III ARN 80/88
WyrokSąd Najwyższy1989-08-02
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opłata skarbowa uiszczona przy sporządzeniu dokumentu zobowiązującego do przeniesienia własności rzeczy lub praw podlega zwrotowi, jeżeli czynność przeniesienia własności nie doszła do skutku?Ratio decidendi
Opłata skarbowa uiszczona przy sporządzeniu dokumentu zobowiązującego do przeniesienia własności rzeczy lub praw podlega zwrotowi jako opłata nienależna, jeżeli czynność przeniesienia własności nie doszła do skutku. Ustawa o opłacie skarbowej pobiera opłatę od czynności cywilnoprawnej, a nie od samego sporządzenia dokumentu ją stwierdzającego.Stan faktyczny
Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną od decyzji odmawiającej zwrotu opłaty skarbowej. Opłata została uiszczona przy sporządzeniu dokumentu zobowiązującego do przeniesienia własności rzeczy lub praw. Czynność przeniesienia własności nie doszła do skutku. Organy podatkowe i Naczelny Sąd Administracyjny odmówiły zwrotu opłaty.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz poprzedzające go decyzje organów podatkowych.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi (...) na decyzję Izby Skarbowej (...) w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty skarbowej na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 26 lutego 1988 r. SA/Wr 880/87uchyla zaskarżony wyrok oraz poprzedzające go decyzje (...).Uzasadnienie faktyczneStosownie do art. 12 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 45 poz. 226/ opłata skarbowa podlega zwrotowi m.in. wówczas jeżeli została uiszczona nienależnie.Taki właśnie przypadek zachodzi - wbrew odmiennemu stanowisku organów podatkowych w sprawie niniejszej.Prawidłowe odczytanie przepisów ustawy o opłacie skarbowej wskazuje, że czynność cywilnoprawna mająca za przedmiot odpłatne przeniesienie własności rzeczy lub praw przez osobę fizyczną lub osobę prawną nie będące jednostką uspołecznioną podlega jednej opłacie i to związanej nie ze sporządzeniem dokumentu lecz właśnie z faktem przeniesienia własności rzeczy lub praw. Wniosek taki wypływa przede wszystkim z istoty czynności cywilnoprawnej i z istoty opłaty skarbowej.W sytuacji, gdy po sporządzeniu takiego pisma /dokumentu/ zobowiązującego do przeniesienia własności rzeczy lub praw nie dojdzie do jego wykonania, tzn. nie nastąpi przejście własności rzeczy lub praw, to opłata skarbowa wniesiona przy sporządzaniu dokumentu /pisma/ staje się opłatą nienależną w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy o opłacie skarbowej i w związku z tym podlega zwrotowi.Taka wykładnia przepisu art. 1 i art. 12 ustawy o opłacie skarbowej, a mianowicie, iż wspomnianą opłatę pobiera się nie w związku ze sporządzeniem pisma obejmującego stwierdzenie dokonania czynności cywilnoprawnej lecz od tej czynności, a w szczególności od umowy sprzedaży rzeczy lub praw - znajduje potwierdzenie w treści ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 4 poz. 23/.Otóż stosownie do art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy opłacie tej podlega czynność cywilnoprawna mająca m.in. za przedmiot sprzedaż lub zamianę rzeczy i praw majątkowych, nie zaś sporządzenie pisma zobowiązującego do dokonania takiej czynności.
Powiązane orzeczenia
- III RN 3/01 2002-02-20Czy kompetencje organów podatkowych do określenia wysokości zaległości z tytułu opłaty skarbowej od czynności cywilnoprawnych i naliczenia odsetek wynikają wprost z ustawy, czy też z rozporządzenia wykonawczego?
- III CSK 40/17 2019-05-16Czy roszczenie Skarbu Państwa o zwrot nienależnie zwróconej nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych może być dochodzone na drodze cywilnej na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, mimo że prawo podatko…
- III CZP 98/88 1988-12-07Czy dopuszczalna jest droga sądowa do dochodzenia przez sprzedawcę (podatnika) roszczeń o zapłatę, którą kupujący (płatnik) pobrał tytułem opłaty skarbowej z zapłaconej sprzedawcy ceny?
- III ARN 36/89 1990-01-24Czy przy ustalaniu podstawy wymiaru opłaty skarbowej od wartości rzeczy lub praw będących przedmiotem czynności cywilnoprawnej odlicza się wartość nakładów poczynionych przez nabywcę przed dokonaniem czynności cywilnopra…
- I CSK 295/17 2018-03-09Czy roszczenie Skarbu Państwa o zwrot nienależnie zwróconej nadpłaty podatku dochodowego od osób prawnych, wynikające z uchylenia lub niewydania decyzji podatkowych, może być dochodzone na podstawie przepisów kodeksu cyw…
Powołane przepisy
art. 12art. 12 ust. 1art. 1art. 1 ust. 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026.