II ARN 26/89

WyrokSąd Najwyższy1989-09-13

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba prowadząca działalność zarobkową pod firmą podatnika, na której nie ciąży obowiązek podatkowy, może być uznana za podatnika w rozumieniu ustawy o zobowiązaniach podatkowych?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę, stwierdzając, że pojęcie zobowiązania podatkowego wynika z obowiązku podatkowego, który jest określany przez ustawy. Warunkiem uznania osoby za podatnika jest ciąży na niej określony obowiązek podatkowy. Osoba, na której nie ciąży obowiązek podatkowy, nie jest podatnikiem, nawet jeśli jest zobowiązana do zapłacenia podatku. Przepis art. 48 ustawy o zobowiązaniach podatkowych ma zastosowanie jedynie w przypadku niewypłacalności podatnika, a odpowiedzialność osób trzecich jest posiłkowa.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Izby Skarbowej w przedmiocie wymiaru podatku od wynagrodzeń i zaliczki na podatek wyrównawczy. Prokurator Generalny PRL wniósł rewizję nadzwyczajną od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Kluczowe było ustalenie, czy osoba prowadząca działalność pod firmą podatnika, ale nieposiadająca obowiązku podatkowego, może być uznana za podatnika.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego i oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi (...) na decyzję Izby Skarbowej (...) w przedmiocie wymiaru podatku od wynagrodzeń i zaliczki na podatek wyrównawczy (...) na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 17 stycznia 1989 r. SA/Lu 311/89uchyla zaskarżony wyrok i skargę oddala.Uzasadnienie faktycznePojęcie zobowiązania podatkowego określa art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. Nr 27 poz. 111 ze zm.), według którego zobowiązaniem tym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie do uiszczenia na rzecz Skarbu Państwa świadczenia pieniężnego, zwanego podatkiem.Treść tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że wymienione pojęcia są odrębne, bowiem zobowiązanie podatkowe wynika z obowiązku podatkowego, ten zaś stosownie do przepisu art. 2 ust. 2 cytowanej ustawy określają ustawy.Zatem powstanie zobowiązania podatkowego jest następstwem istnienia obowiązku podatkowego.Warunkiem do uznania danej osoby za podatnika jest ciążenie na niej określonego obowiązku podatkowego w danego rodzaju podatku.Nie jest podatnikiem osoba zobowiązana wprawdzie do zapłacenia podatku, na której nie ciąży jednak obowiązek podatkowy.Takiej sytuacji dotyczy przepis art. 48 ustawy o zobowiązaniach podatkowych.Ma on jednakże zastosowanie dopiero wówczas, gdy podatnik okaże się niewypłacalny. Wówczas organ podatkowy może orzec decyzją o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe podatnika na osoby prowadzące działalność zarobkową pod firmą podatnika i w tym postępowaniu osoby te mają status strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.Wynika to wyraźnie z unormowania zawartego w przepisie art. 40 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, stanowiącego że za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają również osoby trzecie, jeżeli zachodzą przewidziane w ustawie okoliczności.O odpowiedzialności tych osób orzeka organ podatkowy w odrębnej decyzji o odpowiedzialności podatkowej.Odpowiedzialność osób trzecich jest tylko posiłkowa i środki zmierzające do realizacji zobowiązania podatkowego powinny być w pierwszej kolejności skierowane przeciwko podatnikowi.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 2 ust. 1art. 2 ust. 2art. 48art. 28 KPart. 40 ust. 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026.