I NWW 302/23

Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych2023-11-29

Skład orzekający: Paweł Księżak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wyłączenie sędziego, dotyczący sprawy cywilnej, powinien być rozpoznany przez Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, czy też powinien zostać przekazany do sądu niższej instancji, uwzględniając orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził swoją niewłaściwość do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie cywilnej. Uzasadnił to orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 5 czerwca 2023 r. (C 204/21), które uznało naruszenie prawa UE przez Polskę w zakresie przekazania do wyłącznej właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN rozpoznawania zarzutów dotyczących braku niezależności sądu lub niezawisłości sędziego. Sąd Najwyższy uznał, że orzeczenie TSUE powinno być wykonane, a wniosek o wyłączenie sędziego, przy pominięciu przepisów stanowiących podstawę właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, nie należy do jej kompetencji.
Stan faktyczny
Pozwany w sprawie cywilnej złożył wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Rejonowego w Gliwicach, wskazując na wątpliwości co do jego bezstronności. Pozwany powołał się na ryzyko uznania w przyszłości uchybienia w postaci nienależytej obsady sądu. Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek na posiedzeniu niejawnym. W uzasadnieniu odwołał się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczącego właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał wniosek o wyłączenie sędziego do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Gliwicach.

Pełny tekst orzeczenia

I NWW 302/23 POSTANOWIENIE Dnia 29 listopada 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Księżak w sprawie z powództwa E. Spółka Akcyjna przeciwko P. H. o zapłatę, na skutek wniosku pozwanego o wyłącznie sędziego Sądu Rejonowego w Gliwicach, na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 listopada 2023 r. stwierdza swoją niewłaściwość i przekazuje wniosek Sądowi Rejonowemu w Gliwicach. UZASADNIENIE W piśmie z 7 lipca 2023 r. P. H. wniósł o wyłączenie sędziego Sądu Rejonowego w Gliwicach M.R. od udziału w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym w Gliwicach pod sygn. akt I C 355/22, wskazując na wątpliwości co do bezstronności tychże, uniemożliwiające obiektywne rozpoznanie sprawy przed sądem obsadzonym z udziałem ww. sędziów, a nadto na ryzyko związane z rysującą się możliwością uznania w przyszłości, że w sprawie wystąpiło uchybienie w postaci bezwzględnej przyczyny odwoławczej, tj. nienależytej obsady sądu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 5 czerwca 2023 r., wydanym w sprawie C 204/21, Trybunał uznał, że Rzeczpospolita Polska naruszyła prawo Unii Europejskiej m.in. poprzez przyjęcie i utrzymanie w mocy art. 26 §§ 2 i 4 6 oraz art. 82 I NWW 302/23 2 §§ 2 5 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (dalej: „u.SN”) w zmienionym brzmieniu, jak również art. 10 ustawy z dnia 20 grudnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw; przekazując do wyłącznej właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego rozpoznawanie zarzutów i zagadnień prawnych dotyczących braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego. Na tej podstawie, zdaniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej zgodnie z art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej w związku z art. 47 karty praw podstawowych oraz na podstawie art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej i zasady pierwszeństwa prawa Unii. W ocenie Sądu Najwyższego wskazane orzeczenie, zgodnie z art. 91 ust. 2, w związku z art. 91 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz zasadami efektywności i lojalnej współpracy, winno być wykonane – w zakresie posiadanych kompetencji – przez wszystkie organy państwa, w tym również przez organy wymiaru sprawiedliwości. W niniejszej sprawie realizacja przedmiotowego wyroku musi zatem polegać na przekazaniu sprawy do sądu, który byłby właściwy do rozpoznania wniosku strony przy pominięciu dyspozycji art. 26 § 2 u.SN. Nie ulega przy tym wątpliwości, że przy pominięciu treści wskazanego przepisu sprawa, w której został złożony wniosek o wyłączenie sędziów, nie należy do właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, określonej w art. 26 § 1 u.SN. Wobec powyższego na podstawie art. 200 § 11 oraz § 14, w związku z art. 52 § 1 k.p.c. wniosek należało przekazać według właściwości do Sądu Rejonowego w Gliwicach. [SOP] [ał] I NWW 302/23 3

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 26art. 82art. 10art. 19 ust. 1art. 47art. 267art. 91 ust. 2art. 91 ust. 1art. 26 § 2art. 26 § 1art. 200 § 11art. 52 § 1 KPC

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy