V KRN 516/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Zembaty (sprawozdawca).Sędziowie: T. Krokosz, S. Kotowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: F. Przyjemski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana S., oskarżonego z art. 9 ust. 1 dekretu z dnia 29 października 1952 r. (Dz. U. Nr 44, poz. 301), po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej założonej przez Prokuratora Generalnego PRL na niekorzyść oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 23 lutego 1968 r. i od wyroku Sądu Powiatowego w Pińczowie z dnia 31 października 1967 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 3 i 388 § 1 k.p.k.uchylił zaskarżone wyroki i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Pińczowie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneJan S. został oskarżony o to, że w dniu 28 sierpnia 1967 r. w P., wbrew przepisom o reglamentacji, nabył od Jana C. krowę, którą ubił 1 września 1967 r., a uzyskane mięso wprowadził do obrotu, tj. o czyn z art. 9 ust. 1 dekretu z dnia 29 października 1952 r. (Dz. U. Nr 44, poz. 301 z późn. zmianami) w związku z zarządzeniem Ministra Skupu z dnia 30 sierpnia 1955 r. w sprawie obrotu zwierzętami rzeźnymi (Mon. Pol. z 1955 r. Nr 78, poz. 946).Wyrokiem Sądu Powiatowego w Pińczowie z dnia 31 października 1967 r. Jan S. został uznany za winnego popełnienia zarzuconego mu aktem oskarżenia czynu i na zasadzie art. 9 ust. 1 dekretu z dnia 29 października 1952 r. (Dz. U. Nr 44, poz. 301) w związku z powołanym uprzednio zarządzeniem Ministra Skupu z dnia 30 sierpnia 1955 r. (Mon. Pol. z 1955 r. Nr 78, poz. 946) skazany na 8 miesięcy więzienia i 1.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia jej w terminie na 20 dni więzienia, a na mocy art. 50 § 1 k.k. na przepadek na rzecz Skarbu Państwa 4.180 zł.Z powodu rewizji założonej od tego wyroku przez obrońcę oskarżonego sprawę rozpoznał Sąd Wojewódzki w Kielcach, który wyrokiem z dnia 23 lutego 1968 r., zmienił wyrok Sądu I instancji w części dotyczącej orzeczenia o karze w ten sposób, że zawiesił warunkowo wykonanie wymierzonej oskarżonemu Janowi S. kary pozbawienia wolności na okres 4 lat i orzekł zwrot oskarżonemu kwoty 4.180 zł.Od tych obu wyroków wniósł rewizję nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL na niekorzyść oskarżonego Jana S. przed upływem 6-miesięcznego terminu przewidzianego w art. 397 k.p.k. Rewizja prokuratorska - wnosząc o uchylenie zaskarżonych wyroków Sądów obydwu instancji, o uznanie, że oskarżony Jan S. dopuścił się zarzuconego mu aktem oskarżenia czynu w warunkach recydywy z art. 60 § 1 k.k. oraz o wymierzenie mu za to na zasadzie art. 9 ust. 1 dekretu z 29 października 1952 r. (Dz. U. Nr 44, poz. 301) w związku z art. 60 § 1 k.k. stosownych kar zasadniczych, a na mocy art. 50 § 1 k.k. kary dodatkowej w postaci przepadku pieniędzy pochodzących pośrednio z przypisanego oskarżonemu przestępstwa - zarzuciła tym wyrokom obrazę przepisów art. 8 i 320 i odpowiednio art. 339 § 1 i 391 § 1 k.p.k., polegającą na pominięciu przez Sądy przy wyrokowaniu okoliczności wskazujących na to, że oskarżony Jan S. dopuścił się przypisanego mu czynu w warunkach recydywy z art. 60 § 1 k.k., oraz na nieustosunkowaniu się w uzasadnieniach wyroków do tej