V KRN 241/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Tobera (spr.).Sędziowie SN: Z. Halota, C. Kraska.przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej W. Flatt-Ferenc.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie Izba Karna po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 1988 r. sprawy S. K. oskarżonego z art. 145 § 2 k.k. z powodu rewizji nadzwyczajnej, wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości na korzyść oskarżonego (...) od wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 4 lutego 1987 r., sygn. akt (...) i wyroku Sądu Wojewódzkiego w O. z dnia 7 kwietnia 1987 r., sygn. akt (...):uchyla zaskarżone wyroki i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w K. do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Rejonowy w K. wyrokiem z dnia 4 lutego 1987 r., sygn. akt (...), uznał oskarżonego S. K. za winnego, że dnia 27 września 1986 r. w P. nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym przez to, że kierując ciągnikiem marki "X" i wyjeżdżając z drogi podporządkowanej wymusił pierwszeństwo przejazdu i doprowadził do zderzenia z samochodem marki "Y", kierowanym przez K. S., w następstwie czego K. S. doznał obrażeń ciała naruszających funkcjonowanie narządów na czas powyżej 7 dni, a jadąca z nim - A. S. - uszkodzeń ciała, powodujących ciężką, długotrwałą chorobę, przy czym w wyniku uszkodzenia obu pojazdów powstały straty w kwocie 150.000 zł na szkodę Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w P. i w kwocie 195.364 zł - na szkodę Przedsiębiorstwa Produkcji Kruszywa i za to na mocy art. 145 § 2 k.k. skazał na karę 2 lat pozbawienia wolności, której wykonanie na zasadzie art. 73 § 1 i 74 § 1 k.k. warunkowo zawiesił na okres 4 lat;na podstawie art. 75 § 1 k.k. wymierzył karę grzywny w kwocie 80.000 zł.Sąd Wojewódzki w O. po rozpoznaniu rewizji obrońcy oskarżonego, orzeczeniem z dnia 7 kwietnia 1987 r., sygn. akt (...), zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Wyroki powyższe zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości na korzyść oskarżonego.Rewizja nadzwyczajna zarzuca obrazę art. 3 § 1, 357 i 372 § 1 k.p.k. mogącą mieć wpływ na treść orzeczenia na skutek nieprzeprowadzenia i nierozważenia całokształtu istotnych dowodów i okoliczności i wnosi o uchylenie zaskarżonych wyroków i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w K. do ponownego jej rozpoznania.Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.Z zebranego materiału dowodowego wynika, że przedmiotowy wypadek drogowy zaistniał na skrzyżowaniu drogi publicznej P.-B. z drogą prowadzącą do tego skrzyżowania z Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w P., którą jechał oskarżony, kierując ciągnikiem wraz z przyczepą. Samochodem marki "Y" kierował K. S., jadąc drogą publiczną od strony miejscowości P.Sąd Rejonowy, jak wynika z uzasadnienia jego wyroku, ustalił, że oskarżony S. K., kierowca ciągnika "wyjeżdżając z drogi podporządkowanej na główną" wymusił na skrzyżowaniu wymienionych dróg pierwszeństwo przejazdu w stosunku do samochodu marki "Y", kierowanego przez K. S., przez co doprowadził do zderzenia obu pojazdów.Stanowisko to podzielił Sąd Wojewódzki w O., uznając, że oskarżony S. K. włączał się do ruchu i w związku z tym był zobowiązany do ustąpienia pierwszeństwa przejazdu pojazdom znajdującym się na drodze P.Uzasadnienie wyroku Sądu Wojewódzkiego wskazuje na ustalenie przez ten Sąd, że droga P. - R. S. P., nie jest drogą publiczną. Sąd Wojewódzki nie wskazał, na jakich oparł się dowodach co do tego ustalenia. Pominął natomiast istotną okoliczność, że droga ta jest drogą zakładową, co wynika z pisma Rejonu Dróg Publicznych w K. z dnia 17 marca 1987 r. (...).Uznając, że oskarżony S. K. włączał się do ruchu, Sąd II instancji nie ustosunkował się do dowodów przeciwnych, omówionych w piśmie procesowym obrońcy oskarżonego dołączonym do rewizji. Wobec tego, że obrońca podniósł, iż droga, z której wyjeżdżał oskarżony, jest drogą zakładową, obowiązkiem Sądu Wojewódzkiego było poczynienie w trybie art. 402 § 2 k.p.k. właściwych ustaleń w tym zakresie przez zasięgnięcie informacji od Rady Narodowej Miasta i Gminy w R. stosownie do treści art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.Zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 6, poz. 35), do ustąpienia pierwszeństwa jest zobowiązany kierujący pojazdem włączającym się do ruchu, co ma miejsce m.in. przy wjeżdżaniu z drogi gruntowej na drogę twardą oraz z drogi niebędącej drogą publiczną.Drogami gruntowymi są drogi niezaliczone do dróg twardych, a więc nieposiadające nawierzchni bitumicznej, betonowej, kostkowej, klinkierowej, z płyt betonowych, brukowcowej lub tłuczonej (art. 4 ust. 1 § 4).Z protokołu oględzin miejsca wypadku wynika, że droga od Rejonowej Spółdzielni Produkcyjnej w P. dochodząca do drogi publicznej P.