I NSW 147/23

I NSW 147/23 POSTANOWIENIE Dnia 7 grudnia 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Przesławski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Paweł Czubik SSN Oktawian Nawrot w sprawie z protestu M. K. przeciwko ważności wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych na 15 października 2023 r., przy udziale Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 7 grudnia 2023 r., postanawia: pozostawić protest bez dalszego biegu. (r.g.) UZASADNIENIE M.K. (dalej: „wnosząca protest”) pismem nadanym 23 października 2023 r. (data stempla pocztowego) wniosła protest przeciwko ważności wyborów do Sejmu i Senatu przeprowadzonych w dniu 15 października 2023 r. Jak wskazano w treści protestu został on wywiedziony „z powodu naruszenia swobody głosowania i ostatecznie zmuszenia do niezagłosowania w wyborach parlamentarnych z dnia 15 października 2023 r.” (pisownia oryginalna). Wskazano, że nie wydano wnoszącej I NSW 147/23 2 protest karty do głosowania, ponieważ w spisie wyborców był już złożony podpis. Wnosząca protest wniosła o stwierdzenie nieważności wyborów. Państwowa Komisja Wyborcza (dalej: „PKW”) pismem z 2 listopada 2023 r. wyraziła opinię, że zweryfikowanie zarzucanych przez wnoszącą protest nieprawidłowości wymagałoby przeprowadzenia postępowania dowodowego. PKW wskazała jednak, że nawet jeżeli doszło do nieprawidłowego oznaczenia podpisu wnoszącej protest to nie miało to wpływu na wynik wyborów. Prokurator Generalny pismem z 4 grudnia 2023 r. wyraził pogląd, że w części zawierającej zarzut popełnienia przestępstwa, należy pozostawić protest bez biegu. Wyrażono także stanowisko, że skarżąca uprawdopodobniła dopuszczenie się naruszenia przez właściwy organ wyborczy przepisów kodeksu wyborczego. Z tego powodu wyrażono pogląd, że zarzut ten jest zasadny, a zatem wyrażono pogląd o wydaniu postanowienia zawierającego opinię, że zarzut protestu dotyczący naruszenia przepisów kodeksu wyborczego jest zasadny, lecz nie miał wpływu na wynik wyborów. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Protest wyborczy pozostawiono bez dalszego biegu. Zgodnie z art. 241 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 2408; dalej: „k.wyb.”) protest przeciwko ważności wyborów do Sejmu wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyników wyborów przez Państwową Komisję Wyborczą w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym nadanie w tym terminie protestu w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu Najwyższego. Stosownie do brzmienia art. 241 § 3 k.wyb. wnoszący protest powinien sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty. Konstrukcyjnym elementem protestu wyborczego jest takie sformułowanie zarzutów popełnienia konkretnych przestępstw lub naruszeń ustawy o referendum I NSW 147/23 3 ogólnokrajowym lub Kodeksu wyborczego dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyniku referendum lub wyborów, które poparte są dowodami i wykazują naruszenie własnego, konkretnego, rzeczywistego i aktualnego interesu protestującego orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie wskazuje się, że przedmiotem protestu nie mogą być zarzuty abstrakcyjne, hipotetyczne, dotyczące innych osób, bliżej nieokreślone, niezwiązane ściśle z sytuacją prawną protestującego (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 7 listopada 2023 r., I NSW 86/23; z 14 listopada 2023 r., I NSWR 46/23; z 30 października 2019 r., I NSW 117/19; z 18 lipca 2019 r., I NSW 39/19). Z kolei w świetle art. 243 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający warunków formalnych. Podkreślić należy, że Sąd Najwyższy uchwałą z 25 października 2023 r., I NZP 8/23, której nadano moc zasady prawnej, jednoznacznie stwierdził, że „w postępowaniach zainicjowanych protestami przeciwko ważności wyborów: do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o których mowa w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. 2022, poz. 1277, ze zm.), a także w postępowaniu zainicjowanym protestem przeciwko ważności referendum, o którym mowa w ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym (tekst jedn. Dz.U. 2020, poz. 851, ze zm.), nie mają zastosowania przepisy art. 130 § 1-2 oraz art. 1301a § 1-3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1550, ze zm.)”. W sprawach dotyczących protestów wyborczych nie wzywa się zatem skarżących do uzupełnienia braku formalnego pisma. Analiza treści wywiedzionego protestu wyborczego nakazuje przyjąć, że w istocie stanowi on opis przebiegu głosowania wnoszącej protest. Wnosząca protest nie wskazała bowiem do naruszenia których przepisów Kodeksu wyborczego dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów mającego wpływ na wynik wyborów lub do jakiego przestępstwa I NSW 147/23 4 przeciwko wyborom, określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wynik wyborów, jej zdaniem doszło. W ocenie Sądu Najwyższego, protest ten wykroczył poza granice podstaw określone w art. 82 k.wyb. (por. postanowienia Sądu Najwyższego z: 28 listopada 2019 r., I NSW 127/19; 1 sierpnia 2020 r., I NSW 3419/20). Podkreślić należy, że Sąd Najwyższy nie jest upoważniony ani do inicjowania postępowania protestowego z urzędu, ani do formułowania za protestującego zarzutów, ani wreszcie do wskazywania dowodów, na których protestujący opiera swoje zarzuty. Wniesiony protest obarczony jest zatem brakiem formalnym w postaci braku wskazania przez wnoszącą protest zarzutów. Brak ten nie podlega konwalidacji w niniejszym postępowaniu. Z powyższych względów Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 243 § 1 zd.1 k.wyb. w zw. z art. 258 k.wyb., postanowił jak w sentencji. [ms] [ał]