V KZ 34/26

V KZ 34/26 POSTANOWIENIE Dnia 17 września 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Dziergawka w sprawie S.C. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 17 września 2026 r. zażalenia obrońcy skazanego na zarządzenie Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 23 lipca 2026 r., sygn. akt II AKo 129/26, o odmowie przyjęcia zażalenia na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 17 czerwca 2026 r., sygn. akt II AKo 129/26 oddalającego wniosek o wznowienie postępowania, na podstawie art. 547 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł zażalenie pozostawić bez rozpoznania. [WB] UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 17 czerwca 2026 r., sygn. akt II AKo 129/26 oddalił wniosek obrońcy skazanego o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Elblągu z dnia 30 sierpnia 2024 r., sygn. akt VI Ka 203/24. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł obrońca skazanego. V KZ 34/26 2 Zarządzeniem z dnia 23 lipca 2026 r., sygn. akt II AKo 129/26 Przewodniczący II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w Gdańsku na podstawie art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k. odmówił przyjęcia zażalenia obrońcy skazanego jako niedopuszczalne z mocy ustawy, pouczając skarżącego, że na zarządzenie przysługuje zażalenie w terminie 7 dni do Sądu Najwyższego za pośrednictwem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku. Zażalenie na powyższe zarządzenie wniósł obrońca skazanego, który zaskarżonemu zarządzeniu na podstawie art. 427 § 2 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 2 k.p.k. zarzucił obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, poprzez uchybienie: A. art. 94 § 2 k.p.k. w zw. z art. 94 § 1 pkt 1 k.p.k. - poprzez nie oznaczenie w zaskarżonym zarządzeniu organu wydającego to zarządzenie, co uniemożliwia ustalenie czy zarządzenie wydane zostało przez uprawniony do tego organ, jak też uniemożliwia precyzyjne określenie zaskarżanego orzeczenia, B. art. 547 § 1 k.p.k. - poprzez jego zastosowanie, pomimo sprzeczności przedmiotowego przepisu z art. 2 w zw. z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, C. art. 545 § 1 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. poprzez odmowę przyjęcia zażalenia, pomimo tego, iż przepis wykluczający złożenia zażalenia jest niekonstytucyjny. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu celem nadania dalszego biegu zażaleniu na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku Wydział II Karny z 17 czerwca 2026 r., sygn. akt II AKo 129/26, oddalające wniosek o wznowienie postępowania oraz z ostrożności procesowej, o zawieszenie niniejszego postępowania w związku z tym, iż jego rozstrzygnięcie zależne jest od zawisłej przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawy o sygnaturze SK 34/25, ewentualnie o zwrócenie się przez Sąd Apelacyjny do Trybunału Konstytucyjnego, w trybie art. 193 Konstytucji, z pytaniem o zgodność art. 547 § 1 k.p.k. z art. 2 w zw. z art. 45 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji. V KZ 34/26 3 Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Rozpoznanie wadliwie przedstawionego Sądowi Najwyższemu zażalenia nie jest dopuszczalne, dlatego pozostawiono je bez rozpoznania. Zgodnie z treścią art. 547 § 1 k.p.k., jeżeli w przedmiocie wznowienia orzekał sąd apelacyjny lub Sąd Najwyższy, to postanowienie o oddaleniu wniosku lub pozostawieniu go bez rozpoznania nie podlega zaskarżeniu. Skarżący miał w tym zakresie stosowną wiedzę, skoro podniósł w zażaleniu naruszenie art. 545 § 1 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. poprzez odmowę przyjęcia zażalenia, pomimo tego, iż „przepis wykluczający złożenie zażalenia jest niekonstytucyjny”. Wyraźnie przy tym należy zaznaczyć, że Przewodnicząca II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w Gdańsku uznała, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że domniemanie konstytucyjności art. 547 § 1 k.p.k. straciło na znaczeniu, zwłaszcza gdy Trybunał Konstytucyjny badał już konstytucyjność tego