V KS 17/19

Sygn. akt V KS 17/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 maja 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Rafał Malarski SSN Piotr Mirek Protokolant Katarzyna Wełpa w sprawie P. S. oskarżonego z art. 288 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 22 maja 2019 r. skargi Prokuratora Okręgowego w Ś. na wyrok Sądu Okręgowego w Ś. z dnia 27 listopada 2018 r., sygn. akt IV Ka […] wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia 17 lipca 2018 r., sygn. akt III K […] uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Ś. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. 2 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Ś. wyrokiem, z dnia 27 listopada 2018r., sygn. akt IV Ka […], uchylił wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia 17 lipca 2018 r., sygn. akt III K […], mocą którego skazano P. S. za przestępstwo określone w art. 288 § 1 k.k. na karę jednego roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszenie jej wykonania na okres trzech lat próby. Na powyższe orzeczenie skargę, w trybie art. 539a § 1 k.p.k., złożył Prokurator Okręgowy w Ś., zarzucając naruszenie przepisu postępowania karnego, tj. art. 437 § 2 k.p.k., przez uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w W. w zakresie dotyczącym P. S. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, bez wykazania potrzeby przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości, w sytuacji, gdy postępowanie po uchyleniu miałoby w istocie dotyczyć jedynie poczynienia przez Sąd I instancji własnych ustaleń w zakresie uprzednich skazań P. S., w tym na karę pozbawienia wolności w sprawie III K […]/11 oraz ukształtowania na nowo rozstrzygnięcia o karze, z zagwarantowaniem oskarżonemu prawa do dwuinstancyjnego modelu postępowania. Podnosząc powyższy zarzut oskarżyciel publiczny wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Ś. i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, w postępowaniu odwoławczym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Na wstępie przypomnieć wypada, że zgodnie z art. 437 § 2 k.p.k., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2015 r., sąd odwoławczy zmienia zaskarżone orzeczenie, orzekając odmiennie co do istoty, lub uchyla je i umarza postępowanie. Uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1, art. 454 lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. W dokrynie zasadnie podkreśla się, że z art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k., wynika obowiązek reformatoryjnego orzekania przez sąd odwoławczy, co w połączeniu z uprawnieniami do szerokiego przeprowadzania postępowania dowodowego powoduje, że ciężar merytorycznego rozpoznania sprawy spada na sąd drugiej instancji. W działalności sądu odwoławczego obecnie akcent jest położony na merytoryczny, a nie wyłącznie kontrolny charakter postępowania odwoławczego. 3 Funkcją tego sądu nie jest powtórzenie całego postępowania dowodowego, ale ponowienie lub uzupełnienie materiału dowodowego w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne dla prawidłowego przeprowadzenia kontroli odwoławczej w celu dokonania ustaleń faktycznych zgodnych z prawdą (zob. D. Świecki (w:) Kodeks postępowania karnego. Komentarz. Tom II, D. Świecki (red.), WKP 2018, komentarz do art. 437, teza 13). Brzmienie analizowanej regulacji nie pozostawia wątpliwości, że możliwość wydania przez sąd odwoławczy orzeczenia o charakterze kasatoryjnym jest obecnie w istotnym stopniu ograniczona, a to z uwagi na fakt, że została zastrzeżona tylko do wypadków, wyraźnie wskazanych w ustawie. Wyjątkowy charakter orzeczeń kasatoyjnych nakłada na sąd odwoławczy obowiązek jednoznacznego wskazywania w treści ich uzasadnień, która z przesłanek określonych w art. 437 § 2 k.p.k. stała się podstawą uchylenia wyroku sądu I instancji i przekazania sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2018 r., IV KS 7/18, LEX nr 2499850). W niniejszej sprawie sąd ad quem podniósł, że powodem uchylenia zaskarżonego wyroku jest konieczność poczynienia jednoznacznych ustaleń co do kwestii zatarcia uprzednich skazań P. S.. Wskazał też, iż uchylenie wyroku znajduje swoje uzasadnienie w potrzebie ponownego rozstrzygnięcia o karze z zagwarantowaniem oskarżonemu dwuinstancyjności postępowania. Słusznie podnosi w skardze oskarżyciel publiczny, że żadna z wyżej przytoczonych przyczyn nie mieści się w kręgu podstaw wydania wyroku kasatoryjnego. Sąd odwoławczy, dysponując aktami spraw Sądu Rejonowego w W. o sygn. akt: III K […]/10, III K […]/11 oraz III K […]1, miał pełne możliwości poczynienia jednoznacznych ustaleń i wyjaśnienia wątpliwości dotyczących zarówno kwestii zatarcia uprzednich skazań oskarżonego, jak i wykonania kary orzeczonej w sprawie o sygn. akt III K […]/10. W kręgu podstaw wydania wyroku kasatoryjnego nie mieści się także potrzeba ponownego rozstrzygnięcia o karze czy zagwarantowania oskarżonemu dwuinstancyjnego modelu postępowania. Konkludując należy uznać, że Sąd Okręgowy w Ś. nie wykazał, aby w sprawie oskarzonego P. S. zaistniała przesłanka „konieczności 4 przeprowadzenia przewodu sądowego na nowo w całości”, co wobec stwierdzenia, że w toku postępowania pierwszoinstancyjnego nie wystąpiło uchybienie o randze bezwzględnej przyczyny odwoławczej, musiało skutkować uchyleniem zaskarżonego skargą wyroku i przekazaniem sprawy Sądowi Okręgowemu w Ś. do ponowego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.