I ZO 63/23
Izba Odpowiedzialności Zawodowej2023-12-13
Skład orzekający: Paweł Wojciechowski, Marii Szczepaniec, Maria Szczepaniec, Marię Szczepaniec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sędzia SN powinien zostać wyłączony od rozpoznania sprawy dyscyplinarnej, jeśli wcześniej orzekał w sprawie zażalenia dotyczącego zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej tego samego sędziego?Ratio decidendi
Sędzia Sądu Najwyższego nie ulega wyłączeniu na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. z powodu rozpoznawania zażalenia na uchwałę zezwalającą na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej, jeśli jego wcześniejsze orzeczenie dotyczyło jedynie oceny materiału dowodowego w zakresie dużego prawdopodobieństwa popełnienia przestępstwa i nie przesądzało o odpowiedzialności karnej ani dyscyplinarnej. Wyrażenie przez sędziego, w ramach działania w granicach sędziowskiego urzędu, należycie umotywowanego poglądu w takiej sytuacji, nie może być uznane za okoliczność mogącą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie dyscyplinarnej dotyczącej tego samego zdarzenia.Stan faktyczny
Sędzia Sądu Najwyższego Maria Szczepaniec złożyła oświadczenie o wyłączenie się od rozpoznania sprawy dyscyplinarnej sędziego X.Y. Wskazała, że wcześniej była sprawozdawcą w sprawie zażalenia na uchwałę zezwalającą na pociągnięcie sędziego X.Y. do odpowiedzialności karnej. Sąd Najwyższy uznał, że wcześniejsze orzekanie sędzi Marii Szczepaniec nie stanowiło podstawy do jej wyłączenia.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy postanowił nie uwzględnić wniosku SSN Marii Szczepaniec o jej wyłączenie od rozpoznania sprawy.Pełny tekst orzeczenia
I ZO 63/23 POSTANOWIENIE Dnia 13 grudnia 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wojciechowski w sprawie dyscyplinarnej sędziego Sądu Rejonowego w B. X.Y. po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu 13 grudnia 2023 r., bez udziału stron oświadczenia SSN Marii Szczepaniec z dnia 19 czerwca 2023 r. o wyłączenie od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZSK 32/22 postanowił: nie uwzględnić wniosku SSN Marii Szczepaniec o jej wyłączenie od rozpoznania sprawy o sygn. akt I ZSK 32/22. UZASADNIENIE W dniu 19 czerwca 2023 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego) SSN Maria Szczepaniec złożyła oświadczenie na mocy art. 41 § 1 k.p.k. o wyłączenie jej od orzekania w sprawie dyscyplinarnej sędziego Sądu Rejonowego w B. X.Y. o sygn. akt I ZSK 32/22 ze względu na istnienie okoliczności mogącej wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności ww. sprawie, z uwagi na rozpoznawanie (jako sędzia sprawozdawca) zażalenia złożonego przez adw. J. J. na uchwałę SN z dnia 13 lipca 2021 r., w sprawie o sygn. akt I DI 32/21 dotyczącej zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej ww. sędziego, a zarejestrowanego pod sygn. akt II ZIZ 9/22. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
I ZO 63/23 2 Wniosek ten sędzia SN Maria Szczepaniec złożyła na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. W myśl powołanego przepisu, sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Nie ulega wątpliwości, iż wątpliwość ta musi być realna i konkretna, a nie tylko hipotetyczna. Zgodnie z przyjętym w judykaturze poglądem, przepis art. 41 § 1 k.p.k. odnosi się do sytuacji innych niż te, o których mowa w art. 40 § 1 k.p.k., i co do zasady niedotyczących działań sędziego w granicach kompetencji urzędowych, których istnienie może powodować domniemanie, iż sędzia nie zachowa pełnej bezstronności. Z analizy akt sprawy oznaczonej sygn. II ZIZ 9/22 wynika, że SSN Maria Szczepaniec była sprawozdawcą w sprawie zażalenia obrońcy sędziego Sądu Rejonowego w B. X.Y. na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2021 r., sygn. akt I DI 32/21, w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej za czyn z art. 178a § 1 k.k., i w dniu 3 listopada 2022 r. została wydana uchwała, na mocy której Sąd w składzie, którego zasiadała SSN Maria Szczepaniec, zaskarżoną uchwałę utrzymał w mocy. Przypomnieć należy, iż postępowanie w przedmiocie wyrażenia zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej (analogicznie w przedmiocie rozpoznania zażalenia na uchwałę zezwalającą na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej), mimo że toczy się przed sądem dyscyplinarnym, nie jest postępowaniem przesądzającym o jakiejkolwiek odpowiedzialności, czy to karnej, czy to dyscyplinarnej. Jest to szczególnego rodzaju postępowanie incydentalne, w tym przypadku w chwili podejmowania uchwały pozostające na etapie postępowania przygotowawczego prowadzonego przez prokuratora (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 2009 r., I KZP 5/09, Lex nr 493998; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2012 r., SNO 27/12, Lex nr 1231619). W postępowaniu tym sąd dyscyplinarny oceniał jedynie zażalenie obrońcy sędziego na uchwałę Sądu Najwyższego w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej w kontekście naruszenia prawa do obrony w postaci braku możliwości złożenia wyjaśnień na posiedzeniu w dniu 13 lipca 2021 r., zaś treść wywiedzionego zażalenia w żaden sposób nie odnosiła się do okoliczności będących podstawą wniosku o wyrażenie zgody na pociągnięcie
I ZO 63/23 3 sędziego do odpowiedzialności karnej, a jedynie ograniczała się do kwestionowania prawidłowości zawiadomienia. Zachodzi więc w tej sytuacji analogiczna sytuacja jak w przypadku stosowania przez sąd środków zapobiegawczych, gdzie ocenie poddaje się materiał dowodowy jedynie w zakresie dużego prawdopodobieństwa popełnienia przestępstwa (art. 249 § 1 k.p.k.). Nie budzi wątpliwości, iż wyrażona przez sąd ocena w tym przedmiocie nie stwarza przesłanek o jakich mowa w art. 41 § 1 k.p.k. Wyrażenie przez sędziego, w ramach działania w granicach sędziowskiego urzędu, należycie umotywowanego poglądu, co do utrzymania w mocy zaskarżonej uchwały w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej za czyn z art. 178a § 1 k.k., sędziego Sądu Rejonowego w B. X.Y. nie może być uznane za wymienioną w art. 41 § 1 k.p.k. okoliczność tego rodzaju, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności w sprawie dyscyplinarnej dotyczącej tego samego zdarzenia. Z omówionych zatem względów, nie dostrzegając w czynnościach urzędowych podjętych przez SSN Marię Szczepaniec okoliczności mogących wskazywać na jej uprzedzenie do obwinionego lub przekonanie o jego zawinieniu, wniosek należało uznać za niezasadny. Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji. [M. T.] [ał]
Powiązane orzeczenia
- I ZO 169/24 2025-01-15Czy okoliczność, że sędzia był sprawozdawcą w innej sprawie, w której wydał uchwałę zezwalającą na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej, stanowi podstawę do wyłączenia go od udziału w sprawie dyscyplinarnej dotyczące…
- II DIZ 49/21 2021-06-29Czy sędzia Sądu Najwyższego powinien zostać wyłączony od rozpoznania sprawy, jeśli brał udział w wydaniu uchwały zezwalającej na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej tego samego sędziego, którego sprawa jest przedmio…
- I DO 43/19 2019-08-21Czy sędzia Sądu Najwyższego powinien zostać wyłączony od udziału w sprawie, jeśli w przeszłości był przesłuchiwany w charakterze świadka w postępowaniu przygotowawczym, którego stroną był uczestnik tej sprawy, a dotyczył…
- I DI 34/21 2021-07-27Czy sędzia Sądu Najwyższego, który brał udział w wydaniu uchwały uchylającej poprzednią decyzję i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania, powinien zostać wyłączony od orzekania w sprawie ponownego rozpoznania tej…
- IV KO 131/25 2025-11-06Czy sędzia Sądu Najwyższego powinien zostać wyłączony od rozpoznania sprawy, jeśli wcześniej brał udział w rozpoznaniu innego wniosku skazanego dotyczącego tej samej prawomocnie zakończonej sprawy?
Powołane przepisy
art. 41 § 1 KPKart. 41 § 1 KPKart. 40 § 1 KPKart. 178a § 1 KKart. 249 § 1 KPK§ 1§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy