VI KO 53/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: M. Boguszewski, M. Budzianowski, E. Binkiewicz, Z. Chełmicki, J. Dorsz, L. Chmielewski, K. Dobesz, J. Dziowgo, S. Dąbrowski, W. Dąbrowski, T. Gdowski, K. Grzebuła, F. Karolus, F. Korzeń, Z. Kapitaniak, T. Krokosz, Z. Kubec, R. Kryże, P. Ławacz, J. Matysiak, J. Majewski, T. Majewski, M. Paluch, A. Pyszkowski, J. Pustelnik, M. Stępczyński, K. Wagner (sprawozdawca), J. Zembaty (sprawozdawca).Prokurator Generalnej Prokuratury: W. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu przedstawionego na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54) przez Sąd Najwyższy w składzie powiększonym postanowieniem z dnia 3 października 1963 r. i przekazanego przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego pod rozpoznanie pełnego składu Izby Karnej zagadnienia prawnego, a mianowicie:"Czy założenie rewizji nadzwyczajnej od jednego z wyroków objętych prawomocnym wyrokiem łącznym jest równoznaczne z zaskarżeniem również wyroku łącznego i uprawnia w wypadku uwzględnienia rewizji nadzwyczajnej do jego uchylenia mimo braku wyraźnego w tym kierunku wniosku?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneWyrok łączny zapada wówczas, gdy z jakiegokolwiek powodu uprawomocniły się odrębne wyroki skazujące na karę pozbawienia wolności, grzywnę i karę dodatkową utraty tego samego rodzaju praw za czyny popełnione przed wydaniem przez sąd I instancji pierwszego z tych wyroków (art. 31-35 k.k.). Kara wymierzona w wyroku łącznym wywodzi się z kar orzeczonych w poszczególnych wyrokach, pochłania je i wchodzi na ich miejsce.Wyrok łączny ma więc charakter wtórny, pochodny i byt jego uwarunkowany jest istnieniem wszystkich poszczególnych prawomocnych wyroków, które obejmuje.Jeżeli w wyniku uwzględnienia rewizji nadzwyczajnej lub też z innych powodów, np. wznowienia postępowania, ułaskawienia, stwierdzenia nieważności, choćby jeden z poszczególnych wyroków wchodzących w skład wyroku łącznego, zostanie uchylony, zmieniony co do kary lub uznany za nieważny, to zostaje tym samym z mocy samego prawa rozwiązany węzeł łączący kary wchodzące w skład wyroku łącznego. Wynika to z faktu, że przestał istnieć jeden z elementów, na którym opierał się wyrok łączny i który rzutował na jedyną kwestię rozstrzyganą wyrokiem łącznym - na wymiar kary łącznej. Nie zachodzi więc potrzeba stwierdzenia tego odrębnym orzeczeniem.Z chwilą gdy sąd, który wydał wyrok łączny w I instancji, poweźmie wiadomość o uchyleniu, zmianie lub uznaniu za nieważny choćby jednego z wyroków poszczególnych wchodzących w skład wyroku łącznego, powinien uczynić o tym odpowiednią adnotację na oryginale wyroku łącznego, wycofać wykonywanie tego wyroku oraz w miarę potrzeby podjąć inicjatywę wydania nowego wyroku łącznego zgodnie z przepisem art. 26 k.p.k.W związku z omawianą kwestią należy jeszcze zauważyć, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntował się pogląd, iż węzeł łączący z woli ustawy kary już orzeczone (art. 35 k.k.), rozwiązuje się z mocy samego prawa w chwili wydania przez sąd nowego wyroku łącznego, jeżeli poprzedni prawomocny wyrok łączny nie objął wszystkich skazań, które z mocy art. 31-35 k.k. ulegały połączeniu. Istnieje tu jednak ograniczenie dotyczące wysokości nowej kary łącznej, która ma być wymierzona. Ta kara nie może być niższa od kary łącznej poprzednio orzeczonej, a jeżeli tych kar było więcej, to od kary łącznej najwyższej.Pogląd ten zobowiązuje do konsekwentnego przyjęcia, że węzeł łączący kary wchodzące w skład prawomocnego wyroku łącznego (art. 35 k.k.) rozwiązują się z mocy samego prawa również wtedy, gdy wskutek uwzględnienia rewizji nadzwyczajnej lub też z innych wyżej wymienionych przyczyn zostanie uchylona, zmieniona lub uznana za nieważną choćby jedna z podstaw prawomocnego wyroku łącznego (art. 35 k.k.). Żadne bowiem względy nie przemawiają za odmiennym traktowaniem omawianego wypadku.Wszystko, co dotąd powiedziano, nie dotyczy sytuacji, w której rewizją nadzwyczajną został zaskarżony również wyrok łączny. Wtedy bowiem Sąd Najwyższy sam może orzec karę łączną, jeżeli pozwala na to stan sprawy.Z tych względów należało na postawione pytanie prawne udzielić odpowiedzi jak w konkluzji uchwały.