I NSWR 1521/23

I NSWR 1521/23 POSTANOWIENIE Dnia 30 listopada 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Maria Szczepaniec (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Krzysztof Wiak SSN Paweł Wojciechowski w sprawie z protestu G. G. przeciwko ważności referendum ogólnokrajowego zarządzonego na 15 października 2023 r., przy udziale Prokuratora Generalnego oraz Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 30 listopada 2023 r., pozostawia protest bez dalszego biegu. UZASADNIENIE W dniu 25 października 2023 r. (data stempla pocztowego) G. G. (dalej jako „wnosząca protest”), mąż zaufania w Obwodowej Komisji Wyborczej nr […] w W., wniosła protest przeciwko ważności referendum ogólnokrajowego przeprowadzonego w dniu 15 października 2023 r. z uwagi na dopuszczenie się przestępstw przeciwko referendum wymienionych w rozdziale XXXI kodeksu karnego, dotyczących przebiegu głosowania i ustalania wyników głosowania, a także naruszenia prawa wyborczego określonego w Kodeksie Wyborczym oraz w wytycznych dla OKW zawartych w Uchwale PKW nr […], a dotyczących przebiegu I NSWR 1521/23 2 głosowania oraz ustalenia wyników głosowania. Wniosła o unieważnienie referendum ogólnokrajowego w Obwodowej Komisji Wyborczej nr […] w W.. W uzasadnieniu wnosząca protest wskazała, że protest opiera na zarzucie bezprawnego wywierania wpływu na sposób głosowania osoby uprawnionej, agitacji wyborczej w dniu wyborów w lokalu wyborczym oraz na treści przekazanej do publicznej wiadomości informacji o liczbie osób uprawnionych do głosowania oraz liczbie wyborców, którym wydano karty do głosowania do godz. 12:00. Wyjaśniła, że podczas wydawania kart do głosowania członkowie Obwodowej Komisji Wyborczej nr […] w W. dopytywali głosujących „wydać kartę do referendum?”, „chce pan/pani kartę do referendum?”, „z kartą do referendum?”, „komplet kart, czy tylko dwie bez referendum?”. Na poparcie wyżej wymienionych zarzutów wniosła o przeprowadzenie dowodu z zeznań wnoszącej protest oraz męża zaufania T. K. Pismem z 22 listopada 2023 r. Prokurator Generalny zajął stanowisko w sprawie wskazując, że w zakresie zarzutu zadawania przez członków obwodowej komisji wyborczej pytań o ilość kart do głosowania, których wydania oczekuje uprawniony do głosowania w referendum, wniesiony protest jest zasadny, a naruszenie przepisów ustawy o referendum ogólnokrajowym może mieć wpływ na wynik referendum. W pozostałym zakresie wniesiony protest, zdaniem Prokuratora Generalnego, należy pozostawić bez dalszego biegu. Pismem z 24 listopada 2023 r. Państwowa Komisja Wyborcza zajęła stanowisko w sprawie wskazując, że protest powinien zostać pozostawiony bez dalszego biegu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Protest podlegał pozostawieniu bez dalszego biegu. Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o referendum ogólnokrajowym (tekst jedn. Dz. U. 2020, poz. 851 ze zm., dalej: „u.r.o.”) przeciwko ważności referendum może być wniesiony protest ze względu na zarzut dopuszczenia się przestępstwa przeciwko referendum lub naruszenia przepisów niniejszej ustawy dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyniku referendum. I NSWR 1521/23 3 Jak stanowi art. 34 ust. 2 u.r.o. do warunków i trybu wnoszenia protestu oraz sposobu jego rozpatrywania i trybu podejmowania uchwały w tej sprawie przez Sąd Najwyższy stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz. U. 2023, poz. 2408, dalej: „k.wyb.”). Stosownie do art. 241 § 3 k.wyb., wnoszący protest powinien sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty. Biorąc pod uwagę powyższe przepisy stwierdzić należy, iż przedmiotem protestu jest ważność referendum, a podstawę zakwestionowania tej ważności stanowią czyny przestępcze i naruszenia ustawy o referendum ogólnokrajowym dotyczące głosowania, ustalania wyników głosowania lub ustalania wyników samego referendum. Ponadto z wyżej przytoczonych przepisów wynika, iż obowiązkiem wnoszącego protest, zgodnie z przepisami ustawy o referendum ogólnokrajowym i odpowiednio stosowanymi przepisami Kodeksu wyborczego, jest sformułowanie w nim zarzutów dotyczących naruszenia unormowań zawartych w ustawie o referendum ogólnokrajowym, albo dopuszczenia się przestępstwa przeciwko referendum - mających wpływ na wynik wyborów, jak też przedstawienie lub wskazanie dowodów uzasadniających te zarzuty. Wskazać należy, że G. G. wniosła protest nie jako osoba uprawniona do udziału w referendum, lecz jako mąż zaufania. O powyższym jednoznacznie świadczy treść uzasadnienia, z którego jednoznacznie wynika, że podnoszone okoliczności zaobserwowane zostały w związku z wykonywaniem obowiązków męża zaufania, nie zaś realizacją przysługujących wnoszącej protest praw, jako osobie uprawnionej do udziału w referendum. W niniejszej sprawie wnosząca protest nie przedstawiła żadnych dowodów na potwierdzenie wskazanych przez siebie okoliczności. Treść pisma ogranicza się wyłącznie do przekazania informacji o tym, że w dniu wyborów członkowie komisji zadawali pytania: „wydać kartę do referendum?”, „chce pan/pani kartę do referendum?”, „z kartą do referendum?”, „komplet kart, czy tylko dwie bez referendum?”. O ewentualnym naruszeniu wskazanych przepisów kodeksowych można byłoby mówić dopiero wówczas, gdyby członek obwodowej I NSWR 1521/23 4 komisji wyborczej nie wydał konkretnemu wyborcy właściwej karty do głosowania. W orzecznictwie Sądu Najwyższego konsekwentnie przyjmuje się natomiast, że opinia wnoszącego protest, niepoparta żadnymi dowodami, może być zakwalifikowana wyłącznie jako opinia prywatna, a zarzuty sprowadzające się do hipotetycznego założenia o nieprawidłowościach nie mieszczą się w przedmiocie protestu określonym w ustawie (np. postanowienie Sądu Najwyższego z 27 listopada 2019 r., I NSW 206/19). Z uwagi powyższe, protest podlegał pozostawieniu bez dalszego biegu na podstawie art. 243 § 1 k.wyb. w zw. z art. 34 ust. 2 u.r.o. [SOP] [ał]