WR 482/88
WyrokSąd Najwyższy1988-11-15
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zbiegnięcie zatrzymanego żołnierza, który wiedział o prowadzeniu przeciwko niemu postępowania przygotowawczego, wydaniu postanowienia o tymczasowym aresztowaniu i rozesłaniu listów gończych, a mimo to podstępnie zbiegł, uchylając się od obowiązku pozostania pod strażą, może być kwalifikowane jako przestępstwo z art. 256 § 1 k.k.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że sprawcą przestępstwa określonego w art. 256 § 1 k.k. może być nie tylko osoba pozbawiona wolności na podstawie prawnego nakazu i przebywająca w miejscu zamknięcia, ale również osoba, która nie przebywa w takim miejscu, a została zatrzymana na podstawie nakazu uprawnionego organu. W przypadku oskarżonego, który wiedział o prowadzonym postępowaniu, wydanym postanowieniu o tymczasowym aresztowaniu i rozesłanych listach gończych, a mimo to podstępnie zbiegł, uchylając się od obowiązku pozostania pod strażą, kwalifikacja z art. 256 § 1 k.k. jest trafna.Stan faktyczny
Oskarżony, żołnierz, samowolnie oddalił się ze swojej jednostki wojskowej. Został zatrzymany, ale pod pozorem przebrania się zbiegł, zamierzając nadal pozostawać poza jednostką. Następnie został ponownie zatrzymany. Sąd I instancji zakwalifikował jego zachowanie jako trzy odrębne przestępstwa. Prokurator wniósł rewizję, kwestionując podział czynu i domagając się zmiany kwalifikacji prawnej oraz podwyższenia kary.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok przez podwyższenie kary jednostkowej za przestępstwo określone w art. 303 § 3 k.k. i kary łącznej do 1 roku aresztu wojskowego, a w pozostałej części wyrok utrzymał w mocy.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk J. Jeż (sprawozdawca).Sędziowie: ppłk B. Szerszenowicz, ppłk Z. Wiśniewski (sędzia s. wojsk. - deleg.).Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr F. Szymański.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 1988 r. na rozprawie sprawy Jacka K., skazanego nieprawomocnie za przestępstwa określone w:1) art. 303 § 3 k.k. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności,2) art. 256 § 1 k.k. na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności - łącznie na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z odroczeniem jej wykonania do czasu ukończenia służby wojskowej na podstawie art. 301 § 1 k.k. - oraz wobec którego na podstawie art. 361 § 1 k.p.k. w zw. z art. 11 pkt 4 k.p.k. umorzono postępowanie karne o przestępstwo określone w art. 11 § 1 k.k. w zw. z art. 303 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez wiceprokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w O. od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w O. z dnia 30 września 1988 r.zaskarżony wyrok zmienił przez podwyższenie kary jednostkowej za przestępstwo określone w art. 303 § 3 k.k. i kary łącznej do 1 roku aresztu wojskowego, i z tymi zmianami wyrok ten w pozostałej części utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) W rewizji wniesionej na niekorzyść prokurator zakwestionował prawidłowość dokonanego przez sąd orzekający podziału czynu zarzucanego oskarżonemu, tj. samowolnego oddalenia, o którym mowa w art. 303 § 3 k.k., trwającego w okresie od dnia 9 lipca do dnia 13 sierpnia 1988 r., na trzy odrębne zakwalifikowane z art. 303 § 3, art. z 56 § 1 i art. 11 § 1 k.k. w zw. z art. 303 § 1 k.k. oraz - podnosząc zarzuty błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jak też rażąco łagodnego wymiaru kary - domagał się uchylenia w całości zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Po wysłuchaniu wniosku przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej. popierającego rewizję,Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył co następuje:Rewizja prokuratora zasadna jest tylko częściowo, w szczególności co do zarzutu wymierzenia oskarżonemu rażąco łagodnej kary za przypisany mu czyn określony w art. 303 § 3 k.k.Z nie budzących wątpliwości ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd I instancji wynika, że trwające od dnia 9 lipca 1988 r. samowolne pozostawanie oskarżonego poza swą macierzystą jednostką wojskową zostało przerwane w dniu 11 sierpnia 1988 r. przez fakt zatrzymania go przez funkcjonariusza WSW - świadka Romana S. Oskarżony, co do którego zawieszono postępowanie karne, zastosowano tymczasowe aresztowanie i rozesłano listy gończe, prawidłowo został poinformowany przez funkcjonariusza WSW, że jest zatrzymany, a mimo tego pod pozorem przebrania się wyszedł do drugiego pomieszczenia budynku, skąd zbiegł przez otwarte okno, zamierzając samowolnie pozostawać poza swą jednostką do dnia 20 sierpnia 1988 r., jednakże ponownie został zatrzymany w dniu 13 sierpnia 1988 r.W tej sytuacji sąd I instancji, po uprzednim uprzedzeniu stron o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej czynu zarzuconego w akcie oskarżenia, zasadnie rozdzielił ten czyn na trzy części i przypisał oskarżonemu dwa oddzielne przestępstwa przewidziane w art. 303 § 3 i art. 256 § 1 k.k., a co do trzeciego umorzył postępowanie karne o czyn określony we art. 11 § 1 k.k. w zw. z art. 303 § 1 k.k.Wyrażony w rewizji prokuratora - z powołaniem się na wyrok IKSN z dnia 1 lutego 1977 r., VI KRN 428/76 (OSNKW 1977, z. 4-5, poz. 43) - pogląd, jakoby wobec oskarżonego nie można było zastosować art. 256 k.k., nie jest trafny.Sprawcą przestępstwa określonego w art. 256 § 1 k.k. może być nie tylko osoba pozbawiona wolności na podstawie prawnego nakazu i przebywająca w miejscu zamknięcia, ale również osoba nie przebywająca w takim miejscu, a zatrzymana na podstawie nakazu uprawnionego organu.Ta druga sytuacja występuje wyraźnie w wypadku oskarżonego, który wiedział, że przeciwko niemu prowadzono postępowanie przygotowawcze, wydano postanowienie o tymczasowym aresztowaniu i rozesłano listy gończe oraz że został konkretnie zatrzymany, a mimo to podstępnie zbiegł, czym uchylił się od obowiązku pozostania pod strażą. Konsekwencją przyjęcia przez instancję rewizyjną tego stanowiska jest przypisanie oskarżonemu dwu odrębnych przestępstw określonych w art. 303 § 3 i art. 256 § 1 k.k. (...).
Powiązane orzeczenia
- VI KRN 428/76 1977-02-01Czy czyn polegający na próbie wyrwania się z rąk funkcjonariuszy próbujących założyć kajdanki, połączony z biciem i kopaniem, stanowi przestępstwo uwolnienia się z pozbawienia wolności w rozumieniu art. 256 § 2 k.k., jeś…
- WZP 1/87 1987-06-29Jak należy kwalifikować przestępne zachowanie żołnierza, który samowolnie uwalnia się z miejsca pozbawienia wolności i pozostaje poza jednostką wojskową przez określony czas, z zamiarem trwałego uchylenia się od służby w…
- Rw 442/82 1982-06-15Czy przestępstwo określone w art. 312 § 1 k.k. w zw. z art. 313 k.k. może być popełnione na tle osobistym, a nie wyłącznie służbowym?
- Rw 134/70 1970-02-27Czy żołnierz, który samowolnie opuścił miejsce pobytu na okres krótszy niż 14 dni, popełnia przestępstwo z art. 303 § 3 k.k., czy też z art. 303 § 1 k.k., a jeśli tak, to czy istnieją podstawy do warunkowego zawieszenia…
- VI KZP 57/74 1975-03-21Czy osoba odbywająca karę pozbawienia wolności lub umieszczona w ośrodku przystosowania społecznego, która po otrzymaniu zezwolenia na opuszczenie zakładu/ośrodka na określony czas, nie stawia się w nim po upływie tego t…
Powołane przepisy
art. 303 § 3 KKart. 256 § 1 KKart. 301 § 1 KKart. 361 § 1 KPKart. 11 pkt 4 KPKart. 11 § 1 KKart. 303 § 1 KKart. 303 § 3art. 256 KK§ 3§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 21.07.2026.