I ZO 42/24

I ZO 42/24 POSTANOWIENIE Dnia 13 maja 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Motuk w sprawie sędzi Sądu Najwyższego w stanie spoczynku X. Y. po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 13 maja 2024 r. wniosku SSN Zbigniewa Korzeniowskiego o wyłączenie go od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZO 34/24 na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. p o s t a n o w i ł: wyłączyć SSN Zbigniewa Korzeniowskiego od udziału w sprawie o sygn. akt I ZO 34/24 UZASADNIENIE W dniu 14 marca 2024 r. (data wpływu) SSN Zbigniew Korzeniowski złożył w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego wniosek o wyłączenie go od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZO 34/24. Jej przedmiotem jest wniosek o wyłączenie SSN Tomasza Demendeckiego od udziału w rozpoznaniu sprawy dyscyplinarnej SSN w stanie spoczynku X. Y. (sygn. akt I ZK 14/23). Swoje żądanie SSN Zbigniew Korzeniowski argumentował wieloletnim, wspólnym wykonywaniem z obwinioną obowiązków w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego. W jego ocenie powyższa sytuacja oraz wzgląd na zewnętrzne jej postrzeganie może wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie o sygn. I ZO 34/24. Dodatkowo sędzia podniósł, I ZO 42/24 2 że zgłosił zdanie odrębne do uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., która ma być przyczyną sprawy głównej (sygn. akt I ZK 14/23). Sąd Najwyższy – Izba Odpowiedzialności Zawodowej zważył, co następuje. Wniosek o wyłączenie zasługuje na uwzględnienie. W dotychczasowym orzecznictwie Sąd Najwyższy wyraził stanowisko, zgodnie z którym oświadczenie sędziego o istnieniu okoliczności mogących wpłynąć na jego bezstronność wymaganą przez prawo i uzasadniających obawę co do możliwości obiektywnego orzekania w konkretnej sprawie, obliguje nie tylko do wnikliwego rozważenia przedstawionych przesłanek tej inicjatywy, ale w wypadku potwierdzenia ich rzeczywistego występowania, powinno – co do zasady – prowadzić do uwzględnienia wniosku sędziego o wyłączenie od udziału w rozpoznawaniu sprawy, zwłaszcza gdy w odbiorze zewnętrznym może powstać wątpliwość co do istnienia kierunkowego nastawienia sędziego do stron procesowych lub uczestników postępowania (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 sierpnia 2021 r., sygn. akt IV KO 98/21). W przypadku gdy wniosek o wyłączenie od orzekania składa sam sędzia istotne znaczenie ma dokonana przez niego, a wyrażona w złożonym wniosku, ocena stanu jego bezstronności w danej sprawie. Jest to konkretna, własna ocena relacji indywidualnej sędziego do sprawy, jego stosunku do przedmiotu rozstrzygnięcia w odniesieniu do zawartej w art. 41 § 1 k.p.k. przesłanki stanu uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego. Sam stopień tego uzasadnienia w przypadku wniosku składanego przez sędziego w sposób oczywisty wynikać musi z jednej strony z obiektywnie potwierdzonych okoliczności sprawy, z drugiej jednak składa się właśnie z własnej, subiektywnej, wewnętrznej sfery przekonania samego sędziego. Sfera ta wszakże nie może być związana z innymi czynnikami niż przekonanie, że okoliczności sprawy, jej przedmiot czy istota wcześniejszych rozstrzygnięć łączące sędziego z przedmiotem rozstrzygania rodzą zagrożenie dla bezstronności orzekania, albo mogą takie wrażenie wywołać. Ten wyraz relacji sędziego do sprawy, pod warunkiem wystąpienia czynników obiektywnych, może w konkretnym układzie okoliczności prowadzić do potrzeby wyłączenia sędziego. Są to jednak rzecz jasna innego I ZO 42/24 3 rodzaju okoliczności, niż te wskazane w art. 40 k.p.k., powodujące wyłączenie sędziego z urzędu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 2021 r., sygn. akt IV KO 63/21). Przenosząc powołane judykaty na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że wieloletnie i bliskie relacje zawodowe SSN Zbigniewa Korzeniowskiego z obwinioną powodują, że sędzia ten orzekając w sprawie powiązanej ze sprawą obwinionej może – podświadomie – przenieść swój stosunek osobisty do obwinionej na treść rozstrzygnięcia, którego kształt z kolei może w pewnym stopniu zostać zdeterminowany jej interesem procesowym. Z drugiej strony, zarówno w odbiorze społecznym, jak i postronnego obiektywnego obserwatora, obiektywizm i bezstronność SSN Zbigniewa Korzeniowskiego może wzbudzić uzasadnione zastrzeżenia, nawet jeśli w znacznej mierze miałyby mieć charakter pozorny. Godzi się przy tym zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt. SK 19/02, OTK ZU 2004, nr 7/A, poz. 67, stwierdził, że „Instytucja wyłączenia sędziego w równej mierze służy zapewnieniu realnej bezstronności sądu, jak i umacnianiu autorytetu wymiaru sprawiedliwości przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności”. Kierując się powyższym wskazaniem oraz przytoczonymi wyżej okolicznościami sprawy, Sąd Najwyższy uznał, że zachodzi potrzeba wyłączenia SSN Zbigniewa Korzeniowskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZO 34/24. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji. [M. T.] [ms]