przepisu i nie stwierdził jego niezgodności z przepisami art. 78 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (zob. wyrok TK z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt SK 23/10), odwołując się do uzasadnienia wskazanego orzeczenia. Wyrażona w treści art. 547 § 1 k.p.k. zasada ma jednoznaczną wymowę i jest w postępowaniu sądowym wiążąca. W takim układzie procesowym ustawa nie przewiduje w ogóle drogi odwoławczej, co oznacza, że taki „środek odwoławczy” nie jest przewidziany przez ustawę. Nie jest to więc kwestia „niedopuszczalności” środka odwoławczego, o której mowa w art. 429 § 1 k.p.k., ale systemowego rozwiązania kwestii zaskarżalności. Dlatego też nie można zastosować art. 429 § 1 k.p.k. i odmówić jego przyjęcia, albowiem przepis ten dotyczy sytuacji, gdy ustawa przewiduje w ogóle drogę odwoławczą, choć in concreto może być ona niedostępna (zob. Komentarz do art. 547 k.p.k., D. Świecki, w: Świecki Dariusz (red.), Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2026). Trafnie w orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że w takiej sytuacji pismo potraktowane jako „środek odwoławczy” powinno zarządzeniem administracyjnym zostać załączone do akt sprawy z poinformowaniem o tym lub zwrócone nadawcy V KZ 34/26 4 (zob. postanowienie SN z dnia 22 marca 2000 r., V KZ 23/00; postanowienie SN z dnia 6 kwietnia 2000 r., III KZ 30/00; postanowienie SN z dnia 14 czerwca 2013 r., IV KZ 30/13; postanowienie SN z dnia 20 lutego 2018 r., V KZ 1/18; postanowienie SN z dnia z 19 marca 2019 r., IV KZ 6/19; postanowienie SN z dnia 15 kwietnia 2021 r., I KZ 8/21; postanowienie SN z dnia 18 stycznia 2022 r., II KZ 52/21). Wniesienie środka odwoławczego od orzeczenia, które jest z mocy ustawy niezaskarżalne nie może wywoływać skutków prawnych i inicjować postępowania o charakterze dwuinstancyjnym, zmierzającym do zbadania dopuszczalności wniesienia takiego środka przez pryzmat przepisów art. 429 k.p.k. i art. 430 k.p.k. Wypaczałoby to bowiem istotę postępowania odwoławczego (zob. zarządzenie SN z dnia 30 kwietnia 2025 r., I ZW 5/25; postanowienie SN z dnia 19 lipca 1994 r., II KO 52/94; postanowienie SN z dnia 22 marca 2000 r., V KZ 23/2000; postanowienie SN z dnia 13 czerwca 2000 r., III KZ 61/2000; postanowienie SN z dnia 18 lipca 2000 r., IV KZ 52/2000; postanowienie SN z dnia 31 marca 2005 r., IV KZ 9/05; postanowienie SN z dnia 9 sierpnia 2007 r., WZ 27/07). W takiej sytuacji pismo określone przez stronę jako „zażalenie" należy pozostawić w aktach sprawy w trybie administracyjno - porządkowym, bez nadawania mu biegu procesowego (zob. np. zarządzenia przewodniczącego Wydziału VI z dnia 5 listopada 2009 r., sygn. akt VI KZ 3/09 oraz sygn. akt VI KZ 4/09; przewodniczącego Wydziału I z dnia 6 grudnia 2010 r., sygn. akt WZ 55/10, upoważnionych sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2010 r., sygn. akt WZ 51/10). Nie można pominąć okoliczności, że wydana na podstawie art. 429 § 1 k.p.k. odmowa przyjęcia środka odwoławczego od orzeczenia sądu odwoławczego wydanego na skutek odwołania automatycznie uruchamia dodatkowy, nie przewidziany w ustawie, a zatem niedopuszczalny w procesie karnym dalszy tryb kontroli odwoławczej. Na zarządzenie odmawiające przyjęcia środka odwoławczego bowiem przysługuje zażalenie (art. 429 § 2 k.p.k.). Reasumując stwierdzić trzeba, że wniesienie zażalenia od orzeczenia sądu apelacyjnego, od którego środek odwoławczy w ogóle nie przysługuje (art. 547 § 1 k.p.k.), nie może wywoływać skutków procesowych. W takiej sytuacji brak jest obowiązku wydania zarządzenia w trybie art. 429 § 1 k.p.k., a jeśli już takie zarządzenie zostało wydane, to nie można uznać, by na to zarządzenie V KZ 34/26 5 przysługiwało zażalenie. Samo zaś mylne pouczenie o prawie do wniesienia środka odwoławczego nie powoduje przyznania uprawnienia do zaskarżenia określonej decyzji procesowej, jeżeli w rzeczywistości uprawnienie to nie przysługuje adresatowi tego pouczenia (zob. postanowienie SN z dnia 26 lutego 1999 r., V KZ 12/99). Wobec powyższego orzeczono jak na wstępie. [WB] [a.ł]