WR 578/89

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk J. Juszczak (sprawozdawca). Sędziowie: ppłk W. Oziębło, płk J. Przygódzki. Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk Z. Gaździk.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 1990 r. na rozprawie sprawy Henryka B., skazanego nieprawomocnie za przestępstwo określone w art. 210 § 1 k.k. w zb. z art. 156 § 2 k.k. na karę 3 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności, 50.000 zł grzywny i pozbawienia praw publicznych na 5 lat, z powodu rewizji wniesionej przez wiceprokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w W. na niekorzyść oraz przez oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 29 listopada 1989 r. - zaskarżony wyrok zmienił przez orzeczenie wobec oskarżonego na podstawie art. 59a pkt 1 i 2 k.k. dwóch nawiązek w wysokości po 30.000 zł na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Zdrowia i pokrzywdzonego Piotra M. - i z tą zmianą wyrok ten utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Wyrok ten zaskarżony został rewizją prokuratora i rewizją oskarżonego.Prokurator w rewizji zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 59a, polegającą na nieorzeczeniu wobec oskarżonego obligatoryjnych nawiązek, mimo skazania go za umyślne przestępstwo, którego skutkiem jest uszkodzenie ciała pokrzywdzonego. W związku z tym zarzutem prokurator wniósł o zmianę wyroku przez orzeczenie wobec oskarżonego dwóch nawiązek w wysokości po 30.000 zł.Oskarżony natomiast w swej rewizji wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, ponieważ wyrok sądu I instancji ocenił jako surowy, gdyż - jak wywodzi - zarzucanego mu czynu nie popełnił.Podczas rozprawy rewizyjnej prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej popierał rewizję wniesioną na niekorzyść oskarżonego, natomiast obrońca popierał rewizję oskarżonego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:(...) Co do rewizji prokuratora.Rację trzeba przyznać prokuratorowi, że sąd I instancji, skazując oskarżonego za przestępstwo określone w art. 210 § 1 k.k. w zw. z art. 156 § 2 k.k., powinien był orzec wobec niego dwie nawiązki zgodnie z nakazem wynikającym z art. 59 a pkt 1 i 2 k.k.Oskarżony wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 20 maja 1989 r. skazany został za przestępstwo określone w art. 210 § 1 k.k. na kary 4 lat pozbawienia wolności, 50.000 zł grzywny i pozbawienia praw publicznych na okres 5 lat. Wyrok ten, zaskarżony rewizją obrońcy współskazanego D., uchylony został przez Izbę Wojskową Sądu Najwyższego na korzyść oskarżonego (art. 389 k.p.k.).Po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd I instancji uznał oskarżonego za winnego popełnienia przestępstwa określonego w art. 210 § 1 k.k. w zb. z art. 156 § 2 k.k. i skazał go na kary 3 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności, 50.000 zł grzywny oraz pozbawienia praw publicznych na 5 lat. Nie orzekł natomiast nawiązek zgodnie z nakazem wynikającym z art. 59a pkt 1 i 2 k.k., gdyż uznał, że orzeczenie tych nawiązek byłoby naruszeniem określonego w art. 408 k.p.k. zakazu reformationis in peius. Stanowisko to zakwestionował prokurator w rewizji, twierdząc, że zakaz, o którym mowa w art. 408 k.p.k., dotyczy tylko kary, a nawiązka nie jest karą. Stanowisko prokuratora zasługuje na aprobatę.Zakaz reformationis in peius w ponownym postępowaniu - co podkreślono w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 1973 r. (OSNKW 1973, z. 4, poz. 41) - ograniczony jest wyłącznie do kary. Wynika to zresztą jednoznacznie z art. 408 k.p.k., który stanowi, że w razie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania wolno w dalszym postępowaniu orzec karę surowszą niż orzeczona w uchylonym wyroku tylko wtedy, gdy wyrok ten był zaskarżony na niekorzyść oskarżonego. Otóż w sprawie niniejszej poprzedni wyrok nie był zaskarżony na niekorzyść oskarżonego. A zatem sąd w ponownym postępowaniu nie mógł mu orzec kary surowszej i takiej nie orzekł. Obowiązany był natomiast orzec nawiązki przewidziane w art. 59a pkt 1 i 2 k.k., gdyż skazał oskarżonego za przestępstwo określone w art. 210 § 1 k.k. w zb. z art. 156 § 2 k.k. Nawiązka bowiem, zawierająca w sobie niewątpliwie elementy represyjne, nie może być uznana za karę, gdyż nie jest wymieniona w katalogu kar zasadniczych i dodatkowych. Skoro zatem nawiązka nie jest karą - to stwierdzić trzeba, że wyrażony w art. 408 k.p.k. zakaz reformationis in peius nie odnosi się do nawiązki.Oznacza to, że sąd powinien orzec nawiązkę - jeżeli istnieją po temu materialnoprawne podstawy - również wtedy, kiedy w poprzednim, uchylonym wyroku takich nawiązek nie orzeczono. Mając na względzie to stanowisko, zmieniono zaskarżony wyrok w sposób określony na wstępie.