I PR 351/90

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN W. Sanetra.Sędziowie SN: D. Borkowski, J. Iwulski (spr.).Protokolant: E. Jagiełło.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 1990 r. sprawy z powództwa Marii G. przeciwko Przedsiębiorstwu Robót Instalacyjno-Montażowych Budownictwa Rolniczego w Lublinie o przywrócenie do pracy na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 22 czerwca 1990 r., sygn. akt V P 145/90zmienia zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo (pkt 2) w ten sposób, że przywraca powódkę do pracy na poprzednich warunkach i zasądza na jej rzecz od strony pozwanej kwotę 533.217 zł (pięćset trzydzieści trzy tysiące dwieście siedemnaście złotych) z 60 % w stosunku rocznym od dnia podjęcia pracy u strony pozwanej pod warunkiem takiego podjęcia pracy w terminie 7 dni od ogłoszenia niniejszego wyroku.Uzasadnienie faktyczneMaria G. wniosła o uznanie dokonanego jej wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne, względnie o przywrócenie do pracy i zasądzenie odszkodowania, zarzucając, że wypowiedzenie jej umowy o pracę było nieuzasadnione.Strona pozwana Przedsiębiorstwo Robót Instalacyjno-Montażowych Budownictwa Rolniczego w Lublinie wniosła o oddalenie powództwa podnosząc, iż umowa o pracę została wypowiedziana powódce z przyczyn dotyczących zakładu pracy.Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie, wyrokiem z dnia 22 czerwca 1990 r., sygn. akt V P 145/90, zasądził na rzecz powódki kwotę 456.772 zł z odsetkami, oddalając powództwo w części dotyczącej przywrócenia do pracy.Sąd Wojewódzki ustalił, że powódka pracowała w pozwanym przedsiębiorstwie od 1 września 1988 r. na stanowisku inspektora do spraw ekonomicznych. W grudniu 1989 r. strona pozwana podjęła decyzję rozwiązania umów o pracę z częścią pracowników, w wyniku czego miała ulec zmniejszeniu ilość pracowników umysłowych.W dziale ekonomicznym, w którym pracowała powódka zmniejszono zatrudnienie z 5 do 4 osób.Pismem z 26 stycznia 1990 r. o zamiarze wypowiedzenia umowy o pracę m.in. powódce zawiadomiono NSZZ Pracowników strony pozwanej, który 29 stycznia 1990 r. zawiadomił dyrektora o niezgłoszeniu zastrzeżeń co do zatrudnienia powódki.Pismem z 6 lutego 1990 r. wypowiedziano powódce umowę o pracę ze "skutkiem rozwiązującym na dzień 31 marca 1990 r. Organizacja zakładowa NSZZ "Solidarność" w pozwanym przedsiębiorstwie została zarejestrowana 26 lutego 1990 r.W tym stanie faktycznym, Sąd Wojewódzki uznał, że rozwiązanie umowy o pracę z powódką nastąpiło z przyczyn określonych w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązania z pracownikiem stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r. Nr 4, poz. 18). Zdaniem Sądu jeżeli przyczyny te stanowią wyłączny powód wypowiedzenia umowy o pracę (a to według Sądu Wojewódzkiego jest bezsporne), to zasady tej ustawy mają zastosowanie także przy zwolnieniach indywidualnych. Prowadzi to do uznania powództwa w zakresie roszczenia o przywrócenie do pracy za bezzasadne i jego oddalenia. Zasądził natomiast Sąd Wojewódzki kwotę odprawy pieniężnej na podstawie art. 8 cyt. ustawy z 28 grudnia 1989 r.W rewizji od tego wyroku powódka zarzuca niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz sprzeczność ustaleń z zebranym materiałem dowodowym. Zarzuca też naruszenie prawa materialnego, a zwłaszcza art. 45 § 1 k.p., art. 39 ust. 1 ustawy z 8 października 1982 r. o związkach zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 1985 r. Nr 54, poz. 177 ze zm.) oraz art. 1 ust. 1 cyt. ustawy z 28 grudnia 1989 r.Rewizja wywodzi w szczególności, że rzeczywistą przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę powódce była jej działalność w Komitecie Założycielskim NSZZ "Solidarność", a nie przyczyny ekonomiczne czy organizacyjne.Wnosi rewizję o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania względnie o jego zmianę i przywrócenie powódki do pracy przy zasądzeniu na jej rzecz odszkodowania za czas pozostawania bez pracy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W dniu, w którym dokonano powódce wypowiedzenia umowy o pracę, u strony pozwanej działała tylko jedna organizacja związkowa. Nie znajdował więc zastosowania art. 37 ustawy z 8 października 1982 r. o związkach zawodowych.Ponieważ powódka nie była wówczas członkiem żadnego związku zawodowego, zakład pracy miał obowiązek zawiadomić o zamiarze wypowiedzenia powódce umowy o pracę zarząd działającego w zakładzie związku zawodowego - art. 38 k.p.W tym przedmiocie sytuacji nie zmieniło działanie ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy... Zwolnienie powódki nie następowało bowiem w ramach zwolnień grupowych, a więc zgodnie z art. 10 ust. 2 tej ustawy zakład pracy zobowiązany był stosować zasadę art. 38 k.p.Strona pozwana naruszyła przepis art. 33 k.p. z tej przyczyny, że pismo z dnia 26 stycznia 1990 r. zawiadamiające związek zawodowy o zamiarze wypowiedzenia umowy o pracę nie wskazuje konkretnej przyczyny uzasadniającej to wypowiedzenia. Pismo to powołuje się jedynie na "przyczyny ekonomiczne" nie precyzując, na czym one polegają i w jaki sposób odnoszą się do powódki.W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie podkreślano, że wskazanie związkowi zawodowemu przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie musi mieć charakter skonkretyzowany, nie ograniczający się do przytoczenia ogólnikowych zwrotów czy do powtórzenia wyrażeń ustawowych (por. wytyczne orzecznictwa - uchwała Całej Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1978 r., V PZP 6/77, OSNCP 1978 r. poz. 127).Tym samym strona pozwana naruszyła przepis art. 38 k.p., wobec czego roszczenie powódki o przywrócenie do pracy, zgodnie z art. 45 k.p., już z tej przyczyny jest zasadne.Nie zachodzi zatem potrzeba rozwożenia, czy późniejsze zarejestrowanie zakładowej organizacji związkowej NSZZ "Solidarność", w której powódka była członkiem Komitetu Założycielskiego, spowodowało zadziałanie względem powódki ochrony z art. 39 ustawy o związkach zawodowych.W tej sytuacji należało zmienić zaskarżony wyrok na zasadzie art. 390 § 1 k.p.c. i na podstawie art. 45 k.p. przywrócić powódkę do pracy u strony pozwanej na poprzednich warunkach.Zgodnie z art. 47 § 1 k.p. należało zasądzić na rzecz powódki wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, nie więcej jednakże niż za okres dwóch miesięcy, pod warunkiem podjęcia zatrudnienia w terminie 7 dni od przywrócenia do pracy.Sąd Najwyższy zważył jednak, że powódce została wypłacona odprawa związana z wypowiedzeniem umowy o pracę w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. Podstawa prawna wypłaty tej odprawy odpadła wobec przywrócenia powódki do pracy. Świadczenie to stało się więc nienależne i w zasadzie strona pozwana mogłaby żądać jego zwrotu (art. 410 § 2 i 405 k.c. w zw. z art. 300 k.p.).W tej sytuacji należy uznać, że odprawa wypłacona pracownikowi w związku z rozwiązaniem stosunku pracy na podstawie art. 8 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy ... (Dz. U. z 1990 r. Nr 4, poz. 18 ze zm.), po przywróceniu do pracy, podlega zaliczeniu na poczet wynagrodzenia o jakim mowa w art. 47 § 1 k.p.Dlatego też Sąd Najwyższy zasądził na rzecz powódki jedynie wynagrodzenie za okres 1 miesiąca pozostawania bez pracy.Z tych względów orzeczono jak w sentencji.