I NWW 344/23

Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych2023-10-05

Skład orzekający: Maria Szczepaniec

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek sędziego Sądu Najwyższego o wyłączenie od orzekania, oparty na zarzucie braku niezależności sądu lub niezawisłości sędziego, który jednocześnie kwestionuje zgodność z prawem własnego powołania na urząd, podlega rozpoznaniu przez Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych pozostawia bez rozpoznania wniosek sędziego o wyłączenie od orzekania, jeśli wniosek ten obejmuje ustalenie i ocenę zgodności z prawem powołania sędziego lub jego umocowania do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Wniosek taki, nawet jeśli odwołuje się do standardów niezależności sądu i niezawisłości sędziego wynikających z Konwencji o ochronie praw człowieka, jest przedmiotowo niedopuszczalny na gruncie art. 26 § 3 ustawy o Sądzie Najwyższym.
Stan faktyczny
Sędzia Sądu Najwyższego X.Y. złożył wniosek o wyłączenie go od orzekania w sprawie II CSKP 316/23, powołując się na wyrok ETPC w sprawie Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce. Wnioskodawca argumentował, że z uwagi na sposób jego powołania na urząd sędziego SN, istnieje ryzyko kwalifikowania orzeczeń jako wydanych w warunkach nieważności postępowania i powstania roszczeń odszkodowawczych. Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek sędziego X.Y. dotyczący jego wyłączenia.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy pozostawił wniosek sędziego o wyłączenie od orzekania bez rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

I NWW 344/23 POSTANOWIENIE Dnia 5 października 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Maria Szczepaniec w sprawie z wniosku T. P. z udziałem A. P. o podzial majątku wspólnego po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 5 października 2023 r., na skutek wniosku i oświadczenia sędziego Sądu Najwyższego X.Y. o wyłączenie od orzekania w sprawie II CSKP 316/23 zawisłej przed Sądem Najwyższym pozostawia wniosek bez rozpoznania. UZASADNIENIE Sędzia Sądu Najwyższego X.Y. pismem z 7 września 2023 r. powołując się na art. 51 k.p.c. (wskazując, że możliwe jest odpowiednie stosowanie art. 48- 49 k.p.c. i odwołując się do postanowienia Sądu Najwyższego z 25 listopada 2021, CSKP 524/21) wniósł o wyłączenie go od orzekania w sprawie II CSKP 316/23. Wnioskodawca wskazał, że z uwagi na treść wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu z dnia 8 listopada 2021 r. (Dolińska-Ficek i Ozimek, przeciwko Polsce, skargi nr: 49868/19 i 57511/19) nie powinien orzekać w sprawie II CSKP 316/23 z uwagi na poważne ryzyko kwalifikowania orzeczeń jako wydanych w warunkach nieważności postępowania oraz ryzyko powstania roszczeń odszkodowawczych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: I NWW 344/23 2 Zgodnie z art. 26 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1093, dalej jak: „u.SN”) do właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych należy rozpoznawanie wniosków lub oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego. Jednocześnie, stosownie do treści art. 26 § 3 u.SN, wniosek, o którym mowa w art. 26 § 2 u.SN, pozostawia się bez rozpoznania, jeżeli obejmuje ustalenie oraz ocenę zgodności z prawem powołania sędziego lub jego umocowania do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Sąd rozpoznający sprawę przekazuje niezwłocznie wniosek Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych celem nadania mu dalszego biegu na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Przekazanie wniosku Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie wstrzymuje biegu toczącego się postępowania. Sędzia Sądu Najwyższego X.Y. we wniosku mającym za przedmiot wyłączenie go od rozpoznania sprawy II CSKP 316/23 odwołał się do wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu z dnia 8 listopada 2021 r., (Dolińska-Ficek, Ozimek, 49868/19 i 57511/19). W ostatecznym rozrachunku uznać należy, że wniosek SSN X.Y. odnosi się bezpośrednio do kwestii związanych z realizacją konwencyjnego standardu niezawisłego i bezstronnego sądu, a zatem kwestii „niezależności sądu” i „niezawisłości sędziego”. Wnioskodawca upatruje możliwości naruszenia standardu z art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r. na skutek jego zasiadania w składzie orzekającym z uwagi na okoliczność, że na urząd sędziego Sądu Najwyższego został powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3). Tym samym argumentacja wnioskodawcy jest nader skąpa, gdyż ogranicza się do kontestowania zgodności z prawem własnego powołania na urząd sędziego I NWW 344/23 3 Sądu Najwyższego i jego umocowania do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Wobec jednoznacznej redakcji art. 26 § 3 u.SN zdumienie budzi przedmiot i uzasadnienie wniosku sędziego Sądu Najwyższego X.Y. Jego autor powinien być świadom, że wniosek w tym brzemieniu jako przedmiotowo niedopuszczalny nie mógł wywołać zamierzonego skutku. Należy mieć na względzie, że przyczynił się on jedynie do spowolnienia dynamiki postępowania kasacyjnego II CSKP 316/23, co stanowi realne zagrożenie dla zachowania standardu prowadzenia tego postępowania bez nieuzasadnionej zwłoki. Takie działanie może rodzić poważne konsekwencje dla stron postępowania i prowadzić do naruszenia nie tylko przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym (tekst jedn. Dz.U. 2018, poz. 75), ale także art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. 1993 Nr 61, poz. 284), czy art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (Dz.U. Nr 38, poz. 168). Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 26 § 3 u.SN orzeczono, jak w sentencji. Zdaniem Sądu Najwyższego, SSN X.Y. powinien rozważyć złożenie urzędu sędziego, skoro sam kontestuje własne powołanie oraz uważa, że podejmowana przez niego aktywność orzecznicza stanowi poważne ryzyko traktowania jego orzeczeń jako wydanych „w warunkach nieważności postępowania”. [J.I.] [ms] I NWW 344/23 4

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 51 KPCart. 48art. 26 § 2art. 26 § 3art. 6art. 14 ust. 1§ 2§ 3

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy