VI KO 46/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Zembaty (współsprawozdawca).Sędziowie: T. Krokosz (sprawozdawca), J. Majewski.Prokurator: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Anny Moniki K. oskarżonej z art. 265 k.k., po wysłuchaniu wniosku prokuratora, uchwalił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Poznaniu - Ośrodek w Kaliszu w trybie art. 390 § 1 k.p.k. kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy w postępowaniu uproszczonym i nakazowym w każdej sprawie musi być przeprowadzone dochodzenie, w szczególności przesłuchanie świadków i podejrzanych - w myśl art. 233 § 2 w związku z art. 2459 k.p.k.?".rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneDoniesienie, o którym mowa w art. 32 przepisów wprowadzających k.p.k. - jeżeli pochodzi od organu uprawnionego do występowania w sprawie w charakterze oskarżyciela publicznego, zawiera określenie osoby oskarżonego i zarzuconego mu czynu oraz wskazuje podstawy dowodowe oskarżenia - stanowi szczególny akt zastępujący w postępowaniu nakazowym akt oskarżenia.Doniesienie to więc jest równoznaczne z żądaniem uprawnionego oskarżyciela (art. 2 § 1 k.p.k.), gdyż inaczej sąd nie mógłby wszcząć postępowania i wydać nakazu karnego.Zasada skargowości, obowiązująca w każdym trybie postępowania karnego przed sądem prowadzącego do skazania sprawcy czynu, wyłącza możliwość postępowania z własnej inicjatywy sądu.Sąd powołany jest jedynie do rozstrzygania sprawy wszczętej "na żądanie". Nakaz karny jest rozstrzygnięciem-orzeczeniem skazującym, wobec czego może być wydany tylko w postępowaniu wszczętym na żądanie uprawnionego oskarżyciela. Przepisy k.p.k. łącznie z przepisami wprowadzającymi i wydanymi dotychczas ustawami w przedmiocie zmiany przepisów postępowania karnego nie przewidują możliwości skazania sprawcy poza postępowaniem sądowym (karnym) wszczętym na zasadzie wynikającej z przepisu art. 2 § 1 k.p.k.Skoro zatem - zgodnie z przepisem art. 40 przep. wprow. k.p.k. - nie zaskarżony w terminie nakaz karny ulega wykonaniu tak jak wyrok prawomocny, to trzeba stwierdzić, że postępowanie nakazowe może być wszczęte jedynie "na żądanie".Doniesienie pochodzące od organu uprawnionego do występowania w sprawie w charakterze oskarżyciela publicznego łącznie z zaskarżonym w terminie nakazem karnym stanowi podstawę do dalszego biegu sprawy w postępowaniu uproszczonym, co wynika z przepisu § 2 art. 39 cytowanych przepisów wprowadzających, skoro wspomniany przepis - podobnie jak przepis art. 501 § 3 k.p.k. - nawiązuje do zaskarżonego (wniesionym sprzeciwem) nakazu karnego, nic nie mówiąc o potrzebie wnoszenia aktu oskarżenia w takim wypadku.Dodać wypada, że jeśli chodzi o wypadki mogące budzić pewne wątpliwości, to sąd dysponuje normą art. 35 przepisów wprowadzających k.p.k., stwarzającą możliwość przesłuchania oskarżonego i zwrócenia się jeszcze do autora doniesienia (według tego przepisu - "oskarżyciela") o dodatkowe wypowiedzenie się.Niezależnie od tego sąd może - jeżeli uzna, że przedstawione w doniesieniu dowody oskarżenia nie są wystarczające i budzą wątpliwości, jak również w razie wniesienia sprzeciwu od nakazu karnego przez oskarżonego lub oskarżyciela - zwrócić akta sprawy właściwemu organowi uprawnionemu do występowania w sprawie w charakterze oskarżyciela publicznego, który po przeprowadzeniu dochodzenia (art. 7 cytowanej ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. i art. 2458 § 3 k.p.k.) bądź przesyła akta właściwemu prokuratorowi (art. 24512 § 1 k.p.k.), bądź też umarza postępowanie (co wymaga pisemnego zatwierdzenia ze strony prokuratora - art. 24512 § 2 k.p.k.). Po wniesieniu aktu oskarżenia - podobnie jak i w razie wniesienia sprzeciwu od nakazu karnego - sąd powiatowy rozpoznaje sprawę w trybie postępowania uproszczonego (art. 5-15 cytowanej ustawy z dnia 20 lipca 1950 r.).Uprawnienie sądu do zwrócenia akt sprawy oskarżycielowi publicznemu celem przeprowadzenia dochodzenia wynika - w drodze analogii - z przepisów art. 251 § 1 lit. d) i art. 305 k.p.k.Przyjęcie, że wniesienie sprzeciwu w każdym wypadku wywołuje konieczność przesłania akt właściwemu oskarżycielowi publicznemu celem przeprowadzenia dochodzenia, prowadziłoby do przedłużenia postępowania karnego w wielu drobnych i nieskomplikowanych sprawach, co mijałoby się z założeniami przepisów traktujących o postępowaniu nakazowym.W tym stanie rzeczy uchwalono jak w konkluzji.