I PRN 7/90

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Wasilewski.Sędziowie SN: J. Bała (spr.), S. Szymańska.Protokolant: E. Jagiełło.SentencjaSąd Najwyższy Izba Administracyjna - Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 1990 r. sprawy z powództwa Józefa W. przeciwko Przedsiębiorstwu Eksportu Budownictwa Komunikacyjnego "D." w W. o przywrócenie do pracy na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy i Polityki Socjalnej od wyroku Sądu Wojewódzkiego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia 26 lipca 1989 r. sygn. akt X Pr 298/89uchyla zaskarżony wyrok i oddala rewizję powoda od wyroku Sądu Rejonowego - Sądu Pracy w W. z dnia 27 kwietnia 1989 r., sygn. akt IX P 752/88.Uzasadnienie faktyczneW pozwie z dnia 17 listopada 1988 r. powód Józef W. domagał się przywrócenia do pracy w pozwanym Przedsiębiorstwie Eksportu Budownictwa Komunikacyjnego "D." w W. na stanowisko kierowcy na budowie w I. oraz zasądzenie kosztów podróży z B. do W. zarzucając, iż pozwane Przedsiębiorstwo nie miało podstaw do rozwiązania z nim umowy o pracę w trybie art. 52 § 1 pkt 1 kp.Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa.Sąd Rejonowy - Sąd Pracy w W. wyrokiem z dnia 27 kwietnia 1989 r. oddalił powództwo. Sąd ustalił, że powód w dniu 26 października 1988 r. nie zgłosił się do pracy na godz. 16°°. Przyczynę niezgłoszenia się do pracy stanowił jego stan nietrzeźwości, co stwierdziła powołana przez stronę powodową specjalna komisja. Członkowie tej komisji przesłuchani w charakterze świadków tę okoliczność potwierdzili. W tej sytuacji Sąd uznał, że zakład pracy miał pełne podstawy do rozwiązania z powodem umowy o pracę w trybie i na zasadzie art. 52 § 1 pkt 1 kp, gdyż powód dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych.Na skutek rewizji powoda sprawę rozpoznawał Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W., który wyrokiem z dnia 26 VII 1989 r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądził na rzecz powoda od pozwanego Przedsiębiorstwa odszkodowanie w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia za pracę zgodnie z warunkami umowy dotyczącej pracy na stanowisku kierowcy na budowie w I. oraz kwotę 322.740 zł wraz z odsetkami z tytułu zwrotu kosztów biletu lotniczego B. - W.Sąd Wojewódzki uznał, że Sąd Rejonowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych lecz przeprowadził błędną ocenę prawną. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego ustalony przez Sąd Rejonowy fakt, że powód nie zgłosił się do pracy w dniu 26 października 1988 r., wobec nadużycia alkoholu jest bez znaczenia. Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 pkt 1 podstawą rozwiązania stosunku pracy jest stawienie się do pracy w stanie wskazującym na spożywanie alkoholu lub spożywanie alkoholu w miejscu pracy. Takie zaś zachowanie powoda w krytycznym dniu nie miało miejsca, skoro powód w ogóle nie zgłosił się do pracy. Bez względu zaś na przyczynę opuszczenia pracy przez powoda okoliczność ta nie dawała podstawy do rozwiązania z nim umowy o pracę na zasadzie art. 52 § 1 kp. Użyte bowiem w tym przepisie sformułowanie "opuszczanie pracy bez usprawiedliwienia" wskazuje na wielokrotność takiego zachowania. Tymczasem powodowi nie można postawić zarzutu, aby nieobecność w pracy bez usprawiedliwienia w dniu 26 października 1988 r. była co najmniej drugim takim przypadkiem.Minister Pracy i Polityki Socjalnej zaskarżył wyrok Sądu Wojewódzkiego rewizją nadzwyczajną i zarzucając temu wyrokowi rażące naruszenie art. 52 § 1 pkt 1 kp oraz art. 358 § 1 kc w związku z art. 300 kp wniósł o jego uchylenie i oddalenie rewizji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w W. - Sądu Pracy z dnia 27 kwietnia 1989 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna zasługuje na uwzględnienie.Zgodnie z art. 52 § 1 pkt 1 kp zakład pracy może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w razie: ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych, a w szczególności zakłócenia porządku i spokoju w miejscu pracy, opuszczania pracy bez usprawiedliwienia, stawienia się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożycia alkoholu w czasie pracy oraz dokonania nadużyć w zakresie korzystania ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń socjalnych. Podstawę do rozwiązania umowy o pracę w tym trybie stanowi zatem "ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych", a dalsze wskazanie w tym przepisie przyczyn rozwiązania umowy ma charakter jedynie przykładowy, o czym świadczy użycie sformułowania "w szczególności". Stąd też nie można podzielić poglądu Sądu Wojewódzkiego, że na gruncie art. 52 § 1 pkt 1 kp opuszczenie tylko jednego dnia pracy bez usprawiedliwienia nie może stanowić ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych uzasadniających rozwiązanie z takim pracownikiem umowy o pracę, bez wypowiedzenia z jego winy.W świetle art. 12, 22 § 1 i 100 kp nie ulega wątpliwości, że do podstawowych obowiązków pracowniczych należy obowiązek świadczenia pracy. W obowiązku tym mieści się zaś zarówno obowiązek przestrzegania czasu pracy, jak i właściwego sposobu jej wykonywania. Nie świadczy zatem pracy pracownik, który w ogóle nie podjął pracy lub część dnia opuścił, jak również pracownik obecny w zakładzie pracy, jeżeli z przyczyn zawinionych przestaje realizować swoje obowiązki.W świetle niewadliwych ustaleń Sądu Rejonowego, podzielonych przez Sąd Wojewódzki w zaskarżonym wyroku, przyczyną nieusprawiedliwionej nieobecności powoda w pracy dnia 26 października 1988 r. był jego stan nietrzeźwości. Okoliczność ta - wbrew odmiennemu poglądowi Sądu Wojewódzkiego mogła stanowić dla zakładu pracy wystarczającą przesłankę do rozwiązania z powodem umowy o pracę bez wypowiedzenia z jego winy w trybie i na zasadzie art. 52 § 1 pkt 1 kp. W świetle tego przepisu oraz dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego, - które skład rozpoznający niniejszą sprawę podziela - nawet jednorazowa nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy - w zależności od okoliczności konkretnego przypadku - może stanowić ciężkie naruszenie przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych (por. wyrok SN z 29 IX 1981 r., I PRN 57/81). Nieobecność zaś w pracy powoda z powodu stanu nietrzeźwości świadczy o dużym stopniu społecznej szkodliwości jego czynu, natężeniu złej woli a w konsekwencji dużym stopniu jego winy.Takiej oceny nie zmienia okoliczność, że powód w swoim zastępstwie wysłał do pracy innego pracownika, za akceptacją swojego bezpośredniego przełożonego. Nie można bowiem pominąć, że powód wykonywał pracę za granicą, gdzie szczególnie wymagane jest właściwe zachowanie pracownika zarówno w pracy, jak i poza miejscem pracy.W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy uwzględniając rewizję nadzwyczajną orzekł jak w sentencji na mocy art. 422 § 1 kpc.