III ARN 63/88

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta K. z dnia 12 czerwca 1987 r. Nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia decyzji ustalającej J. W. kandydatem na nabywcę działki budowlanej położonej w O. na skutek rewizji nadzwyczajnej Rzecznika Praw Obywatelskich Nr [...] od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w K. z dnia 3 listopada 1987 r. [...] uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje: dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta K. z dnia 12 czerwca 1987 r. Nr [...] i Naczelnika Miasta i Gminy M. z dnia 15 kwietnia 1987 r. Nr [...].Uzasadnienie faktyczneNaczelnik Miasta i Gminy w M. decyzją z 12 września 1984 r. Nr [...] zmienioną decyzją z 18 marca 1985 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r., Nr 27, poz. 216) oraz § 6, 7 i 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z 22 maja 1973 r. w sprawie odszkodowania za przyjęte na własność Państwa tereny budowlane oraz zbywania działek budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. Nr 20, poz. 117) - ustalił J. W. kandydatem na nabywcę działki budowlanej Nr [...] o powierzchni 8 arów 3 m2, położonej we wsi O., stanowiącej własność Państwa.Do zawarcia umowy notarialnej przenoszącej własność wymienionej działki na rzecz J. W. jednak nie doszło, a decyzją z 15 kwietnia 1987 r. Naczelnik Miasta i Gminy M. stwierdził wygaśnięcie decyzji z 12 września 1984 r. ustalającej J. W. nabywcą działki [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta K. z 12 czerwca 1987 r. Nr [...]. W uzasadnieniu obu decyzji podniesiono m.in., że w związku z wejściem w życie w dniu 1 sierpnia 1985 r. ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99) wydane przed ta datą decyzje o ustaleniu kandydata na nabywcę stały się bezprzedmiotowe w świetle art. 96 ust. 2 tejże ustawy, a to wobec zaistnienia nowego stanu prawnego.Skarga J. W. wniesiona od wymienionych ostatnio decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w K. została przez ten Sąd oddalona, wyrokiem z 3 listopada 1987 r. Sąd ten powołując się na uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 13 maja 1987 r. [...] wyraził pogląd, że ustawa z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przyjęła w art. 96 ust. 2 retroakcję tylko w stosunku do ostatecznych decyzji o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste, nie zaś w stosunku do decyzji ustanawiających kandydatów na nabywców nieruchomości. Tylko zatem te pierwsze decyzje (o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste) podjęte przed dniem 1 sierpnia 1985 r. stanowią podstawę do zawarcia umowy użytkowania wieczystego.Wymieniony powyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżył nadzwyczajną Rzecznik Praw Obywatelskich. Rewizja nadzwyczajna oparta na zarzucie rażącego naruszenia prawa, a w szczególności art. 207 § 5 w związku z art. 162 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 96 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.) w brzmieniu nadanym temu przepisowi przez art. 1 pkt 34 ustawy z 13 lipca 1988 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 24, poz. 170), a nadto naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, zawiera wniosek o uchylenie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie oraz poprzedzających go decyzji stwierdzających wygaśnięcie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w M. z 18 marca 1985 r. wyznaczającej J. W. kandydatem na nabywcę działki budowlanej Nr [...] położonej w O.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zaskarżony rewizją nadzwyczajną wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i poprzedzające go decyzje terenowych organów administracji państwowej zostały wydane w innym niż obecnie, stanie prawnym. W chwili rozpoznawania przez Sąd administracyjny skargi J. W. treść mającego zastosowanie w sprawie przepisu art. 96 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości była tego rodzaju, iż pozwalała na rozumienie go w sposób, jak to zostało zaprezentowane w zaskarżonych decyzjach oraz w uchwale Sądu Najwyższego z 13 maja 1987 r. [...].W międzyczasie, a mianowicie w związku z uchwaleniem ustawy z 13 lipca 1988 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 24, poz. 170) stan prawny w omawianym zakresie uległ uściśleniu. Mianowicie art. 96 ust. 2 otrzymał brzmienie, wedle którego decyzje ostateczne o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste lub o ustaleniu kandydata na nabywcę działki na obszarze wsi, podjęte przed dniem wejścia w życie ustawy, stanowią podstawę do zawarcia odpowiednio umowy o użytkowanie wieczyste lub umowy sprzedaży działki budowlanej. Przepis ten ma charakter przepisu międzyczasowego i nie odnosi się do sytuacji, które mogą powstać w przyszłości. Normuje on sytuacje (zdarzenia), które zaistniały przed wejściem w życie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, tzn. stany sprzed 1 sierpnia 1985 r. Skoro ustawodawca uznał za konieczne znowelizować (uściślić) tego rodzaju przepis to można domniemywać, iż wolą jego było, by przepis ten miał taką właśnie treść od początku. Może to przemawia na rzecz tych, którzy takiej treści wymienionego przepisu dopatrywali się także w jego wcześniejszym brzmieniu tzn. w brzmieniu sprzed nowelizacji. W każdym razie nowelizowana treść przepisu art. 96 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie pozostawia obecnie w omawianym zakresie żadnych wątpliwości. Decyzje ostateczne nie tylko o oddaniu w użytkowanie wieczyste, ale także decyzje o ustaleniu kandydata na nabywcę działki budowlanej na obszarze wsi wydane przed 1 sierpnia 1985 r., tj. przed wejściem w życie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości stanowiły i stanowią podstawę do zawarcia odpowiedniej umowy. Skoro tak, to wyrok zaskarżony rewizją nadzwyczajną okazał się wadliwy i polega uchyleniu. Wadliwe są też decyzje terenowych organów administracji państwowej stwierdzające wygaśnięcie decyzji z 18 marca 1985 r. Nr [...] ustalającej Jana W. kandydatem na nabywcę działki budowlanej Nr [...] położonej w O. Wymieniona decyzja wskazująca J. W. jako kandydata na nabywcę stanowi nadał podstawę do zawarcia umowy notarialnej nabycia własności określonej tam działki.Z tych przyczyn wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w K. jako wydany z rażącym naruszeniem prawa, a w szczególności art. 96 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz art. 162 § 1 kpa podlega uchyleniu (art. 422 § 1 kpc w zw. z art. 211 kpa) i to mimo upływu terminu z art. 421 § 2 kpc. Akceptowanie bowiem decyzji administracyjnej stwierdzającej w sposób bezpodstawny wygaśnięcie nabytych praw stanowi także naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, związanego z konstytucyjną zasadą równego traktowania przez prawo obywateli będących w identycznej sytuacji faktycznej i prawnej.Na przeszkodzie uwzględnienia rewizji nadzwyczajnej nie stał też przepis art. 23 ust. 3 ustawy z 20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym, gdy się uwzględni okoliczność, iż po podjęciu uchwały z 13 maja 1987 r. [...], której nadano moc zasady prawnej nastąpiła zmiana stanu prawnego (art. 389 w zw. z art. 423 § 1 kpc).Uwzględniając skargę J. W. należało także uchylić decyzje administracyjne (art. 207 § 1 i 2 kpa), jako że zostały one wydane z rażącym naruszeniem prawa.