VI KO 3/63

SentencjaSąd Najwyższy w Izbie Karnej na posiedzeniu niejawnym w powiększonym składzie, po rozpoznaniu przekazanej do rozstrzygnięcia przez skład zwykły Sądu Najwyższego kwestii prawnej, wymagającej zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:"1. Czy czas zużyty na przejazdy przez biegłego, nie pobierającego uposażenia, a wezwanego z miejscowości położonej poza siedzibą sądu, należy przy obliczaniu wynagrodzenia za wykonaną pracę, wliczać do "czasu poświęconego" w rozumieniu art. 10 ust. 1 dekretu z 26 października 1950 r. (Dz. U. Nr 49, poz. 445), czy też wynagrodzenie biegłego za czas spędzony w podróży mieści się już w należnościach wymienionych w art. 9 pkt 3 tego dekretu.2. Czy przy określaniu godzinowych stawek wynagrodzenia biegłych sądowych, nie wpisanych na listy rzeczoznawców przy izbach rzemieślniczych oraz zrzeszeniach prywatnego przemysłu, za czynności nie z zakresu medycyny sądowej, należy kierować się zarządzeniem Przewodniczącego PKPG z 4 lipca 1951 r. (Monitor Nr A-67, poz. 880), ze zmianami wynikającymi z zarządzeń późniejszych (Monitor A-82/51, poz. 1138 i Monitor A-77/54, poz. 910), czy też zarządzenie powyższe jako regulujące odmienne zagadnienie i w innej płaszczyźnie nie powinno mieć zastosowania przy obliczaniu należności biegłych sądowych"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneI. Dekret z dnia 26 października 1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym (Dz. U. Nr 49, poz. 445) przewiduje dla biegłycha) wynagrodzenie za wykonaną pracę (art. 9 pkt 1),b) wynagrodzenie za utracony z powodu stawiennictwa zarobek (art. 9 pkt 3).Wysokość wynagrodzenia za wykonaną pracę określa sąd, uwzględniając kwalifikacje biegłego, potrzebny do wydania opinii nakład pracy oraz "poświęcony czas".W razie nieskorzystania z usług biegłego przyznaje się wynagrodzenie za utracony zarobek - przy uwzględnieniu kwalifikacji biegłego, stosowanych w jego zawodzie norm wynagrodzenia i "czasu zużytego w związku z wezwaniem".Nadto biegłym, powołanym poza miejscowość ich zamieszkania, służy prawo do diet oraz do zwrotu kosztów przejazdów i noclegów (art. 9 pkt 3).Należności za "poświęcony czas" albo "czas zużyty w związku z wezwaniem" nie można utożsamiać z należnością za przejazdy, noclegi oraz z tytułu diety, albowiem dieta przysługuje dopiero w razie nieobecności w miejscu zamieszkania, trwającej dłużej niż 8 godzin i otrzymują ją w zasadzie osoby mające stałe uposażenie za wykonywaną pracę. Dieta nie jest specjalnym wynagrodzeniem za pracę, lecz zwrotem zwiększonych kosztów wyżywienia, na które narażony jest pracownik wyjeżdżający poza miejsce swego zamieszkania.Czas konieczny na podróż do siedziby sądu oraz na powrót jest częścią "czasu poświęconego" lub "czasu zużytego w związku z wezwaniem". Za tą wykładnią przemawia w sposób szczególnie wyraźny przepis art. 11 cyt. dekretu, który stanowi, że wynagrodzenie za utracony zarobek biegłemu wezwanemu do sądu należy określać, przy uwzględnieniu m. in. "czasu zużytego w związku z wezwaniem", a więc również czasu koniecznego do odbycia podróży do sądu.II. Art. 10 pkt 2 cyt. dekretu stanowi, że jeżeli do określenia wynagrodzenia za pracę danej specjalności ustalone są normy urzędowe, należy biegłym przyznawać wynagrodzenie stosownie do tych norm.W przypadku jednak, gdy nie ma określonych norm urzędowych, wysokość wynagrodzenia sąd określa każdorazowo, kierując się kryteriami wymienionymi w art. 10 a to: kwalifikacjami biegłego, nakładem pracy i poświęconego czasu. Pomocniczo i orientacyjnie może sąd kierować się wysokością tych stawek, które w odniesieniu do pewnych kategorii biegłych oznaczono w normach, wydanych w tym przedmiocie na mocy art. 10 ust. 1 wymienionego dekretu.W wypadkach, gdy występuje biegły o kwalifikacjach zawodowych nie niższych od kwalifikacji lekarzy, sąd może zastosować w drodze analogii względem takiego biegłego stawkę wynagrodzenia, określoną rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 12.VII.1956 r. w sprawie taryfy wynagrodzenia za czynności biegłych z zakresu medycyny sądowej w postępowaniu przed sądami powszechnymi (Dz. U. Nr 13, poz. 155).Zarządzenie Przewodniczącego PKPG z dnia 4 lipca 1951 r. w sprawie wynagrodzenia rzeczoznawców (biegłych) przy izbach rzemieślniczych oraz zrzeszeniach prywatnego przemysłu (Monitor Polski Nr A-67, poz. 880) ze zmianami wynikającymi z zarządzeń późniejszych (Monitor Polski A-82/51, poz. 1138 i Monitor Polski A-77/54, poz. 910) reguluje odmienne zagadnienie i jak stanowi § 10 tegoż zarządzenia - nie stosuje się go do wynagrodzeń rzeczoznawców, powoływanych przez władze na podstawie przepisów szczególnych, ustalających odmiennie tryb wynagrodzenia rzeczoznawców. Takim przepisem szczególnym jest dekret z dnia 26 października 1950 r. (Dz. U. Nr 49, poz. 455) określający należności świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym.