VI KZP 29/73

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Bolesława Kazimierza M. i Radosława Hilarego Ł., oskarżonych z art. 199 § 1 k.k. w związku z art. 55 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1959 r. o hodowli, ochronie zwierząt łownych i prawie łowieckim (Dz. U. z 1959 r. Nr 36, poz. 226), po rozpoznaniu przekazanego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Białymstoku postanowieniem z dnia 26 kwietnia 1972 r. i przedstawionego przez Sąd Najwyższy w składzie trzech sędziów do rozpoznania Sądowi Najwyższemu w składzie siedmiu sędziów postanowieniem z dnia 23 listopada 1972 r. zagadnienia prawnego, wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy w wypadku uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, gdy wyrok zaskarżony był tylko na korzyść oskarżonego, zasada reformationis in peius wyrażona w art. 408 k.p.k. odnosi się również do zobowiązań określonych w art. 75 § 2 k.k., a w szczególności do wysokości świadczeń na cele społeczne?" i po wysłuchaniu wniosku prokuratora - uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneZakaz reformationis in peius w postępowaniu ponownym ograniczony jest wyłącznie do kary, gdyż - w myśl art. 408 k.p.k. - w razie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania wolno w dalszym postępowaniu orzec karę surowszą niż orzeczona w uchylonym wyroku tylko wtedy, gdy wyrok ten był zaskarżony na niekorzyść oskarżonego.Obowiązki przewidziane w art. 75 § 2 i 3 k.k., które sąd może nałożyć (§ 2) lub obowiązany jest nałożyć (§ 3) w wypadku warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności, nie są karą, gdyż nie są wymienione w katalogu kar zasadniczych i dodatkowych. Obowiązki te należą do stosowanych w postępowaniu karnym środków oddziaływania wychowawczego na sprawcę. Sąd Najwyższy w wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w zakresie wykładni i stosowania ustaw karnych dotyczących warunkowego umorzenia postępowania (uchwała Połączonych Izb Karnej i Wojskowej Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 1971 r. VI KZP 26/69 OSNKW 1971/3 poz. 33) w ten sposób określił charakter obowiązków naprawienia szkody, przeproszenia pokrzywdzonego oraz wykonania określonych prac lub świadczeń na cele społeczne. Powyższe obowiązki (art. 28 § 2 i 3 k.k.) są identyczne z określonymi w art. 75 § 2 pkt 1, 2 i 4 k.k. oraz w § 3 tegoż artykułu.Również przewidziana w art. 77 § 2 k.k. możność ustanawiania, rozszerzenia lub zmiany obowiązków, o których mowa w art. 75 § 2 pkt 4-9 k.k., oraz możność zwolnienia od wykonania tych obowiązków - w okresie próby, jeżeli względy wychowawcze za tym przemawiają - wskazuje, że nie są one karą, lecz środkiem oddziaływania wychowawczego na sprawcę. Na taki charakter tych obowiązków wskazuje także treść art. 94 k.k.Wobec tego, że środki oddziaływania wychowawczego nie mogą być uznane za karę, to w ponownym postępowaniu toczącym się na skutek uchylenia wyroku, zaskarżonego tylko na korzyść oskarżonego, sąd nie jest ograniczony zakazem określonym w art. 408 k.p.k. w zakresie orzekania o obowiązkach przewidzianych w art. 75 § 2 i 3 k.k.