VI KZP 23/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski. Sędziowie: R. Bodecki (sprawozdawca), F. Kozłowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Tadeusza O., oskarżonego z art. 145 § 2 i 3 k.k., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Zamościu postanowieniem z dnia 10 września 1984 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"1. Czy oskarżonemu tymczasowo aresztowanemu, któremu wymierzono karę pozbawienia wolności, na poczet której zaliczono okres tymczasowego aresztowania, i wobec którego orzeczono równocześnie karę zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, należy zaliczyć na podstawie art. 83 § 4 k.k. na poczet tej kary okres zatrzymania prawa jazdy, czy też art. 45 k.k. wyłącza w takiej sytuacji możliwość takiego zaliczenia?2. Czy, zaliczając na poczet kary zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych okres zatrzymania prawa jazdy, należy okres ten zaliczyć od chwili faktycznego zatrzymania prawa jazdy, czy też od chwili wydania postanowienia o zatrzymaniu prawa jazdy?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneI. W myśl art. 43 k.k., w razie skazania osoby prowadzącej pojazd mechaniczny za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym sąd może orzec (§ 1) lub orzeka (§ 2) karę dodatkową zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.Orzekając tę karę w stosunku do sprawcy, któremu zatrzymano prawo jazdy z przyczyn i w trybie określonym w art. 84 ust. 1-5 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. - prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 6, poz. 35), sąd zalicza - zgodnie z art. 83 § 4 k.k. - na jej poczet okres wymienionego zatrzymania.Analiza unormowania zawartego w art. 83 § 4 k.k. (por. zwrot "zalicza się") prowadzi do wniosku, że sąd jest obowiązany zaliczyć okres owego zatrzymania w każdym wypadku orzeczenia kary zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Ustawa bowiem nie dopuszcza w tym względzie żadnych wyjątków. A zatem przewidziany w art. 83 § 4 k.k. obowiązek wystąpi zarówno wtedy, gdy oskarżony w okresie zatrzymania prawa jazdy przebywał na wolności, jak i wówczas, gdy w tym czasie stosowano wobec niego tymczasowe aresztowanie.Stanowisko to nie jest sprzeczne z zasadą wyrażoną w art. 45 k.k., który stanowi, że okres, na który orzeczono między innymi karę zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, nie biegnie ani w czasie odbywania kary pozbawienia wolności (chociażby za inne przestępstwo), ani w czasie pobytu w ośrodku przystosowania społecznego. Gramatyczna wykładnia art. 45 k.k. bowiem wskazuje, że przepis ten dotyczy wyłącznie okresu trwania tej kary od uprawomocnienia się wyroku, w związku z czym sformułowanej w nim zasady nie można odnosić do okresu zatrzymania prawa jazdy, trwającego do uprawomocnienia wyroku, chyba że wcześniej uprawniony organ podjął decyzję o zwrocie zatrzymanego prawa jazdy. Odmienne stanowisko, tj. wyłączające możliwość zaliczenia okresu zatrzymania prawa jazdy (biegnącego do uprawomocnienia się wyroku) na poczet kary zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych z przyczyn wymienionych w art. 45 k.k. (tj. przepisu dotyczącego okresu od uprawomocnienia się wyroku), byłoby wyrazem wykładni rozszerzającej na niekorzyść sprawcy, a więc niedopuszczalnej.II. Skoro art. 83 § 4 k.k. przewiduje obowiązek zaliczenia na poczet orzeczonej kary zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych okresu zatrzymania prawa jazdy, to nie może budzić wątpliwości, że chodzi tu o okres faktycznego pozbawienia sprawcy tego prawa. Należy zatem przyjąć, że podlegający zaliczeniu okres zatrzymania liczy się od dnia faktycznego zatrzymania prawa jazdy.