I NSP 92/24

I NSP 92/24 POSTANOWIENIE Dnia 17 kwietnia 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Adam Redzik (przewodniczący) SSN Oktawian Nawrot SSN Tomasz Przesławski (sprawozdawca) w sprawie ze skargi K. M. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie w sprawie o sygn. III AUa 1099/23, z udziałem Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Apelacyjnego w Krakowie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 17 kwietnia 2024 r.: oddala skargę. Oktawian Nawrot Adam Redzik Tomasz Przesławski UZASADNIENIE K. M. (dalej: „skarżąca”) działając przez pełnomocnika z urzędu, pismem datowanym na 6 marca 2024 r. wniosła skargę na przewlekłość postępowania przez Sądem Apelacyjnym w Krakowie, sygn. III AUa 1099/23, wnosząc o: 1. stwierdzenie, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie w sprawie apelacji skarżącej od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń z dnia 4 lipca 2023 r., sygn. akt VII U 1575/22, oddalającego odwołanie skarżącej od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie z dnia 29 kwietnia 2022 r. znak […], I NSP 92/24 2 nastąpiła przewlekłość postępowania (sygn. akt postępowania apelacyjnego III AUa 1099/23); 2. wydanie sądowi rozpoznającemu sprawę zalecenia wyznaczenia składu sędziowskiego oraz ustosunkowania się do zgłoszonych w apelacji oraz późniejszych pismach Skarżącej wniosków dowodowych; 3. przyznanie skarżącej od Skarbu Państwa kwoty 5000 złotych (słownie: pięć tysięcy złotych); 4. zasądzenie na rzecz Skarżącej od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Krakowie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, że z informacji zawartych w Portalu Informacyjnym Sądów Powszechnych wynika, iż do dnia złożenia niniejszej skargi jedyna czynność, jaka została podjęta w niniejszej sprawie przez Sąd Apelacyjny w Krakowie to doręczenie odpisu apelacji Organowi rentowemu z datą 31 sierpnia 2023 r. Przez okres ponad 6 miesięcy w sprawie nie podjęto żadnych innych czynności, nie wyznaczono nawet składu orzekającego (w Portalu Informacyjnym Sądów Powszechnych widnieje jedynie adnotacja „SSA referat oczekujący 5 64106”). Podkreślono także, że skarżąca w dniu 21 listopada 2023 r. skierowała do Sądu Apelacyjnego w Krakowie prośbę o szybkie rozpatrzenie sprawy, uzasadniając to, iż termin jej rozpoznania – ze względu na zaawansowany wiek oraz liczne schorzenia Skarżącej – ma dla niej kluczowe znaczenie. Podobnie ponaglenie wystosowano pismem z 30 stycznia 2024 r. Pisma te pozostały bez odpowiedzi. Prezes Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie w piśmie datowanym na 14 marca 2024 r. wniósł o oddalenie skargi, a w przypadku jej uznania o przyjęcie mniejszej kwoty odszkodowania. W uzasadnieniu odniesiono się do trudnej sytuacji kadrowej wieloletnie braki kadrowe oraz rozpoznawanie spraw zgodnie z zasadą kolejności wpływu powoduje, że nadal w latach 2023 i 2024 okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy apelacyjnej jest bardzo długi, a powstałe w poprzednich latach zaległości nie są możliwe do zniwelowania w krótkim okresie. Prezes Sądu Apelacyjnego w Krakowie podkreślił, że skarga wniesiona przez K. M. powinna być oddalona przede wszystkim z tego względu, iż na dzień jej wniesienia I NSP 92/24 3 oraz na dzień sporządzenia niniejszej odpowiedzi na skargę, okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji jest znacznie krótszy niż 12 miesięcy. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga K. M. wniesiona w trybie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratura i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1725 ze zm., dalej także jako: „u.s.p.p.”). nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.s.p.p. strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Ocena, czy w konkretnej sprawie doszło do przewlekłości postępowania, powinna być dokonywana przez pryzmat wszystkich kryteriów określonych w art. 2 u.s.p.p. (postanowienie Sądu Najwyższego z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19). W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności sądu polegającej na niewyznaczeniu rozprawy, która trwa co najmniej 12 miesięcy (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 13 grudnia 2018 r., I NSP 62/18; z 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; z 27 marca 2019 r., I NSP 88/18). Wyraźnie jednak należy podkreślić, że do przewlekłości postępowania nie dochodzi w sposób automatyczny, po upływie dwunastomiesięcznego okresu. Upływ czasu jest ważną, lecz nie jedyną przesłanką oceny, czy w konkretnym przypadku postępowanie prowadzone jest dłużej niż to konieczne (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 maja 2022 r., I NSP 106/22; z 25 sierpnia 2021 r., I NSP 105/21). Przewlekłość postępowania I NSP 92/24 4 nie ocenia się w sposób mechaniczny, lecz w każdej sprawie indywidualnie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; z 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; z 28 września 2021 r., I NSP 145/21). Na potrzeby niniejszego postępowania dokonano analizy akt sprawy III AUa 1099/23 toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie. Akta sprawy wraz z apelacją skarżącej wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Krakowie 14 sierpnia 2023 r. (data prezentaty, k. 123). 16 sierpnia 2023 r. System Losowego Przydziału Spraw przydzielił sprawę do referatu oczekującego (k. 127). Zarządzeniem z 29 sierpnia 2023 r. zarządzono doręczenie odpisu apelacji pełnomocnikowi organu rentowego (k. 128). Pełnomocnik skarżącej pismem z 29 września 2023 r. zgłosił wniosek dowodowy (k. 131). Pismem z 24 października 2023 r. pełnomocnik skarżącej zgłosił kolejny wniosek dowodowy (k. 134). Pismem z 21 listopada 2023 r. pełnomocnik skarżącej zwrócił się z prośbą o przyspieszenie rozpoznania apelacji (k. 138). Pismem z 29 stycznia 2024 r. pełnomocnik skarżącej zwrócił się z ponagleniem do podjęcia czynności w sprawie (k. 140). W ocenianej sprawie skarga na przewlekłość postępowania została wywiedziona przed upływem okresu 12 miesięcy od dnia wpływu akt sprawy do Sądu Apelacyjnego w Krakowie. Sąd Najwyższy zdaje sobie sprawę z przytoczonych przez skarżącą okoliczności uzasadniających szybkie rozpoznanie sprawy, jednak w okolicznościach przedmiotowego postępowania nie można stwierdzić, że Sąd Apelacyjny w Krakowie, oceniając na moment orzekania, działa w sposób przewlekły. Na marginesie jedynie należy zauważyć, że pomimo oddalenia skargi jako nieuzasadnionej w przedstawionych okolicznościach sprawy należy zwrócić uwagę Sądu Apelacyjnego w Krakowie na konieczność zapewnienia prawidłowej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, z którym niewątpliwie związane jest także rozpoznanie sprawy w rozsądnym terminie. Ze szkodą dla wymiaru sprawiedliwości jest to, że sprawa przydzielana jest do referatu oczekującego, a uczestnik postępowania nie wie, kiedy – I NSP 92/24 5 choćby orientacyjnie – sprawa zostanie rozpoznana. Tym bardziej dla wizerunku wymiaru sprawiedliwości nie jest rzeczą pożądaną, aby wnioski o szybsze rozpoznanie sprawy pozostawały bez jakiejkolwiek odpowiedzi ze strony sądu. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 12 ust. 1 u.s.p.p., oddalił skargę. Oktawian Nawrot Adam Redzik Tomasz Przesławski [SOP] [ms]