I ZB 39/23

I ZB 39/23 POSTANOWIENIE Dnia 20 kwietnia 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Wesołowski po rozpoznaniu sprawy z wniosku prokuratora G.J. o zbadanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego Marię Szczepaniec wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie o sygn. I ZO 4/23 na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 kwietnia 2023 r. odrzuca wniosek UZASADNIENIE Wnioskodawca G.J. – prokurator Prokuratury Rejonowej w S., wniósł na podstawie art. 29 § 5 i 6 pkt 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (dalej uSN) o zbadanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego Marię Szczepaniec, wyznaczonej do składu orzekającego w sprawie o sygn. I ZO4/23 w której Wnioskodawca G.J. – prokurator Prokuratury Rejonowej w S., wniósł na podstawie art. 29 § 5 i 6 pkt 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (dalej uSN) o zbadanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego Marię Szczepaniec, wyznaczonej do składu orzekającego w sprawie o sygn. I ZO4/23 w której wnioskodawca jest uczestnikiem, przesłanek o których mowa w art. 29 § 5 Ustawy o Sądzie Najwyższym, to jest stwierdzenia, że nie spełnia ona wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jej powołaniu i okoliczności jej postępowania po powołaniu. W uzasadnieniu wskazał, że powołanie sędziego Marii Szczepaniec na urząd sędziego Sądu Najwyższego nastąpiło przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., która - w I ZB 39/23 2 jego ocenie - nie może być uznana, w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego i sądów międzynarodowych, za organ odpowiadający modelowi i standardowi funkcjonowania, wynikającemu z przepisów Konstytucji RP. Dodatkowo wnioskodawca wskazał, że postanowieniem z 27 września 2018 r. w sprawie II GW 28/18 Naczelny Sąd Administracyjny wstrzymał wykonanie uchwały KRS z 28 sierpnia 2018 r. w części dotyczącej (nieprzedstawienia) wniosków o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych (m.in. w odniesieniu do Marii Szczepaniec). Pomimo tego Prezydent RP wręczył Marii Szczepaniec akt powołania na stanowisko sędziego SN, a ona akt ten przyjęła. Wnioskodawca wskazał także, że uchwała KRS z 28 sierpnia 2018 r. orzeczeniami NSA z 21 września 2021 r. i 11 października 2021 r. została uchylona, co oznacza brak wymaganego Konstytucją wniosku KRS o przedstawieniu kandydatury Marii Szczepaniec oraz, że w świetle uchwały trzech Izb Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. sam fakt powołania sędziego SN w wadliwej procedurze dowodzi tego, że nie spełnia on wymogów niezawisłości i bezstronności wymaganych art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Rozpatrywany wniosek nie spełnia wymogów formalnych. Dopuszczenie badania spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego lub sędziego delegowanego do pełnienia czynności sędziowskich w Sądzie Najwyższym wymogów niezawisłości i bezstronności zostało wprowadzone ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2022, poz.1259). Na podstawie tej ustawy uległ zmianie m.in. art. 29 uSN, w ramach którego wprowadzono przesłanki złożenia wniosku w zakresie badania wymogów niezawisłości i bezstronności oraz określono tryb procedowania. I ZB 39/23 3 Zgodnie z art. 29 § 5 uSN dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego lub sędziego delegowanego do pełnienia czynności sędziowskich w Sądzie Najwyższym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na wniosek strony lub uczestnika postępowania przed Sądem Najwyższym, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy. Wniosek o stwierdzenie ww. przesłanek powinien być złożony wobec sędziego Sądu Najwyższego lub sędziego delegowanego do pełnienia czynności sędziowskich w Sądzie Najwyższym wyznaczonego do składu rozpoznającego: środek zaskarżenia, sprawę dyscyplinarną, sprawę o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej lub tymczasowe aresztowanie sędziów, asesorów sądowych, prokuratorów i asesorów prokuratury, sprawę z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych dotyczącą sędziego Sądu Najwyższego oraz sprawę z zakresu przeniesienia sędziego Sądu Najwyższego w stan spoczynku (art. 29 § 6 uSN). Poza tym, wniosek z art. 29 § 5 uSN powinien zostać złożony w terminie tygodnia od dnia zawiadomienia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę. Wniosek, o którym mowa powinien spełniać wymogi, o których mowa w art. 29 § 9 uSN, tj. wymogi przewidziane dla pisma procesowego, a także zawierać żądanie stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 29 § 5 uSN oraz powoływać okoliczności uzasadniające żądanie wraz z dowodami na ich poparcie. Niespełnienie wskazanych wymogów formalnych skutkuje odrzuceniem wniosku z art. 29 § 5 uSN bez wezwania do usunięcia braków formalnych. Odrzuceniu podlega również wniosek złożony po upływie terminu albo z innych przyczyn niedopuszczalny (np. wniesiony przez podmiot inny niż wynika to z art. 29 § 7 uSN). W okolicznościach niniejszej sprawy, w ocenie Sądu Najwyższego, wniosek o zbadanie spełnienia przez sędziego SN Marię Szczepaniec wymogów niezawisłości i bezstronności nie spełnia ww. wymogów formalnych. Wnioskodawca I ZB 39/23 4 powołuje się wyłącznie na okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego. Badany wniosek nie wskazuje na żadne inne okoliczności dotyczące sędziego Sądu Najwyższego Marii Szczepaniec, w szczególności odnoszące się do jej postępowania po powołaniu. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 29 § 4 uSN okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. We wniosku nie wskazano także, jak okoliczności w nim powołane mogą wpłynąć na wynik sprawy “z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy”. Ponadto poza stwierdzeniami, które w ocenie składającego wniosek uzasadniają żądanie, oraz powołaniem się na judykaty SN, TSUE i ETPCz, wniosek nie zawiera też żadnych dowodów na jego poparcie. Tymczasem są to elementy konstrukcyjne i zarazem konstytutywne wniosku z art. 29 § uSN, których brak, stosownie do treści art. 29 § 9 pkt 1 i 2 uSN w zw. z art. 29 § 10 zd. 1 uSN powoduje konieczność odrzuceniu wniosku przez sąd, bez wezwania strony do usunięcia braków formalnych. Niezależnie od tego, wnosząc o zbadanie spełnienia przez sędziego SN Marii Szczepaniec wymogów niezawisłości i bezstronności w oparciu o okoliczności dotyczące wyłącznie jego powołania, wnioskodawca dąży do naruszenia zakazu z art. 29 § 3 uSN, w myśl którego niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy lub inny organ władzy zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.skodawca jest uczestnikiem, przesłanek o których mowa w art. 29 § 5 Ustawy o Sądzie Najwyższym, to jest stwierdzenia, że nie spełnia ona wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jej powołaniu i okoliczności jej postępowania po powołaniu. W uzasadnieniu wskazał, że powołanie sędziego Marii Szczepaniec na urząd sędziego Sądu Najwyższego nastąpiło przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., która - w I ZB 39/23 5 jego ocenie - nie może być uznana, w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego i sądów międzynarodowych, za organ odpowiadający modelowi i standardowi funkcjonowania, wynikającemu z przepisów Konstytucji RP. Dodatkowo wnioskodawca wskazał, że postanowieniem z 27 września 2018 r. w sprawie II GW 28/18 Naczelny Sąd Administracyjny wstrzymał wykonanie uchwały KRS z 28 sierpnia 2018 r. w części dotyczącej (nieprzedstawienia) wniosków o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych (m.in. w odniesieniu do Marii Szczepaniec). Pomimo tego Prezydent RP wręczył Marii Szczepaniec akt powołania na stanowisko sędziego SN, a ona akt ten przyjęła. Wnioskodawca wskazał także, że uchwała KRS z 28 sierpnia 2018 r. orzeczeniami NSA z 21 września 2021 r. i 11 października 2021 r. została uchylona, co oznacza brak wymaganego Konstytucją wniosku KRS o przedstawieniu kandydatury Marii Szczepaniec oraz, że w świetle uchwały trzech Izb Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. sam fakt powołania sędziego SN w wadliwej procedurze dowodzi tego, że nie spełnia on wymogów niezawisłości i bezstronności wymaganych art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Rozpatrywany wniosek nie spełnia wymogów formalnych. Dopuszczenie badania spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego lub sędziego delegowanego do pełnienia czynności sędziowskich w Sądzie Najwyższym wymogów niezawisłości i bezstronności zostało wprowadzone ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2022, poz.1259). Na podstawie tej ustawy uległ zmianie m.in. art. 29 uSN, w ramach którego wprowadzono przesłanki złożenia wniosku w zakresie badania wymogów niezawisłości i bezstronności oraz określono tryb procedowania. I ZB 39/23 6 Zgodnie z art. 29 § 5 uSN dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego lub sędziego delegowanego do pełnienia czynności sędziowskich w Sądzie Najwyższym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na wniosek strony lub uczestnika postępowania przed Sądem Najwyższym, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy. Wniosek o stwierdzenie ww. przesłanek powinien być złożony wobec sędziego Sądu Najwyższego lub sędziego delegowanego do pełnienia czynności sędziowskich w Sądzie Najwyższym wyznaczonego do składu rozpoznającego: środek zaskarżenia, sprawę dyscyplinarną, sprawę o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej lub tymczasowe aresztowanie sędziów, asesorów sądowych, prokuratorów i asesorów prokuratury, sprawę z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych dotyczącą sędziego Sądu Najwyższego oraz sprawę z zakresu przeniesienia sędziego Sądu Najwyższego w stan spoczynku (art. 29 § 6 uSN). Poza tym, wniosek z art. 29 § 5 uSN powinien zostać złożony w terminie tygodnia od dnia zawiadomienia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę. Wniosek, o którym mowa powinien spełniać wymogi, o których mowa w art. 29 § 9 uSN, tj. wymogi przewidziane dla pisma procesowego, a także zawierać żądanie stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 29 § 5 uSN oraz powoływać okoliczności uzasadniające żądanie wraz z dowodami na ich poparcie. Niespełnienie wskazanych wymogów formalnych skutkuje odrzuceniem wniosku z art. 29 § 5 uSN bez wezwania do usunięcia braków formalnych. Odrzuceniu podlega również wniosek złożony po upływie terminu albo z innych przyczyn niedopuszczalny (np. wniesiony przez podmiot inny niż wynika to z art. 29 § 7 uSN). W okolicznościach niniejszej sprawy, w ocenie Sądu Najwyższego, wniosek o zbadanie spełnienia przez sędziego SN Marię Szczepaniec wymogów niezawisłości i bezstronności nie spełnia ww. wymogów formalnych. Wnioskodawca I ZB 39/23 7 powołuje się wyłącznie na okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego. Badany wniosek nie wskazuje na żadne inne okoliczności dotyczące sędziego Sądu Najwyższego Marii Szczepaniec, w szczególności odnoszące się do jej postępowania po powołaniu. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 29 § 4 uSN okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. We wniosku nie wskazano także, jak okoliczności w nim powołane mogą wpłynąć na wynik sprawy “z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy”. Ponadto poza stwierdzeniami, które w ocenie składającego wniosek uzasadniają żądanie, oraz powołaniem się na judykaty SN, TSUE i ETPCz, wniosek nie zawiera też żadnych dowodów na jego poparcie. Tymczasem są to elementy konstrukcyjne i zarazem konstytutywne wniosku z art. 29 § uSN, których brak, stosownie do treści art. 29 § 9 pkt 1 i 2 uSN w zw. z art. 29 § 10 zd. 1 uSN powoduje konieczność odrzuceniu wniosku przez sąd, bez wezwania strony do usunięcia braków formalnych. Niezależnie od tego, wnosząc o zbadanie spełnienia przez sędziego SN Marii Szczepaniec wymogów niezawisłości i bezstronności w oparciu o okoliczności dotyczące wyłącznie jego powołania, wnioskodawca dąży do naruszenia zakazu z art. 29 § 3 uSN, w myśl którego niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy lub inny organ władzy zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. [SOP] [ał] I ZB 39/23 8