kwestii, a ponadto na nieuzasadnieniu przez instancję rewizyjną zmiany wyroku sądu I instancji w części dotyczącej orzeczenia na zasadzie art. 50 § 1 k.k. kary dodatkowej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:I. W toku przewodu sądowego przeprowadzono między innymi dowód z wyciągu z rejestru skazanych. Z tego dowodu wynika, że oskarżony Jan S. wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 12 maja 1958 r. został skazany na łączną karę 10 lat więzienia, z utratą praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na 6 lat, za przestępstwa z art. 2 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), z art. 257 § 1 k.k., z art. 4 § 1 m.k.k. i z art. 215 § 1 k.k. oraz że z odbycia części kary 10 lat więzienia został warunkowo zwolniony, przy czym okres próby został mu zakreślony do dnia 13 lipca 1967 r.Te dane zostały częściowo potwierdzone dołączonym do rewizji nadzwyczajnej zapiskiem urzędowym z dnia 18 marca 1968 r., sporządzonym na podstawie akt Prokuratury Wojewódzkiej w Kielcach, który Sąd Najwyższy ujawnił w trybie art. 389 § 3 k.p.k. W tym bowiem zapisku urzędowym stwierdzono, że oskarżony wymienionym wyżej prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 12 maja 1958 r. został skazany na łączną karę 10 lat więzienia i z mocy art. 47 § 1 lit. c) k.k. na utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 5 lat za przestępstwa z art. 27 i 23 k.k. w związku z art. 2 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) oraz za przestępstwa z art. 1 § 1 tegoż dekretu z dnia 4 marca 1953 r., z art. 215 § 1 k.k., z art. 257 § 1 k.k. i z art. 4 § 1 m.k.k. W zapisku powyższym stwierdzono również, że oskarżony wymierzoną mu tym wyrokiem karę łączną 10 lat więzienia, na poczet której zaliczono mu okres tymczasowego aresztowania, odbywał od dnia 13 lipca 1957 r. oraz że po odbyciu z tej kary 7 lat i 11 miesięcy więzienia został postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie zwolniony warunkowo od odbywania reszty kary z dniem 13 czerwca 1965 r., przy czym koniec okresu próby ustalono na dzień 13 lipca 1967 r.Jak widać z tego, co dotąd przytoczono, oskarżony Jan S. przepisane mu w zaskarżonych wyrokach nowe przestępstwo z artykułu 9 ust. 1 dekretu z dnia 29 października 1952 r. (Dz. U. Nr 44, poz. 301) popełnił w ciągu 5 lat po odbyciu blisko czterech piątych części kary 10 lat więzienia, wymierzonej mu wymienionym wyżej wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 12 maja 1958 r. za przestępstwa przypisane mu w tym wyroku.Pomimo to Sąd Najwyższy nie mógł uznać sam - jak tego domaga się rewizja nadzwyczajna - że oskarżony przypisanego mu przestępstwa z artykułu 9 ust. 1 dekretu z dnia 29 października 1952 r. (Dz. U. Nr 44, poz. 301) dopuścił się w warunkach recydywy z artykułu 60 § 1 k.k. Do takiego bowiem uznania - skoro przestępstwo z artykułu 9 ust. 1 dekretu z dnia 29 października 1952 r. (Dz. U. Nr 44, poz. 301) jest przestępstwem innego rodzaju, konieczne jest ustalenie, że oskarżony popełnił to przestępstwo z tych samych pobudek co chociażby jedno z przestępstw przypisanych mu wymienionym wyżej wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 12 maja 1958 r., do takiego zaś ustalenia przeprowadzone dotychczas dowody nie dają dostatecznej podstawy. Wymaga to bowiem przeprowadzenia dowodów mieszczących się w aktach sprawy Sądu Wojewódzkiego w Kielcach, a w szczególności dowodu z wydanych w tej sprawie wyroków, jak również ponownego przesłuchania oskarżonego, któremu akt oskarżenia nie zarzucał, że czynu z artykułu 9 ust. 1 dekretu z dnia 29 października 1952 r. (Dz. U. Nr 44, poz. 301) dopuścił się w warunkach recydywy określonej w art. 60 § 1 k.k.II. Sąd I instancji ustalając, że zakwestionowane u oskarżonego pieniądze zostały uzyskane przez niego w wyniku wprowadzenia do obrotu mięsa wbrew przepisom o gospodarowaniu artykułami obrotu towarowego i zaopatrzenia, orzekł na zasadzie art. 50 § 1 k.k. ich przepadek.Sąd rewizyjny natomiast, zmieniając omawianą część wyroku Sądu I instancji przez orzeczenie zwrotu oskarżonemu zakwestionowanych pieniędzy, podniósł w uzasadnieniu wyroku, co następuje: "(...) przy orzeczeniu zwrotu oskarżonemu kwoty 4.180 zł Sąd Wojewódzki miał na uwadze twierdzenie oskarżonego przy kwestionowaniu mu gotówki, że kwota 500 zł stanowi jego własność, a nadto treść art. 11 dekretu z dnia 29 października 1952 r. (Dz. U. Nr 44, poz. 301)".Przytoczone motywy wyroku sądu rewizyjnego nie czynią zadość wymaganiom przepisu art. 391 § 1 k.p.k., ponieważ w istocie niczego nie wyjaśniają. Jeżeli bowiem Sąd rewizyjny uznał, że oskarżony nie uzyskał z nielegalnej sprzedaży mięsa zakwestionowanej u niego sumy (4.180 zł), lecz o 500 zł mniej, to wówczas Sąd ten kwotę ulegającą przepadkowi powinien był ustalić na sumę 3.680 zł. Jeżeli natomiast sąd rewizyjny uważał, że treść art. 11 dekretu z dnia 29 października 1952 r. (Dz. U. Nr 44, poz. 301) stanowi przeszkodę do orzeczenia kary dodatkowej w myśl art. 50 § 1 k.k., to powinien był wskazać, jaki tok rozumowania doprowadził go do takiego wniosku. Tymczasem uzasadnienie wyroku Sądu rewizyjnego nie tylko nie zawiera takiego rozumowania, ale przeciwnie, dotknięte jest sprzecznością, bo skoro art. 11 dekretu z dnia 29 października 1952 r. (Dz. U. Nr 44, poz. 301) wyłącza - jak to wydaje się wynikać z treści uzasadnienia wyroku sądu rewizyjnego - możność orzeczenia przepadku pieniędzy uzyskanych w drodze przestępstwa, to wówczas kwestia, czy przepadek powinien dotyczyć 4.180 zł, czy też sumy o 500 zł mniejszej, była dla sprawy zupełnie obojętna.Zaznaczyć jednak należy, że art. 11 ust. 1 dekretu z dnia 29 października 1952 r. (Dz. U. Nr 44, poz. 301) przewiduje tylko fakultatywne orzeczenie przepadku artykułu stanowiącego przedmiot przestępstwa, nie odnosi się zaś do przepadku pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży tego artykułu. Podstawę bowiem orzeczenia przepadku takiego przedmiotu (pieniędzy), jako pochodzącego pośrednio z przestępstwa, stanowi przepis art. 50 § 1 k.k., oparte więc na nim orzeczenie Sądu I instancji przedstawia się jako zasadne, jednakże z tym zastrzeżeniem, że Sąd Powiatowy przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinien ustosunkować się do prawdziwości tych wyjaśnień oskarżonego, w których twierdził, że z zakwestionowanej mu sumy 4.180 zł kwota 500 zł nie pochodziła z przypisanego mu przestępstwa. Sąd Powiatowy bowiem nie zrobił tego, chociaż miało to znaczenie ze względu na sformułowanie art. 50 § 1 k.k.Z tych względów orzeczono jak w sentencji.