I PR 8/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Szymańska.Sędziowie SN: S. Perestaj, Z. Zaziemski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Petroneli Kazimiery S. przeciwko (...) Powszechnej Spółdzielni Spożywców w O. o odszkodowanie na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Rejonowego - Sądu Pracy w Ostródzie z dnia 30 września 1987 r.:oddalił rewizję. Uzasadnienie faktycznePowódka Petronela Kazimiera S. po bliższym oznaczeniu swojego roszczenia wniosła o zasądzenie od pozwanej Spółdzielni kwoty 42.190 zł tytułem odszkodowania za nienależyte dopełnienie przez zakład pracy obowiązku udzielenia informacji o przysługujących jej świadczeniach - łączących się z wcześniejszym przejściem na emeryturę - co doprowadziło do powstania szkody w powyższej kwocie. Powódka twierdziła, że w momencie przejścia na rentę inwalidzka w 1984 r. miała uprawnienia do otrzymania wcześniejszej emerytury w trybie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) - bowiem przerwa w pracy spowodowana była wychowywaniem przez nią dziecka i okres ten powinien być zaliczony do okresu zatrudnienia. Sąd Rejonowy - Sąd Pracy w Ostródzie wyrokiem z dnia 30 września 1987 r. oddalił powództwo, a rozstrzygnięcie swoje oparł na następujących ustaleniach i wynikających z nich wnioskach. Powódka ur. dnia 22 listopada 1927 r. do dnia 24 sierpnia 1984 r. przepracowała łącznie 27 lat, 2 miesiące i 22 dni, tj. od dnia 1 lipca 1951 r., przy czym od dnia 12 lipca 1956 r. do dnia 10 czerwca 1962 r. nie pozostawała w zatrudnieniu. W dniu 16 lipca 1984 r. złożyła w pozwanej Spółdzielni wniosek o rentę inwalidzką - miała wówczas ukończone 56 lat. W kwestionariuszu dotyczącym okresów zatrudnienia podała, że od dnia 12 lipca 1956 r. do dnia 10 czerwca 1962 r. pozostawała na utrzymaniu męża. Decyzją z dnia 31 sierpnia 1984 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. przyznał powódce rentę inwalidzką III grupy. Jesienią 1986 r. powódka zgłosiła się do pozwanej Spółdzielni o udzielenie informacji, czy istnieje możliwość zaliczenia jej do okresu zatrudnienia przerwy w pracy spowodowanej opieka nad dziećmi. Uzyskała odpowiedź twierdzącą i pracownik działu kadr przygotował jej projekt wniosku w tym przedmiocie do organu rentowego. Powódka jednak nie złożyła tego wniosku aż do czerwca 1987 r. Decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 29 czerwca 1987 r. przyznano powódce emeryturę od dnia 1 marca 1987 r. uznając za udowodnione 33 lata zatrudnienia w Polsce Ludowej - zaliczając do okresu zatrudnienia przerwę w pracy spowodowaną opieką nad dziećmi. Zdaniem Sądu, w katach osobowych powódki brak było dokumentów świadczących o liczbie i datach urodzenia dzieci. Natomiast w kwestionariuszu dotyczącym okresów zatrudnienia dołączonym do wniosku o rentę inwalidzką powódka nie wskazała, że w latach 1956-1962 opiekowała się dziećmi, jedynie podała, iż pozostawała na utrzymaniu męża.Nie doszło zatem do nienależytego dopełnienia przez pozwaną Spółdzielnię obowiązków wynikających z art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin i łączącą się z tym odpowiedzialnością cywilną zakładu pracy wynikającą z art. 97 powołanej ustawy. W złożonej rewizji powódka wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa w całości albo o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Przy rozpoznawaniu rewizji Sądowi Wojewódzkiemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie nasunęły się wątpliwości, którym dał wyraz w następującym pytaniu prawnym: Czy z art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) wynika obowiązek działania z urzędu zakładu pracy w zakresie udzielenia informacji i zgromadzenia dokumentacji odnośnie do okresów równorzędnych i zaliczanych do okresów zatrudnienia wprowadzonych mocą powyższej ustawy. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy przejąwszy sprawę do rozpoznania zważył, co następuje:Jedną z podstawowych zasad prawa pracy określoną w art. 16 k.p. jest obowiązek zakładu pracy przejawiania troski o zaspokojenie między innymi bytowych i socjalnych potrzeb pracowników, do których należy zaliczyć także uzyskanie przez pracownika właściwych świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Konkretyzacja tej zasady w zakresie spraw związanych z uzyskaniem przez pracownika powyższych świadczeń znajduje wyraz w art. 96 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.). Zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 1 tej ustawy uspołeczniony zakład pracy obowiązany jest do udzielania pracownikowi informacji o przysługujących mu świadczeniach z ubezpieczenia społecznego. Sąd Rejonowy zasadnie stwierdził w swoim wyroku oddalającym powództwo, że po stronie pozwanej Spółdzielni nie miało miejsca nienależyte wypełnienie obowiązku w tym zakresie i w związku z tym nie może ona odpowiadać za szkodę w myśl art. 97 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. W sprawie bowiem jest niesporne, że powódka nie żądała informacji co do zaliczalności do okresu zatrudnienia przerw w pracy spowodowanych opieką nad dziećmi w wieku do lat 4 - co wynika z art. 11 ust. 2 pkt 11 ustawy, a w aktach osobowych powódki brak było danych w tym przedmiocie. Natomiast z życiorysu powódki znajdującego się w tych aktach wynika, że w 1956 r. zwolniła się z pracy i była na utrzymaniu męża. Znalazło to również potwierdzenie w kwestionariuszu dotyczącym okresów zatrudnienia, dołączonym do wniosku o rentę inwalidzką, w którym powódka podała, że w okresie od dnia 12 lipca 1956 r. do dnia 10 czerwca 1962 r. pozostawała na utrzymaniu męża i dopiero od dnia 11 czerwca 1962 r. podjęła pracę w pozwanej Spółdzielni. W związku z przedstawionym pytaniem prawnym należy stwierdzić, co wynika również z uzasadnienia pytania prawnego, że przypisanie pozwanej Spółdzielni nienależytego wykonywania obowiązków w zakresie informowania powódki o przysługujących jej świadczeniach w rozumieniu art. 96 wymienionej ustawy i w konsekwencji wyrządzenia powódce szkody, mogłoby mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdyby powódka zwróciła się o udzielenie informacji co do jej uprawnień w zakresie świadczeń z ubezpieczenia społecznego, wskazując, że w okresie od 1956 r. do 1962 r. zajmowała się wychowaniem dzieci i otrzymała błędna odpowiedź, lub jej nie otrzymała, lub takie uprawnienie powódki wynikało z danych zawartych w jej aktach osobowych. Taka sytuacja, co wynika z powyższych wywodów, w sprawie nie zachodziła. Omawiany przepis nie nakłada natomiast na zakład pracy obowiązku z urzędu udzielania informacji i ustalania uprawnień pracownika do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, chyba że takie uprawnienie pracownika wynika z posiadanej przez zakład pracy dokumentacji. Z powyższych względów rewizja powódki z mocy art. 387 k.p.c. jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu.