VI KZP 29/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski,Sędziowie: Z. Kubec (sprawozdawca), K. Wagner.Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisława J., oskarżonego z art. 236 § 2 k.k., po rozpoznaniu przedstawionej przez Sąd Wojewódzki w Poznaniu - Ośrodek w Kaliszu postanowieniem z dnia 28 czerwca 1966 r. kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:"Czy w razie zbiegu przepisów ustawy w rozumieniu art. 36 k.k., jeśli oskarżony narusza jednym czynem przepisy art. 215 § 2 k.k. (rozpoznawane w trybie zwykłym) oraz przepisy art. 236 § 2 k.k. (rozpoznawane w trybie uproszczonym), sprawa ta ma być rozpoznana w trybie uproszczonym czy też w trybie zwykłym?"na podstawie art. 390 k.p.k., po wysłuchaniu wniosku prokuratora Generalnej Prokuraturyuchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. Zasadą jest, że sąd orzeka na rozprawie głównej w składzie jednego sędziego i dwóch ławników. Jest to zwykły skład sądu (art. 16 § 1 i art. 18 § 1 k.p.k.). Wyjątki od tej zasady przewiduje ustawa z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania karnego.Szczególna zawiłość sprawy może uzasadniać rozpoznanie jej - na zarządzenie prezesa sądu powiatowego lub wojewódzkiego - w składzie trzech sędziów (art. 3 § 2).Natomiast sprawy o przestępstwa o mniejszej szkodliwości społecznej i mniej zawiłe rozpoznawane są przez sąd powiatowy w trybie uproszczonym, a więc w zasadzie jednoosobowo (wyjątek przewiduje np. art. 6). Wynika to z treści art. 5 wspomnianej ustawy, w myśl którego Sąd Powiatowy rozpoznaje w trybie uproszczonym sprawy o przestępstwa zagrożone karą pozbawienia wolności do dwóch lat lub grzywną albo obiema tymi karami łącznie, niezależnie od kar dodatkowych i środków zabezpieczających (§ 1).W trybie tym rozpoznawane są również sprawy o wymienione w tej ustawie przestępstwa, które - choć zagrożone surowymi karami, jak np. przewidzianymi w art. 133 k.k. - są w zasadzie mniej skomplikowane (§ 2). Jednakże wyłączony jest tryb uproszczony, mimo zagrożenia przewidzianego w § 1, w sprawach o przestępstwa wymienione w tej ustawie, które jak np. przewidziane w art. 215 § 2 k.k. są w zasadzie na ogół zawiłe (§ 4).Tryb uproszczony dopuszczalny jest więc - co zresztą wynika z istoty tego trybu - w zasadzie w sprawach, które nie są zawiłe.2. Jeżeli czyn zagrożony karą podpada pod kilka przepisów ustawy karnej, to sąd stosuje przepis przewidujący najsurowszą karę, co nie stoi na przeszkodzie stosowaniu kar dodatkowych lub środków zabezpieczających przewidzianych w innych przepisach (art. 36 k.k.). Oznacza to, że sąd, stosując przepis przewidujący karę najsurowszą, stosuje zarazem - w zakresie kar dodatkowych i środków zabezpieczających - również inne przepisy, pod które czyn zarzucany podpada. Aby sąd mógł wymierzyć karę dodatkową lub środek zabezpieczający na podstawie tych innych przepisów, pod które czyn zarzucany podpada, musiałby uprzednio stwierdzić, że czyn ten istotnie pod te przepisy podpada, a więc musiałby czyn ten rozpoznać nie tylko w zakresie znamion wypełniających dyspozycję zastosowanego w myśl art. 36 k.k. przepisu, ale również i co do tych znamion, które wypełniają dyspozycje innych zbiegających się przepisów, pod które zarzucony czyn podpada.W sprawie, w której postawiono pytanie prawne, chodziło o czyn podpadający pod przepisy art. 215 § 2 i art. 236 § 2 k.k., z których pierwszy wyłącza możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, drugi zaś dopuszcza taką możliwość.W myśl zasady wyrażonej w art. 36 k.k. sąd powinien zatem zastosować przepis art. 236 § 2 k.k., jako przewidujący karę surowszą. Jednakże zastosowany przepis nie zawiera wszystkich znamion zarzuconego czynu, sąd zaś nie może się ograniczyć do rozpoznania tylko tych znamion czynu przestępnego, które zawiera zastosowany przepis art. 236 § 2 k.k., lecz musi rozpoznać czyn przestępny w całości, a więc również co do tych znamion, które zawarte są w art. 215 § 2 k.k. Skoro więc rozpoznanie czynu podpadającego pod przepis art. 215 § 2 k.k. nie jest możliwe w trybie uproszczonym, to sprawa powinna być rozpoznana w trybie zwykłym.Fakt, że zarzucany czyn, który musi być rozpoznany w całości, podpada nie tylko pod przepis art. 215 § 2 k.k., ale nadto pod przepis art. 236 § 2 k.k., nie sprawia, że sprawa przestała być zawiła, i nie może obalać ustawowego w tym względzie domniemania powodującego wyłączenie możliwości rozpoznania jej w trybie uproszczonym.Odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji sprzecznej z logiką. Gdyby bowiem sąd, rozpoznając tę sprawę w trybie uproszczonym, doszedł do przekonania, że uszkodzenie nie było ciężkie, lecz tylko lekkie (art. 237 § 2 k.k.) lub że uszkodzenia w ogóle nie było, to nie mógłby wydać wyroku skazującego z art. 215 § 2 k.k., bo sprawy o te przestępstwa nie mogą być rozpoznawane w trybie uproszczonym, i musiałby przekazać tę sprawę do rozpoznania w trybie zwykłym.3. Tak więc, jeżeli oskarżony jednym czynem narusza kilka przepisów ustawy karnej, to sprawa nie może być rozpoznana w trybie uproszczonym, choćby jeden z naruszonych przepisów wymagał rozpoznania jej w trybie zwykłym - niezależnie od tego, który z naruszonych przepisów ma, w myśl art. 36 k.k., zastosowanie.4. Zauważyć w końcu wypada, że sprawa tocząca się w sądzie w trybie uproszczonym od momentu stwierdzenia niedopuszczalności tego trybu musi się toczyć w trybie zwykłym.Zmiana trybu z uproszczonego na zwykły nie będzie wymagała przekazania sprawy prokuratorowi w celu uzupełnienia czynności procesowych, których dokonanie było zbędne w trybie uproszczonym, jeżeli można będzie przyjąć, że w przeprowadzonym postępowaniu nastąpiła już konwalidacja tych braków. Przykładem takiej konwalidacji może być sprawa niniejsza, skoro - jak to wynika z jej akt - oskarżony bronił się merytorycznie w dwóch instancjach.