I PRN 111/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN A. Szczurzewski.Sędziowie SN: J. Knap (spr.), J. Twardo.Protokolant: M. Dobrzeniecka.SentencjaSąd Najwyższy Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 1976 r. sprawy z wniosku Wandy P. przeciwko Przedsiębiorstwu Handlu Chemikaliami "C." w G. o przywrócenie do pracy i wynagrodzenie na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od orzeczenia Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. z dnia 29 maja 1976 r.,uchyla zaskarżony wyrok i oddala odwołanie pozwanego Przedsiębiorstwa od orzeczenia Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w G. z dnia 26 marca 1976 r. z tym, że przyznane w punkcie 2 tego orzeczenia wynagrodzenie na rzecz wnioskodawczyni Wandy P. ogranicza do trzymiesięcznego okresu pozostawania bez pracy.Uzasadnienie faktyczneWanda P. zatrudniona była w pozwanym zakładzie pracy na stanowisku sprzedawcy w sklepie wzorcowym w G. od dnia 15 X 1969 r. do dnia 24 II 1976 r. W tej ostatniej dacie Przedsiębiorstwo rozwiązało z nią stosunek pracy bez wypowiedzenia "z powodu opuszczenia pracy bez usprawiedliwienia od dnia 6 II 1976 r. do 16 II 1976 r.".Na wniosek pracownika Terenowa Komisja Odwoławcza do Spraw Pracy w G. orzeczeniem z dnia 26 III 1976 r. postanowiła: 1) przywrócić wnioskodawczynię Wandę P. do pracy w Przedsiębiorstwie Handlu Chemikaliami "C." w G. na uprzednio zajmowanym stanowisku sto sprzedawcy; 2) nakazać wypłacenie wnioskodawczyni wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy pod warunkiem podjęcia przez nią pracy.Na skutek odwołania zakładu pracy Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. wyrokiem z dnia 29 V 1976 r. zmienił zaskarżone orzeczenie Komisji i wniosek Wandy P. oddalił.Według przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia ustaleń wnioskodawczyni korzystając z urlopu wypoczynkowego udzielonego jej na czas od 2.01.1976 r. do 26.01.1976 r. i urlopu bezpłatnego udzielonego na czas od 27.01 do 5.02.76 r. pojechała do Anglii na ślub córki, który odbył się dnia 10.01.76 r. W dniu 27.01.76 r. wnioskodawczyni wysłała z Anglii pismo do zakładu pracy z prośbą o przedłużenie urlopu bezpłatnego do dnia 16.02.76 r., podając, że otrzymała miejscówkę na pociąg wyjeżdżający z Anglii dnia 14.02.76 r. Miejscówki na wcześniejszy pociąg wyjeżdżający w dniu 31.01.76 r. były już wyprzedane. Wnioskodawczyni wróciła do kraju w dniu 16.02.76 r. i w dniu następnym zgłosiła się do pracy. Pozwany zakład pracy rozwiązał pismem z dnia 23.02.76 r. umowę o pracę bez wypowiedzenia, uznając, że niestawienie się wnioskodawczyni do pracy w dniach 6-16.02.76 r. stanowiło ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych.Wnioskodawczyni podstawiła pismo Biura Podróży w L. z dnia 23.02.76 r. stwierdzające, że nie mogła wyjechać do Polski w dniu 31.01.76 r. wobec wcześniejszego wyprzedania miejscówek na ten pociąg. Podniosła ponadto, że zakład pracy miał możność wysłania odpowiedzi na jej adres domowy z przeświadczeniem, że domownicy przekażą jej treść na adres wnioskodawczyni w Anglii.W ocenie Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wnioskodawczyni, wyjeżdżając w dniu 2.01.76 r. z biletem nadesłanym jej z Anglii przez córkę wiedziała, iż powrót może nastąpić pod warunkiem posiadania miejscówki na pociąg. W tych warunkach obowiązkiem jej było podjąć natychmiast po przyjeździe starania o uzyskanie miejscówki na powrót i to tym bardziej, że pociągi kursują w odstępach odległych, bo dwutygodniowych.Wnioskodawczyni dopiero po 3 tygodniach, tj. w dniu 23.01.76 r. wysłała do zakładu pracy pismo z zawiadomieniem o niemożności uzyskania miejscówki na pociąg w dniu 31.01.76 r. i poprosiła o przedłużenie urlopu bezpłatnego do dnia 16.02.76 r. Należy przyjąć, że uczyniła to bezzwłocznie po uzyskaniu wiadomości o braku miejscówek. Oznacza to jednocześnie, że starania o miejscówkę zostały podjęte zbyt późno, by mogły odnieść skutek. Nie przeczy temu ustaleniu pismo Biura Podróży z dnia 23.03.76 r., które przemilcza istotną dla oceny sprawy datę podjęcia starań o uzyskanie miejscówki.W tym stanie rzeczy należy - zdaniem Okręgowego Sądu - przyjąć, że opóźnienie w powrocie do kraju nastąpiło z powodu rażącego zlekceważenia przez wnioskodawczynię obowiązku poczynienia bez zwłoki starań o miejscówkę na powrót do kraju. Konsekwencje tego zaniedbania