I PKN 90/97
WyrokIzba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych1997-04-10
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uzasadniony interes pracodawcy, polegający na zatrudnieniu bezrobotnego mieszkańca wspólnoty samorządowej w miejsce emeryta posiadającego stałe źródło dochodu, może stanowić podstawę wypowiedzenia umowy o pracę emerytowi?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że uzasadniony interes pracodawcy, w tym organu samorządu terytorialnego, może uzasadniać wypowiedzenie umowy o pracę emerytowi posiadającemu stałe źródło dochodu, w celu zatrudnienia w jego miejsce bezrobotnego mieszkańca wspólnoty samorządowej. Interes ten wynika z obowiązku prowadzenia polityki racjonalnego zatrudnienia, uwzględniającej również interesy bezrobotnych.Stan faktyczny
Powód, Piotr B., pracownik Urzędu Miasta L., otrzymał wypowiedzenie umowy o pracę. W kasacji zarzucił, że pobieranie przez niego emerytury nie uzasadnia rozwiązania umowy i że pracodawca naruszył zakaz dyskryminacji. Sąd pierwszej instancji i Sąd Wojewódzki oddaliły powództwo, uznając wypowiedzenie za uzasadnione interesem pracodawcy w zatrudnieniu bezrobotnego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił kasację powoda, tym samym utrzymując w mocy zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego.Pełny tekst orzeczenia
Wyrok z dnia 10 kwietnia 1997 r. I PKN 90/97 Interes pracodawcy (urzędu miejskiego) może uzasadniać wypowiedzenie umowy o pracę emerytowi posiadającemu stałe źródło dochodu w celu zatrudnienia w jego miejsce bezrobotnego. Przewodniczący SSN: Walerian Sanetra, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka, Andrzej Wróbel (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 1997 r. sprawy z powództwa Piotra B. przeciwko Urzędowi Miasta L. o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach-Ośrodka Zamiejscowego w Rybniku z dnia 10 października 1996 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Piotr B. w kasacji od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach-Ośrodka Zamiejscowego w Rybniku [...] oddalającego rewizję powoda od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Tychach z dnia 31 maja 1996 r. [...] oddalającego powództwo Piotra B. o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne, zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a w szczególności art. 45 Kodeksu pracy przez przyjęcie, że pobieranie przez powoda emerytury uzasadnia rozwiązanie z nim umowy o pracę za wypowiedzeniem. Wskazując na powyższą podstawę wniósł o zmianę tego wyroku i przywrócenie powoda do pracy oraz zasądzenie wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy przy uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego lub uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Wojewódzki w Katowicach albo Sąd Rejonowy w Tychach. W uzasadnieniu podstaw kasacyjnych stwierdził, że błędny jest pogląd Sądu, iż fakt pobierania świadczenia emerytalnego przez pracownika uzasadnia rozwiązanie umowy o pracę. Identycznie należy ocenić stanowisko, iż pracodawca - organ samorządu terytorialnego - w ramach realizacji postulatów wyborczych uprawniony jest do rozwiązywania umów o pracę z emerytami i rencistami celem zatrudnienia bezrobotnych. Tego rodzaju postępowanie pracodawcy narusza zawarty w art. 113 Kodeksu pracy zakaz dyskryminacji pracownika w stosunkach pracy. Podstawą oceny pracownika powinny być jego kwalifikacje i wypełnianie obowiązków pracowniczych. Powód posiadał wysokie kwalifikacje zawodowe i nienagannie wypełniał obowiązki wynikające ze stosunku pracy. Ocena sytuacji życiowej i materialnej powoda oraz bezrobocia dokonana przez Sąd jest nietrafna. Zwalczanie bezrobocia powinno się odbywać przez tworzenie nowych miejsc pracy, a nie zwalnianie emerytów i rencistów. Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Zarzut naruszenia art. 45 Kodeksu pracy nie jest trafny. Przyczynę wypowiedze-nia umowy o pracę mogą bowiem stanowić również okoliczności niezależne od pracownika, jeżeli przemawia za tym uzasadniony interes zakładu pracy (uchwała pełnego składu Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 czerwca 1985 r., III PZP 10/85 OSNCP 1985 z. 11 poz. 164). Sąd przyjął prawidłowo, że wypowiedzenie powodowi umowy o pracę było skutkiem konsekwentnie prowadzonej przez pozwanego polityki zatrudnienia osób bezrobotnych lub osób pobierających rentę inwalidzką i znajdujących się w ciężkiej sytuacji materialnej w miejsce emerytów posiadających stałe źródło dochodu. Należy podkreślić, że pracodawca (Urząd Miejski w L.) jako organ samorządu terytorialnego jest obowiązany do prowadzenia polityki racjonalnego zatrudnienia uwzględniającej również interesy bezrobotnych mieszkańców wspólnoty samorządowej. Interes zakładu pracy (urzędu miejskiego) może zatem uzasadniać wypowiedzenie umowy o pracę emerytowi posiadającemu stałe źródło dochodu w celu zatrudnienia w jego miejsce bezrobotnego mieszkańca miasta. Okoliczność, że powód posiadał odpowiednie kwalifikacje do zajmowania stanowiska inspektora Straży Miejskiej i nienagannie wykonywał swe obowiązki wynikające ze stosunku pracy nie przesądza sama przez się o uznaniu wypowiedzenia mu umowy o pracę za bezzasadne. Przy ocenie zasadności wypowiedzenia umowy o pracę uwzględnia się bowiem nie tylko uzasadniony interes pracownika lecz także uzasadniony interes zakładu pracy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1975 r., I PRN 34/75 OSNCP 1976 z. 7-8 poz. 175). Ponadto brak jest podstaw do przyjęcia, co sugeruje kasacja, że interes pracownika jest w tym zakresie prawnie i aksjologicznie donioślejszy od interesu pracodawcy wyrażającego się w prowadzeniu racjonalnej polityki zatrudniania bezrobotnych. Rozpoznając sprawę w granicach podstaw i wniosków kasacyjnych (art. 39311 KPC) Sąd Najwyższy nie rozważał zawartego w uzasadnieniu tych podstaw zarzutu naruszenia zakazu dyskryminacji pracownika w stosunkach pracy. Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. ========================================
Powiązane orzeczenia
- II PK 19/05 2005-09-29Czy uzyskanie przez pracownika prawa do emerytury stanowi uzasadnioną przyczynę wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony i czy nie jest to dyskryminacja pracownika ze względu na wiek?
- II PK 104/11 2012-01-25Czy zaawansowany wiek pracownika, który nabył prawo do emerytury, może stanowić wyłączną przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony?
- II PK 102/07 2008-01-14Czy osiągnięcie wieku emerytalnego i nabycie prawa do emerytury stanowi uzasadnioną przyczynę wypowiedzenia umowy o pracę i czy takie wypowiedzenie jest dyskryminujące?
- I PK 80/03 2003-12-03Czy spełnienie przez pracownika warunków nabycia prawa do emerytury stanowi społecznie usprawiedliwioną przesłankę jego wyboru do zwolnienia z pracy w ramach racjonalizacji zatrudnienia?
- I PZP 45/94 1994-11-03Czy pracownikowi przysługuje roszczenie przeciwko zakładowi pracy o ustalenie zatrudnienia w szczególnych warunkach w celu uzyskania zasiłku dla bezrobotnych do czasu nabycia prawa do emerytury?
Powołane przepisy
art. 45art. 113art. 39311 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy