VI KZP 8/75

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie J. K., oskarżonego z art. 267 kk, po rozpoznaniu przekazanego postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w Z. G. z dnia 7 lutego 1975 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy złożenie przed notariuszem oświadczeń woli niezgodnych z rzeczywistością, przez osoby zawierające umowę wymagającą formy aktu notarialnego, co do jej treści i w celu ukrycia innej czynności prawnej, może być traktowane jako podstępne wyłudzenie poświadczenia nieprawdy w rozumieniu art. 267 kk?" i po wysłuchaniu wniosku prokuratora - uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneZ przepisów prawa o notariacie (ustawa z 25 maja 1954 r., tekst jedn. Dz. U. z 1963 r., Nr 19, poz. 106 z późn. zm.) wynika, że państwowe biuro notarialne spisuje akt notarialny, jeżeli strony obowiązane są lub chcą dokonać czynności prawnej w formie aktu notarialnego ze względu na to, iż zachowanie tej formy jest przepisane przez prawo, bądź zastrzeżone przez umowę stron albo też odpowiada ich porozumieniu (art. 43), a spisany akt notarialny zawiera między innymi oświadczenia stron (art. 45 § 1 pkt 5). Dotyczy to także i przede wszystkim takich oświadczeń stron, których treść ze względu na skutki prawne, jakie z nimi wiąże ustawa, daje podstawę do uznania, że między stronami doszło do zawarcia określonej umowy (art. 68-72 kc i inne przepisy tego kodeksu o rodzajach umów).Widać z tego, że akt notarialny spisany zgodnie z treścią oświadczeń stron zawiera stwierdzenie zarówno faktu, iż takie oświadczenie strony złożyły jak i tego, że w konkretnym wypadku, ze względu na treść tych oświadczeń nastąpił skutek prawny w postaci umowy określonego przez prawo rodzaju.Prowadzić to musi do wniosku, iż złożenie przez strony przy zawieraniu umowy przed notariuszem kłamliwych oświadczeń co do ich rzeczywistej woli (np. o darowiźnie z zatajeniem rzeczywiście zawartej umowy kupna-sprzedaży) powoduje, że stwierdzenie w akcie notarialnym, iż doszło do umowy określonego rodzaju - jest niezgodne z prawdą. Należy zatem uznać, że akt notarialny w tym zakresie zawiera poświadczenie nieprawdy w rozumieniu art. 267 kk, wyłudzone przez osoby uczestniczące w jego spisaniu i składające kłamliwe oświadczenia. Ocena zaś tego, czy okoliczności towarzyszące wyłudzeniu takiego poświadczenia, a w szczególności kłamliwość oświadczeń, mają cechy "podstępnego wprowadzenia w błąd" osoby upoważnionej do sporządzenia dokumentu (aktu notarialnego) - co stanowi także znamię przestępstwa z art. 267 kk - należy do sądu orzekającego co do istoty i zależy od ustaleń faktycznych w konkretnej sprawie.Z tych powodów należało udzielić odpowiedzi jak na wstępie.