były poważne, gdyż z powodu dziesięciodniowej nieobecności wnioskodawczyni nastąpił spadek obrotów w sklepie, pozostały personel nie mógł wykonać planu i nie uzyskał premii.W ocenie tego Sądu wynika stąd, że rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych było zgodne z prawem. Rada Zakładowa w protokole z dnia 18.02.76 r. ustosunkowała się pozytywnie do zamiaru dyrekcji dotyczącego rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.Od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. z dnia 29 V 1976 r. wniósł w dniu 25 X 1976 r. Prokurator Generalny PRL z wnioskiem o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i oddalenie odwołania pozwanego Przedsiębiorstwa od orzeczenia Terenowej Komisji Odwoławczej do opraw Pracy w G. z dnia 26 III 1976 r. z tym, że wnioskodawczyni przysługuje wynagrodzenie za pracę tylko za 3-miesięczny okres pozostawiania bez pracy.Skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi rażące naruszenie art. 55 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 52 § 1 pkt 1 k.p. i § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 1974 r. w sprawie regulaminów pracy oraz zasad usprawiedliwienia nieobecności w pracy i udzielenia zwolnień od pracy (Dz. U. Nr 49, poz. 299).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W rozumieniu art. 52 § 1 pkt 1 k.p. ciężkie naruszenie przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych zachodzi wówczas, gdy m.in. jego działanie lub zaniechanie cechuje wina umyślna lub rażące niedbalstwo. Przy ocenie, czy miało miejsce takie właśnie zachowanie się pracownika trzeba brać pod uwagę wszelkie okoliczności mogące mieć wpływ na osąd o charakterze jego zawinienia.W sprawie okazało się, że wnioskodawczyni nie mogła podjąć pracy bezpośrednio po upływie okresów urlopowych, przy czym o fakcie tym i jego przyczynach dostatecznie wcześnie zawiadomiła zakład pracy. Podane przez wnioskodawczynię przyczyny były prawdziwe. Pismo Biura Podróży z dnia 23 marca 1976 r (k. 30) zawiera stwierdzenie, że Wanda P. posiadała ważny bilet na powrót do kraju na dzień 31 stycznia 1976 r., lecz w dniu tym wyjechać nie mogła z powodu wcześniejszego wyprzedania miejsc w pociągu na przejazdy grupowe. Z daty podania wnioskodawczyni o przedłużenie bezpłatnego urlopu okolicznościowego wypływa wniosek, że podjęła ona starania o nabycie miejscówki najpóźniej w dniu 23 stycznia 1976 r., a więc na 8 dni przed planowanym odejściem pociągu, na który posiadała wcześniej wykupiony bilet. Można usprawiedliwić jej niezorientowanie, że jeszcze wcześniej powinna zadbać o nabycie miejscówki. Subiektywnie mogła ona być przekonana, że dla osoby posiadającej wykupiony bilet uzyskanie miejscówki na 8 dni przed odjazdem pociągu nie będzie połączone ze szczególnymi utrudnieniami zwłaszcza w okresie zimowym, w którym nie ma dużego nasilenia ruchu turystycznego. Jeżeli rachuby te zawiodły i jeżeli nawet w związku z tym przyjęłoby się po stronie wnioskodawczyni brak wymaganego stopnia przezorności, to przejawione przez nią niezachowanie odpowiedniego miernika staranności i dostatecznej zdolności przewidywania nie wykracza poza pojęcie co najwyżej zwykłego niedbalstwa. Takiego zaś stopnia winy nie można utożsamiać z rażącym niedbalstwem w niedopełnieniu podstawowych obowiązków pracowniczych.W przedstawionym stanie rzeczy nie mógł być podzielony pogląd Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, jakoby opóźnienie w powrocie do kraju nastąpiło z powodu rażącego zlekceważenia przez wnioskodawczynię obowiązku poczynienia bez zwłoki starań o miejscówkę na powrót do kraju. Wyrażone w tym względzie stanowisko tego Sądu, które legło u podstaw zapadłego w tym Sądzie rozstrzygnięcia, narusza rażąco przepis art. 52 § 1 pkt 1 k.p.Dlatego Sąd Najwyższy uznał za uzasadniony zgłoszony w rewizji nadzwyczajnej wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania zakładu pracy od orzeczenia Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w G. Zarazem skorygowano w sposób postulowany w rewizji nadzwyczajnej pkt 2 tego orzeczenia przez ograniczenie należnego pracownikowi wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy do okresu trzech miesięcy zgodnie z dyspozycją art. 57 § 1 k.p.Z tych przyczyn i na podstawie art. 422 § 1 k.p.c. w związku z art. 277 § 2 k.p. Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.