II ZO 6/24

Izba Odpowiedzialności Zawodowej2024-01-31

Skład orzekający: Tomasz Demendecki, Marii Szczepaniec

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy ławnik Sądu Najwyższego jest uprawniony do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej uznał, że ławnik nie jest stroną postępowania w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania karnego, a tym samym nie jest uprawniony do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego. Jedynym środkiem, jaki przysługuje ławnikowi w tym zakresie, jest tzw. samowyłączenie poprzez złożenie pisemnego oświadczenia o wyłączeniu.
Stan faktyczny
Ławnik Sądu Najwyższego złożył wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego od udziału w rozpoznaniu sprawy. Jako podstawę wniosku wskazał wadliwe powołanie sędziego na stanowisko, wynikające z udziału w procedurze przed Krajową Radą Sądownictwa na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Sąd Najwyższy uznał wniosek za niedopuszczalny.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy pozostawił bez rozpoznania wniosek ławnika Sądu Najwyższego o wyłączenie sędziego.

Pełny tekst orzeczenia

II ZO 6/24 POSTANOWIENIE Dnia 31 stycznia 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Demendecki na posiedzeniu w dniu 31 stycznia 2024 r. w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, w kwestii wniosku ławnika SN S.A. z dnia 11 stycznia 2024 r. w przedmiocie wyłączenia SSN Marii Szczepaniec od udziału w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II ZOW 65/22 postanowił: pozostawić bez rozpoznania wniosek ławnika SN S.A. o wyłączenie SSN Marii Szczepaniec od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZOW 65/22. UZASADNIENIE W dniu 11 stycznia 2024 r. ławnik SN S. A., wyznaczony do obsady orzeczniczej w sprawie o sygn. akt II ZOW 65/22, wniósł o wyłączenie SSN Marii Szczepaniec od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZOW 65/22. W uzasadnieniu formułowanego postulatu wnioskujący argumentował, iż wskazana we wniosku sędzia została wadliwie powołana na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego, tj. na skutek udziału w procedurze przed Krajową Radą Sądownictwa, w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Sąd Najwyższy zważył co następuje. Wniosek należało pozostawić bez rozpoznania z uwagi na jego niedopuszczalność. Zgodnie z dyspozycją art. 42 § 1 k.p.k. wyłączenie następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony. Jeżeli sędzia uznaje, że zachodzi II ZO 6/24 2 przyczyna wyłączająca go z mocy art. 40, wyłącza się, składając oświadczenie na piśmie do akt, a na jego miejsce wstępuje inny sędzia (§ 2). Przepisy Kodeksu postępowania karnego rozdziału 2 „Wyłączenie sędziego,” zgodnie z art. 44 k.p.k., stosuje się odpowiednio do referendarzy sądowych i ławników. Literalne brzmienie powołanego przepisu w sposób jednoznaczny zatem wskazuje, iż podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego jest strona postępowania. Ławnik, zasiadający w składzie orzekającym w danej sprawie, nie jest zatem uprawniony do formułowania takowego postulatu, a jedynym żądaniem w tym zakresie mu przysługującym jest „samowyłączenie” w postaci uprzednio wspomnianego złożenia oświadczenia wiedzy. Tym samym wniosek ławnika SN w przedmiocie wyłączenia SSN Marii Szczepaniec od udziału w rozpoznaniu sprawy prowadzonej pod sygn. akt II ZOW 65/22 już z tej przyczyny nie mógł wywrzeć oczekiwanego przez wnioskującego efektu. Niezależnie od kwestii niedopuszczalności powyższego wniosku, poczynić należy uwagę, iż powyższy nie zawiera w swej treści przywołania takich faktów, które uzasadniałyby wyłączenie SSN Marii Szczepaniec od rozpoznania wskazywanej przez wnioskującego sprawy. Nie przedstawiono bowiem skonkretyzowanych okoliczności, mogących wzbudzić u przeciętnego i rozsądnie rozumującego obserwatora procesu uzasadnioną wątpliwość co do istnienia w sprawie o sygnaturze akt II ZOW 65/22 kierunkowego nastawienia sędziego, która zestawiona z przedmiotem rozstrzygnięcia prowadziłaby do wniosku o uzasadnionej wątpliwości co do jej bezstronności. Podkreślić należy, iż wspomniana wątpliwość musi bowiem wynikać z pewnych okoliczności faktycznych, np. zachowania sędziego wyrażającego swój stosunek do sprawy, a nie zaś z regulacji prawnych konstytuujących ustrój sądownictwa. Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu. [M. T.] [ał] II ZO 6/24 3

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 42 § 1 KPKart. 40art. 44 KPK§ 1§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy