I ZO 56/22

Izba Odpowiedzialności Zawodowej2023-02-20

Skład orzekający: Wiesław Kozielewicz, Jarosława Sobutki, Tomasza Demendeckiego, Jarosława Sobutkę, Jarosław Sobutka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego, który nie jest wyznaczony do rozpoznania sprawy głównej, lecz jedynie wylosowany do postępowania incydentalnego dotyczącego oceny niezawisłości i bezstronności innego sędziego, jest dopuszczalny?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego, który został jedynie wylosowany do udziału w postępowaniu w przedmiocie zbadania spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności innego sędziego, a nie wyznaczony do rozpoznania sprawy głównej, jest niedopuszczalny z mocy ustawy. Wyłączenie sędziego w takim postępowaniu incydentalnym może nastąpić jedynie w ściśle określonych przypadkach, takich jak wyłączenie z mocy prawa, zgłoszenie wniosku przez samego sędziego lub wszczęcie postępowania z urzędu w przypadku braku samowyłączenia.
Stan faktyczny
Sędzia Sądu Rejonowego wniosła o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Jarosława Sobutki od udziału w rozpoznaniu wniosku o zbadanie spełnienia przez sędziego Tomasza Demendeckiego wymogów niezawisłości i bezstronności. Powodem wniosku były wątpliwości co do sposobu powołania sędziego Tomasza Demendeckiego, które, zdaniem wnioskodawczyni, rzutują również na sędziego Jarosława Sobutkę jako beneficjenta tej samej procedury. Sąd Najwyższy stwierdził, że sędzia Jarosław Sobutka nie został wyznaczony do rozpoznania sprawy głównej, a jedynie wylosowany do postępowania incydentalnego.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy pozostawił bez rozpoznania wniosek o wyłączenie SSN Jarosława Sobutki od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZB 30/22.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt I ZO 56/22 POSTANOWIENIE Dnia 20 lutego 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wiesław Kozielewicz na posiedzeniu w dniu 20 lutego 2023 r. w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej w kwestii wniosku SSR M. S. z dnia 9 listopada 2022 r., w przedmiocie wyłączenia SSN Jarosława Sobutki od rozpoznania wniosku o zbadanie spełnienia przez SSN Tomasza Demendeckiego wymogów niezawisłości i bezstronności, który został zarejestrowany pod sygn. akt I ZB 30/22, postanowił: pozostawić bez rozpoznania wniosek o wyłączenie SSN Jarosława Sobutki od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZB 30/22. UZASADNIENIE Pismem z dnia 9 listopada 2022 r. SSR M. S. wniosła o wyłączenie SSN Jarosława Sobutki od udziału w rozpoznaniu wniosku o zbadanie spełnienia przez SSN Tomasza Demendeckiego wymogów niezawisłości i bezstronności, tj. od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZB 30/22. W tym piśmie podała, że okoliczności dotyczące powołania SSN Tomasza Demendeckiego na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego, ,,rzutują” na spełnienie przez niego wymogów, o których mowa w art. 29 § 5 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym – dalej powoływana jako u.SN. Jednocześnie te same zastrzeżenia odnoszą się też do SSN Jarosława Sobutki, ponieważ został on powołany na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego z udziałem organu, w skład której weszło piętnastu sędziów wybranych przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. Według SSR M. S. dokonana przez SSN Jarosława Sobutkę ocena wpływu sposobu powołania SSN Tomasza Demendeckiego na 2 stanowisko sędziego Sądu Najwyższego będzie nieobiektywna, gdyż jest on bezpośrednim beneficjentem kwestionowanej w tym wniosku procedury. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Poza sporem jest, w realiach niniejszej sprawy, że SSN Jarosław Sobutka nie został wyznaczony do rozpoznania zażalenia SSR M. S., a tylko wylosowany do sprawy w przedmiocie zbadania spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez SSN Tomasza Demendeckiego, któremu przydzielono rozpoznanie zażalenia SSR M. S. na uchwałę Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w Krakowie z dnia 4 kwietnia 2022 r., sygn. akt ASDo 5/21, w części utrzymującej w mocy zwrócenie uwagi SSR M. S. w dniu 22 października 2021 r. przez Prezesa Sądu Rejonowego dla Krakowa – Podgórza w Krakowie (sprawa oznaczona sygnaturą II ZO 49/22). W świetle powyższego, nie można zasadnie wywodzić, iż SSN Jarosław Sobutka rozstrzyga w ,,głównym nurcie” postępowania, a tylko w takim przypadku strona tego postępowania ma prawo złożyć wniosek o wyłączenie sędziego z powodu zaistnienia okoliczności o jakich mowa w art. 41 § 1 k.p.k. (por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 czerwca 2010 r., sygn. akt SK 38/09, OTK-A 2010, nr 5, poz. 46, czy postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 23 listopada 2004 r., sygn. akt V KK 195/04, z dnia 1 pqździernika 2009 r., sygn. akt II KK 52/09, z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt V KK 156/13). Oczywiście w postępowaniu w przedmiocie badania spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości lub bezstronności, określonym w art. 29 § 4 – 25 u.SN, możliwe jest wyłączenie wylosowanego sędziego od udziału w rozpoznaniu takiej sprawy, lecz może to nastąpić gdy: 1) zachodzą okoliczności skutkujące wyłączeniem sędziego z mocy prawa (iudex inhabilis), lub 2) gdy żądanie wyłączenia (wniosek o wyłączenie) go od udziału w sprawie zgłosi wylosowany sędzia, albo 3) w wyniku wszczętego z urzędu postępowania o wyłączenie w sytuacji gdy nie dojdzie do ,,samowyłączenia” się wylosowanego sędziego (por. np. E. Skrętowicz, Iudex inhabilis i iudex suspectus w polskim procesie karnym, Lublin 1994, s. 70, R. Kmiecik, Tryb wyłączenia sędziego i prokuratora w kodeksie postępowania karnego, Prokuratura i Prawo, 1999, nr 11 – 12, s. 23, K. Papke – Olszauskas, Wyłączenie uczestników procesu karnego,Gdańsk 2007, s. 147 – 155 i s. 180 – 181). 3 W tej sytuacji, wobec niedopuszczalności z mocy ustawy, zawartego w piśmie z dnia 9 listopada 2022 r. SSR M. S. wniosku o wyłączenie SSN Jarosława Sobutki od udziału w rozpoznaniu wniosku o zbadanie spełnienia przez SSN Tomasza Demendeckiego wymogów niezawisłości i bezstronności, tj. od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZB 30/22, na mocy stosowanego odpowiednio art. 430 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych i art. 10 u.SN, rozstrzygnięto jak na wstępie.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 29 § 5art. 41 § 1 KPKart. 29 § 4art. 430 § 1 KPKart. 128art. 10§ 5§ 1§ 4

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy