VI KZP 19/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski. Sędziowie: M. Budzianowski, A. Hapon, S. Kaciczak, H. Kempisty (sprawozdawca), W. Komorniczak (współsprawozdawca), S. Kotowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu przedstawionego na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54; zm.: Dz. U. z 1972 r. Nr 23, poz. 166) przez Prokuratora Generalnego PRL, a skierowanego przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego do rozpoznania przez skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego, następującego pytania prawnego:"Czy funkcjonariusz publiczny, sprawujący kierownictwo lub zarząd jednostki gospodarki uspołecznionej albo instytucji państwowej, społecznej czy też ich określonego działu, może odpowiadać na podstawie art. 218 § 1 k.k., jeżeli nie dopełnił obowiązku należytej kontroli pracy osób powołanych do bezpośredniego nadzoru nad mieniem tej jednostki lub instytucji, jego ochrony lub gospodarowania nim w wypadku, gdy osoby te nie dopełniając swych obowiązków lub przekraczając uprawnienia w tym zakresie spowodowały istotny niedobór w mieniu lub wprost dopuściły się jego zagarnięcia?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneZ przepisu art. 218 § 1 k.k. wynika, że podmiotem tego przestępstwa może być każdy pracownik jednostki gospodarki uspołecznionej albo instytucji państwowej, społecznej czy ich określonego działu, jeżeli z winy umyślnej na skutek niedopełnienia swych obowiązków lub przekroczenia swych uprawnień "w zakresie nadzoru nad mieniem społecznym, jego ochrony lub gospodarowania nim" stwarza chociażby nieumyślnie możliwość powstania niedoboru, gdy istotny niedobór nastąpił.Na podstawie art. 218 § 1 k.k. odpowiada również każdy funkcjonariusz publiczny, choćby i sprawujący funkcje kierownicze w określonej jednostce gospodarki uspołecznionej albo w instytucji państwowej czy społecznej, jeżeli tylko do jego gestii (np. w ramach podziału czynności w kierownictwie czy zarządzie) należy nadzór nad mieniem danej jednostki lub instytucji albo gospodarowanie tym mieniem oraz jeżeli niedopełnienie przez tego funkcjonariusza publicznego obowiązków stworzyło możliwość i powstanie istotnego niedoboru.Nie ma więc dla odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych istotnego znaczenia okoliczność, że niedobór został bezpośrednio spowodowany przez osoby podlegające ich nadzorowi, jeżeli tylko między spowodowaniem niedoboru a niedopełnieniem obowiązków w zakresie nadzoru i gospodarowania zachodzi związek przyczynowy.Rzecz jasna, że funkcjonariusz publiczny sprawujący nadzór nad określonym mieniem społecznym lub odpowiedzialny za jego ochronę lub za gospodarowanie tym mieniem nie odpowiada na podstawie art. 218 k.k. (ani też art. 246 k.k.), jeżeli tylko z winy nieumyślnej nie dopełnił swych obowiązków w powyższym zakresie albo przekroczył swe uprawnienia czy też jeżeli nawet stworzył możliwość powstania niedoboru, ale niedobór ten nie okazał się istotny (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 marca 1972 r., OSNKW 1972, z. 4, poz. 58).Funkcjonariusze publiczni, sprawujący kierownictwo lub zarząd określonej jednostki gospodarki uspołecznionej albo instytucji państwowej czy społecznej, odpowiadać mogą na podstawie art. 246 k.k., jeżeli działają na szkodę dobra społecznego innego niż mienie społeczne albo na szkodę dobra określonej jednostki.