I NSWR 574/23

I NSWR 574/23 POSTANOWIENIE Dnia 5 grudnia 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Elżbieta Karska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Tomasz Demendecki SSN Janusz Niczyporuk w sprawie z protestu P. W. przeciwko ważności referendum ogólnokrajowego zarządzonego na dzień 15 października 2023 r., przy udziale Prokuratora Generalnego oraz Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 5 grudnia 2023 r., Pozostawia protest bez dalszego biegu. UZASADNIENIE P. W. zamieszkały w W., wniósł protest przeciwko ważności referendum ogólnokrajowego 2023 r., który złożony został osobiście przez wnoszącego w Urzędzie Konsularnym w B. w dniu 25 października 2023 r. o godz. 12:00. Wyborca składający protest nie był wpisany do spisu wyborców sporządzonego przez konsula zgodnie z art. 35 Kodeksu wyborczego ani też nie głosował w lokalu wyborczym w okręgu konsularnym tegoż konsula. Składający protest złożył go przeciwko ważności wyborów do Sejmu RP, Senatu RP i Referendum Ogólnokrajowym w Obwodzie Wyborczym Komisji nr […] z siedzibą w Świetlicy I NSWR 574/23 2 Wiejskiej ul. […] w D., gdzie osobiście brał udział w wyborach i referendum. Wnoszący protest wskazał, że wnosi go z powodu dopuszczenia się przestępstw przeciwko referendum wymienionych w Rozdziale XXXI Kodeksu karnego, dotyczących przebiegu głosowania i ustalania wyników głosowania, a także naruszenia prawa wyborczego określonego w Kodeksie wyborczym oraz w wytycznych dla OKW zawartych w uchwale PKW Nr […] a dotyczących przebiegu głosowania oraz ustalania wyników głosowania. Wnoszący protest zwrócił uwagę na to, że w lokalu wyborczym prowadzona była agitacja wyborcza i zakłócono ciszę wyborczą oraz zadano mu pytanie „czy życzy pan sobie 3 karty?”, co nastąpiło ok. godz. 11:00. Również później, tj. ok. godz. 16:00 członek komisji pan S. W. pytał inne osoby o liczbę kart do głosowania mimo uwagi do protokołu i komunikatu Państwowej Komisji Wyborczej. Wnoszący protest zarzucił też zmanipulowanie wyniku wyborów w takiej OKW. P. W. wniósł o unieważnienie referendum ogólnokrajowego 2023 r. w OKW Nr […], unieważnienie wyborów do Sejmu i do Senatu ze względu na łamanie ciszy wyborczej oraz o ponowne przeliczenie oddanych głosów. Do protestu załączono informacje na temat składu komisji wyborczej oraz uwagę do protokołu dotyczącą tego, że Pani W. B. – Członek Komisji, zapytała czy wnoszący protest chce 3 karty. W związku z tym, że protest nie dotyczył głosowania przeprowadzanego w okręgu konsularnym konsula, który protest przyjmował, to brak było podstaw do zajęcia przez konsula stanowiska w kwestii zasadności bądź niezasadności protestu, spisu wyborców ani też przebiegu głosowania przeprowadzanego w okręgu konsularnym właściwego terytorialnie konsula. W sprawie wypowiedziała się Państwowa Komisja Wyborcza, która uznała protest za bezzasadny. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 851 oraz 2023 r. poz. 497 i 1628), zwanej dalej ustawą, przeciwko ważności referendum może być wniesiony protest ze względu na zarzut dopuszczenia się przestępstwa przeciwko referendum lub naruszenia przepisów ustawy dotyczących głosowania, ustalenia wyników I NSWR 574/23 3 głosowania lub wyniku referendum. Poza tym zgodnie z art. 34 ust. 2 ustawy, do warunków i trybu wnoszenia protestu oraz sposobu jego rozpatrywania i trybu podejmowania uchwały w tej sprawie przez Sąd Najwyższy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu wyborczego. Jeśli chodzi o niniejszy protest to Sąd Najwyższy stwierdza, że sformułowane zarzuty wymagają przeprowadzenia postępowania dowodowego i ustalenia na jego podstawie stanu faktycznego. W związku z tym, że do Państwowej Komisji Wyborczej docierały w dniu głosowania skargi, że obwodowe komisje wyborcze pytają wyborców, które karty do głosowania wydać, to pismem z 15 października 2023 r. znak ZPOW.[…] kierowanym do okręgowych komisji wyborczych, PKW poleciła niezwłocznie przekazać komisjom obwodowym, że działanie takie jest niedopuszczalne oraz, że mają one obowiązek postępować zgodnie z procedurą wydawania kart do głosowania określoną w pkt. 49-51 wytycznych. Państwowa Komisja Wyborcza wyjaśniła, że wyborca ma prawo odmówić przyjęcia którejś z kart do głosowania, natomiast komisja obwodowa nie może pytać o to, które karty wydać. Odnosząc się do tego zarzutu, Sąd Najwyższy stwierdza, że jeżeli opisana przez wnoszącego protest sytuacja miała miejsce, to doszło do naruszenia procedury określonej w wytycznych. Wnoszący protest nie przedstawił jednak żadnych dowodów, ani nawet nie uprawdopodobnił, że wskazany przez niego opis zdarzeń, o ile miał miejsce, to wywarł wpływ na wynik referendum. Wnoszący protest nie podnosi także, że nie otrzymał karty do głosowania w referendum. Nie wskazuje także na żadną sytuację, w której wyborcy, którzy chcieli wziąć udział w referendum nie otrzymali kart do głosowania w tymże referendum. W kwestii innych zarzutów zawartych w proteście, Sąd Najwyższy po przeanalizowaniu przepisów prawa, stanowiska doktryny i orzecznictwa stwierdza, że wyborcy, którzy przybyli do lokalu wyborczego przed godziną zakończenia głosowania muszą mieć możliwość oddania głosu, niezależnie od tego, że zakończona została cisza wyborcza i do publicznej wiadomości podane zostały sondażowe wyniki wyborów. I NSWR 574/23 4 Jednocześnie mając na względzie wniosek o sprawdzenie czy w protokole komisji znalazła się wzmianka o agitacji, Sąd Najwyższy wyjaśnia, że to wnoszący protest winien przedstawić dowody na taką okoliczność. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy postanowił pozostawić protest bez dalszego biegu z uwagi na brak sformułowania w nim zarzutów, które nawiązywałyby do określonych w art. 33 ust. 1 ustawy o referendum ogólnokrajowym w związku z art. 241 § 3 i art. 243 § 1 Kodeksu wyborczego podstaw jego wniesienia, tj. z powodu niespełnienia ustawowego wymogu, polegającego na konieczności wskazania, że zarzucane naruszenia prawa miały wpływ na przebieg głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników referendum. [SOP] (r.g.)