-B. ma nawierzchnię asfaltową, a jej szerokość wynosi 500 cm. W zaświadczeniu Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w P. z dnia 2 kwietnia 1987 r. podano, że droga ta ma nawierzchnię bitumiczną, a jej długość wynosi 380 m. Droga ta nie mogła być więc uznana za drogę gruntową.Na to, że wymieniona droga jest drogą publiczną wskazują uregulowania zawarte w przepisach art. 1, 2 ust. 1 pkt 4 i art. 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60). Treść tych przepisów nie była przedmiotem rozważań ze strony Sądów obu instancji, mimo stwierdzenia przez Rejon Dróg Publicznych w K., że droga P. - R.S.P. P. jest drogą zakładową, będącą w administracji Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w P.Z załączonego pisma Urzędu Miasta i Gminy w R. z dnia 23 października 1987 r. wynika, że uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy w P. z dnia 29 stycznia 1986 r. droga S.-P. została zakwalifikowana do kategorii dróg zakładowych, oznaczona nr 20032-z i pismem z dnia 26 marca 1986 r. skierowanym do Zarządu Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w P. przekazana tej Spółdzielni, uznanej za administratora tej drogi.Powyższa uchwała jest zgodna z prawem i została wydana na podstawie art. 8 § 2 cyt. ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Zgodnie z tym przepisem, zaliczenie drogi do kategorii dróg zakładowych następuje w drodze uchwały właściwej rady narodowej stopnia podstawowego.Drogi zakładowe ze względu na ich funkcje w sieci drogowej zostały zaliczone do dróg publicznych, co wynika z art. 2 ust. 1 pkt 4 wymienionej ustawy o drogach publicznych.Przepisy ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. - Prawo o ruchu drogowym - dotyczące włączania się do ruchu, nie miały więc zastosowania do oskarżonego S. K. skoro kierował on ciągnikiem z przyczepą na drodze publicznej.Drogą publiczną była również droga P.-B. o nawierzchni asfaltowej i szerokości 490 cm (...).Przedmiotowy wypadek drogowy wydarzył się więc na skrzyżowaniu dróg publicznych, równorzędnych, na których oskarżonemu S. K., jako nadjeżdżającemu z prawej strony, przysługiwało pierwszeństwo przejazdu (art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 1 lutego 1963 r. - Prawo o ruchu drogowym).W swym wyjaśnieniu (...) oskarżony podał, że samochód marki "Y", nadjeżdżający do skrzyżowania z jego lewej strony, zauważył dopiero w odległości ok. 10 m od drogi, którą dojeżdżał do skrzyżowania. W związku z powyższym Sąd Rejonowy nie rozważył, czy oskarżony obserwował należycie drogę P.-B., na którą miał zamiar wjechać i ruch pojazdów na tej drodze. Oskarżony, kierując ciągnikiem marki "X" z przyczepą i zbliżając się do skrzyżowania dróg miał obowiązek zachowania szczególnej ostrożności zgodnie z przepisami art. 2 ust. 1 i art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. - Prawo o ruchu drogowym.Zgodnie z art. 54 ust. 1 i 2 wymienionej ustawy, pojazd uczestniczący w ruchu powinien być tak urządzony i utrzymany, aby korzystanie z niego nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących oraz innych uczestników ruchu drogowego, a w pojeździe z przyczepą należy zapewnić m.in. prawidłowe działanie hamulców.Z wyjaśnienia oskarżonego (...), którego Sąd Rejonowy nie ujawnił wynika, że "przez zapomnienie nie podłączył do ciągnika przewodu hamulcowego od przyczepy". W związku z powyższym Sąd Rejonowy nie rozważył, czy uczestniczący w wypadku drogowym pojazd oskarżonego był sprawny technicznie i czy ewentualna niesprawność techniczna tego pojazdu mogła pozostawać w związku przyczynowym z zaistniałym wypadkiem drogowym. Ustaleń w tym zakresie należało dokonać - w razie potrzeby - przy zasięganiu opinii biegłego.Jak wynika z powyższego, Sądy obu instancji nie przeprowadziły i nie rozważyły całokształtu dowodów i okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia tej sprawy.Z tych powodów Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone wyroki i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.