V KZ 43/22

Sygn. akt V KZ 43/22 POSTANOWIENIE Dnia 6 października 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Puszkarski w sprawie z wniosku skazanego S. G. o wznowienie postępowania po rozpoznaniu zażalenia skazanego na zarządzenie Sędziego Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2022 r., sygn. akt V KO 62/22, odmawiające przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania o udzielenie przerwy w odbywaniu kary na podstawie art. 545 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 3 k.p.k. p o s t a n o w i ł: utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Łodzi postanowieniem z dnia 10 stycznia 2022 r., sygn. akt VI Kow 2680/21/pr po rozpoznaniu wniosku obrońcy skazanego S. G. odmówił udzielenia temu skazanemu przerwy w odbywaniu kary 10 lat pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Żyrardowie z dnia 13 listopada 2018 r. w sprawie sygn. akt II K 712/17. Sąd Apelacyjny w Łodzi po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez obrońcę skazanego postanowieniem z dnia 24 lutego 2022 r., sygn. akt II AKzw 142/22, utrzymał w mocy postanowienie Sądu I instancji. Skazany S. G. złożył osobisty wniosek o wznowienie postępowania w tej sprawie, zaś zarządzeniem z dnia 29 czerwca 2022 r., V KO 62/22, Sędzia Sądu 2 Najwyższego na podstawie art. 545 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 k.p.k. odmówił przyjęcia tego wniosku. W uzasadnieniu wskazał, że przyjęcie wniosku byłoby niedopuszczalne z mocy ustawy (art. 429 § 1 k.p.k.), jako że wznowienie postępowania – co wynika z art. 540 § 1 k.p.k. – może dotyczyć tylko takich orzeczeń, które prawomocnie i ostatecznie rozstrzygają daną sprawę. Tymczasem nie ma takiego charakteru większość orzeczeń zapadających w postępowaniu wykonawczym, w tym rozstrzygnięcie co do udzielenia przerwy w odbywaniu kary. Nie ma ono bowiem charakteru trwałego, a wnioski o udzielenie przerwy mogą być składane przez skazanych wielokrotnie w trakcie odbywania kary. W zarządzeniu również nadmieniono, że nie ma przeszkód, aby w przyszłości skazany wystąpił z kolejnym wnioskiem o udzielenia mu przerwy w odbywaniu kary, jeżeli zaś uważa, że w związku z prowadzonym w tym przedmiocie postępowaniem dopuszczono się przestępstwa, powinien złożyć zawiadomienie o jego popełnieniu. Na powyższe zarządzenie skazany S. G. złożył zażalenie, o treści niezbyt zrozumiałej. Na wstępie wskazał, że „kwalifikacja prawna z art. 545 § 1 k.p.k. nie dotyczy zainteresowanego uzyskania przerwy gdyż środek odwoławczy przekazano przez Sąd Apelacyjny z urzędu”. Następnie stwierdził, że cyt. „zarządzenie o odmowie przyjęcia wniosku przez Sąd oparte jako zgodne z art. 530 § 2 k.p.k. »de fakto« nie zgodne z definicją tej ustawy wz z art. 523 § 1 k.p.k. w oparciu o art. 439 § 1 pkt 7 i 10 k.p.k., zdanie drugie. Art. 523 § 1 k.p.k. wz z »lub innego rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia«. Rażąca niesprawiedliwość podstawa prawna art. 440 k.p.k.” Skazany uznał też za słuszne podkreślić, że wniosek o udzielenie przerwy w odbywaniu kary został złożony w ubiegłym roku, a finalnie twierdził, że „doszło do naruszenia prawa Konstytucyjnego art. 45 KRP, art. 32 Konstytucji RP”. W konkluzji wniósł o uznanie zażalenia za zasadne i „przyjęcie wniosku nadając pozytywny bieg sprawie i udzielenie przerwy kary”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skazany zarówno wniosek o wznowienie postępowania, jak i zażalenie na zarządzenie odmawiające jego przyjęcia sporządził najwyraźniej bez konsultacji z obrońcą, który zapewne wyjaśniłby mu zagadnienia będące przedmiotem jego zainteresowania oraz wskazał na niecelowość sporządzania tego rodzaju pism. 3 Widoczną intencją skazanego było poddanie kontroli Sądu Najwyższego orzeczeń, które skutkowały nieudzieleniem mu przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności i – co wprost wynika z wniosku zażalenia – doprowadzenie do ich zmiany, polegającej na udzieleniu oczekiwanej przerwy. W takim razie należy wyjaśnić skazanemu, że przepisy prawa przewidują, iż Sąd Najwyższy orzeka w ograniczonym zakresie (zob. art. 27 k.p.k.), przy czym nie jest dopuszczalne, by na żądanie strony kontrolował wszystkie orzeczenia wydawane przez sądy powszechne, w tym wydawane w toku postępowania wykonawczego, w szczególności postanowienia w przedmiocie udzielenia przerwy w odbywaniu kary. Ustawodawca stoi bowiem na stanowisku, że najwyższa instancja sądowa, która z natury rzeczy nie jest w stanie rozpoznawać zbyt dużej ilości spraw, nie powinna być absorbowana, również z uwagi na swoją rangę, sprawami być może istotnymi z punktu widzenia zainteresowanej osoby (np. konkretnego skazanego), jednak obiektywnie postrzegając, mniejszej wagi. Zażalenie nie mogło zostać uwzględnione, bowiem skazany nie wykazał niezgodności z prawem zaskarżonego zarządzenia. Wykazał natomiast nieznajomość prawa, przynajmniej w zakresie dotyczącym wznowienia postępowania, formułując zarzut w sposób, jak nadmieniono, mało zrozumiały i odwołując się do przepisów, które w przedmiotowej sprawie nie miały zastosowania. W ślad za zarządzeniem należy wskazać, że przepisy dotyczące wznowienia postępowania nie mają zastosowania do postępowania w przedmiocie udzielenia przerwy w odbywaniu kary. W piśmiennictwie prawniczym wskazuje się, że znajdują zastosowanie co do orzeczeń wydanych w postępowaniu wykonawczym w zakresie przekraczającym możliwości zmiany postanowienia na podstawie art. 24 § 1 k.k.w. [zob. D. Świecki w: D. Świecki (red.), Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022, teza 4. do art. 540; także J. Matras w: K. Dudka (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. II, WKP 2020, teza 4. do art. 540]. W zażaleniu skazany nawiązał do art. 545 § 1 k.p.k. w sposób wykazujący niezrozumienie treści tego przepisu. Pojawił się on w zaskarżonym zarządzeniu dlatego, że stanowi, iż w postępowaniu o wznowienie stosuje się odpowiednio przepisy wymienione w art. 545 § 1 k.p.k., w tym art. 530 k.p.k. Z kolei ten artykuł w § 2 stanowi, iż prezes sądu (upoważniony 4 sędzia), do którego wniesiono kasację, odmawia jej przyjęcia, jeżeli zachodzą okoliczności, o których mowa m.in. w art. 429 § 1 k.p.k.. Jedną z tych okoliczności jest niedopuszczalność z mocy ustawy środka odwoławczego (nadzwyczajnego środka zaskarżenia), co miało miejsce w niniejszej sprawie. Inny powołany przez skarżącego przepis – art. 523 § 1 k.p.k., określający z jakiego powodu może być wniesiona kasacja i wskazujący, że chodzi uchybienia wymienione w art. 439 k.p.k. lub inne rażące naruszenie prawa, ma zastosowanie tylko do postępowania kasacyjnego. Zatem skarżący powołał go błędnie, nadto nie dostrzegając art. 519 k.p.k., w świetle którego przedmiotem tego postępowania nie może być postanowienie wydane w toku postępowania wykonawczego. Inny powołany przez autora zażalenia przepis – art. 440 k.p.k. jest adresowany do sądu odwoławczego rozpoznającego środek odwoławczy, natomiast nie może być podstawą do wznowienia postępowania. Niewątpliwie istotne z punktu widzenia skazanego okoliczności podniesione w części motywacyjnej zażalenia (zakłócenia w obiegu korespondencji i sugerowana jej kradzież, niezadowolenie ze sposobu wykonywania obowiązków przez obrońcę oraz lekarza zatrudnionego w zakładzie karnym, aktualna sytuacja zdrowotna skarżącego czy też perspektywa utraty przez niego majątku w związku z decyzją Sądu w Żyrardowie) nie są tymi, które mogłyby rzutować na decyzją o wznowieniu postępowania w przedmiotowej sprawie. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie. [as]