V KZ 52/25

V KZ 52/25 POSTANOWIENIE Dnia 8 grudnia 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik w sprawie M.M. skazanego z art. 286 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 8 grudnia 2025 r., zażalenia skazanego na postanowienie Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 26 września 2025 r., sygn. akt V Ka 1201/25, w przedmiocie odmowy przywrócenia skazanemu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 14 lipca 2025 r., V Ka 1201/25, p o s t a n o w i ł utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 września 2025 r., Sąd Okręgowy w Gdańsku odmówił skazanemu M.M. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 14 lipca 2025 r. w sprawie V Ka 1201/25, zwracając uwagę na następujące okoliczności: - skazany na etapie postępowania odwoławczego korzystał z pomocy obrońcy z wyboru, który uczestniczył w rozprawie apelacyjnej, - na etapie postępowania sądowego skazany nie wyrażał woli uczestnictwa w rozprawach, V KZ 52/25 2 - skazany był autorem wniosku o uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji, co w ocenie Sądu oznacza, że wówczas wyrażał zainteresowanie losem toczącego się postępowania, - skazany był wielokrotnie karany i zna konsekwencje związane z uchybieniem terminowi. Sąd Okręgowy uznał, iż powołanie się skazanego na fakt ustanowienia obrońcy z wyboru nie wyłącza istnienia podstawowego i minimalnego obowiązku skazanego dbania o własny interes procesowy – w interesie skazanego było dowiedzenie się o treści wyroku, a wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku mógł złożyć zarówno obrońca, jak i sam skazany, który w ocenie Sądu nie wykazał istnienia jakichkolwiek innych powodów, które znacznie utrudniałyby lub wręcz uniemożliwiały mu podjęcie tej czynności procesowej. We wniesionym zażaleniu na opisane postanowienie, skazany zakwestionował stanowisko Sądu Okręgowego w Gdańsku, formułując zarzuty błędu w ustaleniach faktycznych i obrazy art. 126 § 1 k.p.k. i podniósł, iż nie był świadomy rozpoczęcia biegu terminu do złożenia wniosku, albowiem nie był obecny podczas ogłaszania wyroku, a ustanowiony w sprawie obrońca nie poinformował go o zapadłym wyroku i w konsekwencji o rozpoczęciu biegu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie tegoż wyroku. Nie powinien więc ponosić negatywnych konsekwencji uchybień obrońcy. Ponadto okoliczność, iż jest osobą karaną nie pozwala na przyjęcie, iż zna konsekwencje związane z uchybieniem terminom ustawowym. Swoje stanowisko poparł orzeczeniami Sądu Najwyższego, konkludując, iż uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych, stosownie do treści art. 126 § 1 k.p.k. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku, a tym samym o przywrócenie mu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 14 lipca 2025 r. w sprawie V Ka 1201/25. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zażalenie skazanego nie zasługuje na uwzględnienie. V KZ 52/25 3 Zgodnie z treścią art. 457 § 2 k.p.k. w zw. z art. 422 § 1 k.p.k. w terminie zawitym 7 dni od daty ogłoszenia wyroku, strona, a w wypadku wyroku umarzającego postępowanie, wydanego na posiedzeniu, także pokrzywdzony, mogą złożyć wniosek o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku (…). W rozpoznawanej sprawie, działający jako sąd odwoławczy, Sąd Okręgowy w Gdańsku wydał wyrok w dniu 14 lipca 2025 r., po przeprowadzeniu w tym dniu rozprawy odwoławczej, na którą skazany nie stawił się będąc o jej terminie prawidłowo zawiadomiony (potwierdzenie odbioru k – 185). Na rozprawie był obecny obrońca z wyboru. W ustawowym terminie ani obrońca, ani skazany nie złożyli wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu odwoławczego. W zażaleniu skarżący nie przedstawił żadnych obiektywnych powodów, które mogłyby wskazywać na to, by postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia było dotknięte jakimkolwiek uchybieniem. Nie uprawdopodobnił, że „niedotrzymanie terminu zawitego nastąpiło z przyczyn od strony niezależnych" (warunek wynikający z art. 126 § 1 k.p.k., które spełnić musi strona, by uzyskać pozytywną dla siebie decyzję o przywróceniu terminu). Niedotrzymanie terminu, wbrew stanowisku skazanego, zależało w całości od tego, że nie wywiązywał się on w sposób rzetelny z obowiązków procesowych i nie przejawiał zainteresowania swoją sprawą – wiedząc, że się toczy. Wypada zauważyć, że skazany mógł dowiedzieć się o treści zapadłego przed Sądem wyroku, chociażby nawiązując w jakiejkolwiek formie kontakt z samym Sądem (był przecież prawidłowo powiadomiony o terminie rozprawy odwoławczej), tym bardziej, że nie będąc osobą pozbawioną wolności nie był w żaden sposób ograniczony w tych próbach. Skoro jednak nie dowiedział się o treści rozstrzygnięcia (co w realiach rozpoznawanej sprawy spowodowane było wyłącznie jego wolą i brakiem dbałości o los własnego procesu), to w konsekwencji brak jego aktywności wyklucza uznanie, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło z przyczyny od niego niezależnej. V KZ 52/25 4 Mając na uwadze okoliczności sprawy nie można uznać, że niedotrzymanie przez skazanego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie wyroku z uzasadnieniem, nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych (nawet biorąc pod uwagę podnoszoną kwestię dotyczącą kontaktu z obrońcą). Przyczyna od strony niezależna ma bowiem miejsce, gdy na jej wystąpienie i przebieg strona nie miała wpływu i nie mogła jej samodzielnie usunąć, aby w terminie dokonać czynności procesowej. Taką okolicznością może być przykładowo: niedotrzymanie terminu zawitego, które wynikło z przeszkód żywiołowych (np. powodzi, pożaru) lub innych przyczyn o wyjątkowym charakterze (np. wypadek komunikacyjny, paraliż komunikacyjny z uwagi na niezwykle ciężkie warunki atmosferyczne), było wynikiem choroby lub nagłego urazu, a strona ze względu na swój stan nie miała możliwości dokonania czynności samodzielnie lub za pośrednictwem swojego przedstawiciela procesowego; względnie, gdy termin nie został zachowany z uwagi na brak lub mylne pouczenie strony przez organ procesowy (np. o prawie lub sposobie zaskarżenia orzeczenia, początku biegu terminu zawitego) (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2025 r., I KZ 18/25). Za przyczynę niezależną od strony nie mogą zostać natomiast uznane te sytuacje, gdy zaniedbania są związane z działaniem – a w zasadzie jego brakiem – danej strony. Kierując się powyższym orzeczono, jak na wstępie. Na zakończenie zwrócić należy uwagę na następującą okoliczność: z akt sprawy wynika, iż dzień po ogłoszeniu przez Sąd Okręgowy w Gdańsku wyroku, skazany zwrócił się do Sądu Rejonowego w Wejherowie o wstrzymanie wykonania orzeczonej w sprawie II K 1183/24 kary 8 miesięcy pozbawienia wolności do czasu rozpoznania wniosku o udzielenie zgody na jej odbycie w systemie dozoru elektronicznego (z załączonego wniosku wynika, iż sporządził go w dniu 15 lipca 2025 r. - k – 192 – 193; tego samego dnia sporządził pismo do Sądu Okręgowego o udzielenie zgody na odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego – k – 194 – 196). Powyższe wskazuje, iż skazany dopuszczał możliwość, że Sąd Okręgowy w Gdańsku rozpoznał wniesioną apelację i wydał w sprawie wyrok, skoro składając przywołane pisma datowane na 15 lipca 2025 r. był V KZ 52/25 5 pewien, iż orzeczona wobec niego kara pozbawienia wolności może zostać wykonana. Jest prawdą, że skazany nie może ponosić negatywnych następstw zaniechania podjęcia określonych czynności procesowych przez swojego obrońcę i uchybienie terminowi zawitemu z powodu zaniechania działania obrońcy jest z perspektywy oskarżonego przyczyną dla niego niezależną. Rzecz jednak w tym, że skarżący powinien przynajmniej w istotny sposób uprawdopodobnić, że do owego zaniechania doszło rzeczywiście z powodu zaniedbania czy celowego działania adwokata. Nie można przecież z góry wykluczać, że brak złożenia przez obrońcę wniosku o sporządzenie i doręczenia uzasadnienia wyroku był konsekwencją określonej taktyki procesowej uzgodnionej z oskarżonym. Uzasadnienie zażalenia, pomijając cytowane orzecznictwo, sprowadza się w istocie do stwierdzenia, że obrońca nie złożył wniosku o uzasadnienie i nie poinformował skazanego o treści wyroku, przy czym ostatnia z tych przesłanek, zważywszy na opisany wcześniej wniosek skazanego o wstrzymanie wykonania kary pozbawienia wolności, nie może mieć znaczenia dla oceny zasadności zażalenia. Brak w argumentacji skarżącego jakichkolwiek faktów prowadzących do przekonania, że obrońca zaniechał złożenia wniosku o uzasadnienie wbrew woli skazanego (w szczególności brak jest powołania się jakąkolwiek korespondencję w tej mierze, czy oświadczenia obrońcy potwierdzającego stanowisko skarżącego). [WB] [a.ł]