I PA 18/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Perestaj. Sędziowie SN: B. Błachowska, W. Myga (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 6 maja 1986 r. wniosku Ministra Sprawiedliwości o uchylenie sprzecznej z prawem uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej podjętej w dniu 23 maja 1985 r. w sprawie projektu planu rozmieszczenia zespołów adwokackich na lata 1985 i 1986, adwokatów-członków zespołów adwokackich na rok 1985 i 1986 oraz aplikantów adwokackich na rok 1986uchylił zaskarżoną uchwałę.Uzasadnienie faktyczneUchwałą z dnia 23 maja 1985 r. w sprawie projektu planu rozmieszczenia zespołów adwokackich na lata 1985 i 1986 adwokatów-członków zespołów adwokackich na rok 1985 i 1986 oraz aplikantów adwokackich na rok 1986 Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w § 5 tej uchwały postanowiło, iż "przy wpisach na listę adwokacką (obligatoryjnych lub fakultatywnych) okręgowa rada adwokacka wyznacza siedzibę tylko wówczas, gdy zgodnie z artykułem 68 ust. 3 zezwala na to plan rozmieszczenia adwokatów-członków zespołu, biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia zatrudnienia aplikantom adwokackim, którzy w danym roku zdają egzamin adwokacki".Uchwałę powyższą na podstawie art. 14 ust. 1 prawa o adwokaturze zaskarżył Minister Sprawiedliwości, który zarzucając sprzeczność postanowienia § 5 z art. 68 ust. 4 prawa o adwokaturze, wniósł o jej uchylenie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - prawo o adwokaturze (Dz. U. Nr 16, poz. 124 ze zm.) Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej sprawuje czynności należące do zakresu NRA, z wyłączeniem uprawnień określonych m.in. art. 58 pkt 7 tej ustawy, tj. ustalenia, w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości, planu rozmieszczenia zespołów adwokackich, adwokatów i aplikantów adwokackich.Wprawdzie z § 1 ust. 1 zaskarżonej uchwały Prezydium NRA z dnia 23 maja 1985 r. mogłoby wynikać, że stanowi ona jedynie projekt rozmieszczenia zespołów adwokackich, adwokatów i aplikantów adwokackich, a więc materiał wstępny do podjęcia odpowiedniej uchwały przez Naczelną Radę Adwokacką, to jednak z jej tytułu, § 3 i § 6 można wnioskować, że zaskarżoną uchwałą dokonano rozmieszczenia zespołów adwokackich, adwokatów i aplikantów adwokackich w sposób wiążący, skoro § 6 tej uchwały stwierdza, że wchodzi ona w życie z dniem podjęcia. Świadczy o tym ogłoszenie tej uchwały w z. 9 z 1985 r. czasopisma "Palestra", s. 88-89.Powyższe wątpliwości, wynikające być może jedynie z nieodpowiedniego sprecyzowania postanowień uchwały Prezydium NRA z dnia 23 maja 1985 r., nakazują jednak uznanie, że zaskarżoną uchwałą dokonano rozmieszczenia zespołów adwokackich, adwokatów i aplikantów adwokackich, co w myśl art. 58 pkt 7 i art. 59 ust. 3 prawa o adwokaturze należy do wyłącznych kompetencji Naczelnej Rady Adwokackiej. Jeżeli wbrew powołanym przepisom rozmieszczenia zespołów adwokackich, adwokatów i aplikantów adwokackich dokonało Prezydium NRA, które to naruszenie Sąd Najwyższy wziął pod uwagę z urzędu (art. 381 § 1 k.p.c.), zaskarżona uchwała podlegała uchyleniu (art. 14 ust. 2 prawa o adwokaturze).Równocześnie należy stwierdzić, że trafny jest zarzut Ministra Sprawiedliwości sprzeczności postanowienia § 5 zaskarżonej uchwały z przepisami prawa o adwokaturze.W przypadku wpisu na listę adwokacką okręgowa rada adwokacka ma obowiązek jednocześnie wyznaczyć siedzibę (art. 68 ust. 3 prawa o adwokaturze), a może odstąpić od wyznaczenia siedziby tylko w przypadkach określonych taksatywnie w art. 19 ust. 1 (art. 68 ust. 4 prawa o adwokaturze). Nie można więc uzależniać wyznaczenia siedziby adwokatowi wpisanemu na listę adwokacką od posiadania wolnych miejsc lub odmówić wyznaczenia siedziby w celu zapewnienia zatrudnienia aplikantom adwokackim. W szczególności do osób, którym przysługuje obligatoryjne prawo do wpisu na listę adwokacką (art. 68 ust. 2 prawa o adwokaturze), okręgowa rada adwokacka nie może odmówić wyznaczenia siedziby - z wyjątkiem przypadków określonych w art. 19 ust. 1 - z powołaniem się na plan rozmieszczenia adwokatów, albowiem uchwalony przez Naczelną Radę Adwokacką w trybie art. 58 pkt 7 plan rozmieszczenia adwokatów nie może naruszać praw podmiotowych osób, którym przysługuje obligatoryjny wpis na listę adwokacką.Powyższe wynika z gramatycznej wykładni art. 68 ust. 2 prawa o adwokaturze, który upoważnia okręgową radę adwokacką do odmowy wpisu na listę adwokacką osób, o których mowa w art. 66, "tylko wtedy, gdyby wpis naruszał przepisy art. 65 pkt 1-3". Jeżeli więc nie zachodzą przeszkody określone w art. 65 pkt 1-3, okręgowa rada adwokacka nie może odmówić dokonania wpisu na listę adwokacką i wyznaczenia siedziby z powołaniem się na "plan rozmieszczenia adwokatów". Tylko w przypadku wpisu fakultatywnego okręgowa rada adwokacka może odmówić wpisu na listę adwokatów, w przypadku braku możliwości równoczesnego wyznaczenia siedziby z powodu braku miejsc, z powołaniem się na plan rozmieszczenia adwokatów.