I ZO 47/22

Izba Odpowiedzialności Zawodowej2023-03-29

Skład orzekający: Marek Siwek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wyłączenie sędziego złożony w postępowaniu incydentalnym, dotyczącym badania spełniania wymogów niezawisłości i bezstronności przez innego sędziego, może być rozpoznany na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że wniosek o wyłączenie sędziego złożony na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. jest niedopuszczalny, jeśli dotyczy sędziego wyznaczonego do rozpoznania kwestii wpadkowych, a nie sędziego mającego rozstrzygnąć o przedmiocie postępowania. "Sprawa" w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k. odnosi się do postępowania zmierzającego do rozstrzygnięcia o jego przedmiocie, a nie do kwestii ubocznych rozpoznawanych w postępowaniach incydentalnych. Postępowanie w przedmiocie wyłączenia sędziego nie jest odrębnym postępowaniem, a jego przedmiotem nie jest rozstrzygnięcie o przedmiocie sprawy głównej.
Stan faktyczny
Obrońca sędzi Sądu Rejonowego złożył wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Krzysztofa Wesołowskiego od udziału w sprawie dotyczącej badania wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego Tomasza Demendeckiego. Wniosek argumentowano tym, że sędzia Wesołowski, podobnie jak sędzia Demendecki, został powołany na stanowisko sędziego SN na podstawie wniosku Krajowej Rady Sądownictwa, co według obrońcy rodzi wątpliwości co do jego bezstronności. Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek na posiedzeniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy postanowił pozostawić wniosek o wyłączenie sędziego bez rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

I ZO 47/22 POSTANOWIENIE Dnia 29 marca 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Siwek w sprawie z wniosku obrońcy sędzi Sądu Rejonowego w K. M.S., o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Krzysztofa Wesołowskiego od udziału w sprawie o sygn. akt I ZB 31/22 po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu 29 marca 2023 r. na podstawie art. 41a k.p.k. postanowił: wniosek pozostawić bez rozpoznania. UZASADNIENIE Obrońca sędzi Sądu Rejonowego w K. M.S., sędzia Sądu Okręgowego w K. D.M. złożył wniosek w trybie art. 41 § 1 k.k., o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Krzysztofa Wesołowskiego od rozpoznania wniosku o zbadanie spełniania przez sędziego Sądu Najwyższego Tomasza Demendeckiego wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie o sygn. akt I ZB 31/22. Przedmiotowy wniosek argumentowano tożsamymi zastrzeżeniami, które uprzednio sformułowano odnośnie spełnienia przez sędziego SN Tomasza Demendeckiego wymogów, o jakich mowa w art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym, zachowujących swą aktualność również wobec sędziego Krzysztofa Wesołowskiego, skoro został on także powołany na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na postawie wniosku organu określonego jako Krajowa Rada Sądownictwa, w skład której weszło piętnastu sędziów wybranych przez Sejm I ZO 47/22 2 Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 6 marca 2018 r., a więc, według obrońcy, sam stał się beneficjentem kwestionowanej przez autora wniosku procedury. W takiej sytuacji, jak podkreślono we wniosku, zachodzi poważane niebezpieczeństwo, że ocena wpływu sposobu powołania Tomasza Demendeckiego na stanowisko sędziego SN będzie nieobiektywna a wręcz stronnicza. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie złożony w niniejszej sprawie jest niedopuszczalny, co skutkuje koniecznością pozostawienia go bez rozpoznania. Za podstawę tego wniosku przyjęto art. 41 § 1 k.p.k., a zgodnie z tym przepisem, sędzia ulega wyłączeniu, jeśli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Celem istnienia art. 41 § 1 k.p.k. jest wyeliminowanie sytuacji, w której w danej sprawie miałby orzekać sędzia, co do którego zachodzą wątpliwości co do bezstronności. Pojęcie „sprawy”, odnosi się do postępowania zmierzającego do rozstrzygnięcia o jego przedmiocie, a więc rozstrzygnięcia w głównym nurcie procesu, nie zaś kwestii o charakterze ubocznym, jakie w takim postępowaniu występują, podlegających rozpoznaniu w określonych postępowaniach incydentalnych. W konsekwencji należy przyjąć, że wniosek o wyłączenie sędziego złożony w oparciu o art. 41 § 1 k.p.k., a więc w związku z uzasadnionymi wątpliwościami co do bezstronności, może dotyczyć jedynie sędziego, który został wyznaczony do rozstrzygnięcia o przedmiocie postępowania, a nie sędziego wyznaczonego do rozpoznania kwestii wpadkowych. Pogląd ten jest prezentowany szeroko w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 23 listopada 2004 r., V KK 195/04; z 1 października 2009 r., II KK 52/09; z 12 czerwca 2012 r., III KO 34/12; z 5 grudnia 2013 r., V KK 156/13), w którym z drugiej strony podkreśla się jednoznacznie, że stronie nie przysługuje wniosek o wyłączenie sędziego wyznaczanego do rozpoznania wniosku o wyłączenie innego sędziego. „Sprawą” w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k. nie jest bowiem odrębnie I ZO 47/22 3 uregulowane postępowanie w przedmiocie wyłączenia (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z 23 czerwca 2008 r., WD 1/08). Powyższe uwagi należy odnieść również do instytucji, o której mowa w art. 29 § 5 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2021 r., poz. 1904), dalej u.SN, z uwagi to, że przewiduje ona postępowanie, które ma charakter wpadkowy względem postępowania głównego, zaś jego skutkiem, tak jak skutkiem zaistnienia okoliczności uzasadniającej wątpliwości co do bezstronności sędziego, o których mowa w art. 41 § 1 k.p.k., jest również wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy. Skoro zatem w postępowaniu, w którym ma zapaść rozstrzygnięcie co do kwestii, która nie jest głównym przedmiotem procesu, ustawa karnoprocesowa nie przewiduje postępowania w przedmiocie wyłączenia, to złożony w tym postępowaniu wniosek o wyłączenie nie może być przedmiotem rozpoznania – należy go uznać za niedopuszczalny. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, gdyż, jak wyżej wskazano, wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Krzysztofa Wesołowskiego został złożony w sprawie prowadzonej na podstawie art. 29 § 5 i in. u.SN, a więc w sprawie, w której nie rozstrzyga się o przedmiocie sprawy głównej. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji. [SOP] [ms]

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 41a KPKart. 41 § 1 KKart. 29 § 5art. 41 § 1 KPK§ 1§ 5

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy