I PSK 163/23

I PSK 163/23 POSTANOWIENIE Dnia 27 marca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Bohdan Bieniek w sprawie z powództwa M. S. przeciwko S. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w C. o zadośćuczynienie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 27 marca 2024 r., skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 25 maja 2023 r., sygn. akt III APa 12/22, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2025 zł (dwa tysiące dwadzieścia pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w Katowicach, wyrokiem z dnia 25 maja 2023 r., zmienił zaskarżony w pkt 2 wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 19 stycznia 2022 r. i zasądził od ”S.” Sp. z o.o. w C. na rzecz M. S. dalszą kwotę 160.000 zł tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 4 czerwca 2019 r. (pkt 1) oraz orzekł o kosztach procesu (pkt 2-5). Sąd Apelacyjny zaaprobował ustalony w sprawie stan faktyczny, w tym w szczególności kwestie przyczynienia się stron do wypadku przy pracy. Dalej zwrócił uwagę na cel i funkcje zadośćuczynienia z art. 445 § 1 k.c. (kompensacyjna, I PSK 163/23 2 całościowa i jednorazowa), podkreślając, że zadośćuczynienie powinno zapewnić przywrócenie do pewnego stopnia równowagi emocjonalnej poszkodowanemu i przynieść satysfakcję w określonych warunkach gospodarczych. Sąd Okręgowy za adekwatną uznał kwotę 200.000 zł (po pomniejszeniu jej o kwotę wypłaconą z tytułu jednorazowego odszkodowania z ZUS i kwotę uwzględniającą 20-procentowy stopień przyczynienia się powoda do wypadku przy pracy). Tymczasem – zdaniem Sądu Apelacyjnego - rozmiar i następstwa uszczerbku na zdrowiu, których powód doznał na skutek zdarzenia z dnia 26 sierpnia 2017 r., usprawiedliwiają określenie zadośćuczynienia na sumę 400.000 zł. Kwota ta powinna być pomniejszona o ustalony w sprawie stopień przyczynienia się powoda do wypadku, co i tak prowadzi do jego wzrostu o sumę 160.000 zł. Przede wszystkim wiek powoda (urodzony w 1973 r.) oraz wielonarządowe obrażenia ciała (zmiażdżenie klatki piersiowej i brzucha, stłuczenie okolicy L4-S1 kręgosłupa, złamania kości łonowej górnej i dolnej gałęzi po stronie prawej i górnej gałęzi lewej bez przemieszczenia, złamania prawej masy bocznej kości krzyżowej, zaburzeń czucia skóry obu ud, krwiaków okularowych obu gałek ocznych ze zwężeniem pola widzenia, niedowładu obu kończyn dolnych) w połączeniu z nasileniem się zmian chorobowych kręgosłupa, długotrwałych dolegliwości bólowych i koniecznością leczenia specjalistycznego (por. opinię biegłych) doprowadziły do istotnego ograniczenia aktywności w sferze życia osobistego i zawodowego powoda, w tym niemożność podjęcia przez niego jakiejkolwiek pracy zarobkowej na skutek naruszenia sprawności organizmu spowodowanego wypadkiem przy pracy. W tej sytuacji suma zadośćuczynienia powinna być wyższa, o czym Sąd Apelacyjny orzekł w pkt 1 wyroku. Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżył skargą kasacyjną w całości pełnomocnik pozwanej, podnosząc naruszenie art. 445 § 1 k.c. w związku z art. 362 k.p.c. oraz naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 378 § 1 i 382 k.p.c. W ocenie skarżącego, skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, bowiem doszło do przyznania powodowi zawyżonej kwoty zadośćuczynienia za doznaną krzywdę i pominięcie u poszkodowanego chorób współistniejących oraz ich negatywnego wpływu na proces leczenia powoda. Nadto Sąd Apelacyjny ograniczył się do powtórzenia ustaleń Sądu pierwszej instancji, co I PSK 163/23 3 stanowiło naruszenie prawa (art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 378 § 1 i 382 k.p.c.) oraz nie dokonał wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (pominięcie licznych chorób współistniejących u powoda). Powyższe okoliczności uzasadniają przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 kwietnia 2018 r., IV CSK 529/17, LEX nr 2484685). W odpowiedzi na skargę kasacyjną powód wniósł o wydanie postanowienia odmawiającego przyjęcia jej do rozpoznania oraz wniósł o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego rozpoznanie musi być podyktowane względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, zachodzi potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wystąpiła nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) należy rozumieć sytuację, w której skarga jest uzasadniona w sposób ewidentny, wskazując na rażące i poważne uchybienia zaskarżonego orzeczenia, które są możliwe do stwierdzenia bez konieczności prowadzenia bardziej złożonych rozumowań. Jedynie w takim wypadku możliwa jest kontrola prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji w postępowaniu kasacyjnym. Obciążenie go oczywistą i istotną wadą wskazuje, że usunięcie tego orzeczenia z obrotu leży w interesie publicznym - a tym samym, że I PSK 163/23 4 może dojść do realizacji celu skargi kasacyjnej, jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 kwietnia 2013 r., III CSK 67/13, LEX nr 1375412). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2015 r., IV CSK 189/15, LEX nr 1844092). Oczywiste naruszenie prawa powinno być zatem rozumiane jako widoczna natychmiast, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z brzmieniem przepisów albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji. Skarżący jest w tym zakresie zobowiązany do sformułowania w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania odpowiednich wywodów potwierdzających tę okoliczność (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2022 r., II PSK 199/21, LEX nr 3340985 i podane tam orzecznictwo). Analiza uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie pozwala przyjąć, by skarga była - w powyższym rozumieniu - oczywiście uzasadniona. Wszystkie kwestie, na których skarżąca opiera twierdzenie o oczywistej zasadności skargi, były przedmiotem ustaleń i rozważań Sądu drugiej instancji. Sąd Apelacyjny przytoczył podstawę faktyczną i prawną swojego rozstrzygnięcia, wskazał z jakich przyczyn skorygował (co do wysokości świadczenia) stanowisko Sądu pierwszej instancji. Analizując tok rozumowania Sądu odwoławczego nie można stwierdzić, by sformułowane przez ten Sąd wnioski były w oczywisty sposób nieprawidłowe, zgodnie z opisanym wyżej rozumieniem przesłanki oczywistej zasadności skargi. Przede wszystkim nie sposób podzielić tezy, że doszło do oczywiście ułomnego zastosowania art. 445 § 1 k.c. w związku z art. 362 k.p.c., skoro Sąd Apelacyjny wyjaśnił powody, dla których zdecydował się – mimo przyczynienia się powoda do wypadku przy pracy – na zasądzenie wyższego zadośćuczynienia. Wskazane w tym celu przesłanki są dopuszczalne przez prawo, a więc nie mogą być uznane za elementarne jego naruszenie. Za takie nie uznaje się tylko wydanie orzeczenia w opozycji do argumentów strony przeciwnej (tu pozwanej). W żaden sposób nie pominięto roli i udziału powoda w wypadku, zaś margines swobody jaką dysponuje w tym obszarze sąd powszechny nie może być I PSK 163/23 5 uznany za oczywiście niesprawiedliwy, gdy posługuje się typową argumentacją, jak towarzyszy rozpoznawaniu tego rodzaju sporów. Po wtóre, wiązka procesowych uchybień odwołująca się do negacji dokonanej oceny dowodów usiłuje przenieść spór w segment niedopuszczalnych z istoty rzeczy rozważań, skoro obecnie jakość przeprowadzonej oceny dowodów przez sąd drugiej instancji pozostaje poza obszarem procedowania. Zawarty zaś w art. 3983 § 3 k.p.c. zakaz oparcia skargi kasacyjnej na zarzutach dotyczących ustalenia faktów lub oceny dowodów oraz związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.) oznacza niedopuszczalność powoływania się przez skarżącego na wadliwość wyroku sądu drugiej instancji, polegającą na ustaleniu faktów lub niewłaściwie przeprowadzonej ocenie dowodów, również we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (postanowienie Sądu Najwyższego z 15 października 2020 r., IV CSK 136/20, LEX nr 3077090). Oczywiście stanowisko Sądu drugiej instancji jest dość zwięzłe w warstwie argumentacyjnej, lecz należy mieć na uwadze, że ten Sąd rozpoznawał apelację powoda w części oddalającej jego powództwo. Stąd bezsporne (w zakresie ponowienia obowiązku omówienia szeregu okoliczności) pozostały okoliczności związane z zakresem przyczynienia się pracownika do wypadku, w tym także istnienia chorób współistniejących (Sąd odwoławczy ich nie zanegował). Już Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że powód doznał uszkodzenia ciała w wyniku zahaczenia ławy osobowej o taśmę przenośnika i dociśnięcia ruchomym oparciem do siedziska podczas przejazdu pracowników kolejką podwieszaną oraz na skutek naprężenia taśmy przenośnika skutkującego ograniczeniem gabarytów ruchowych podczas przejazdu kolejki. Pozwany tych elementów nie zwalczał w postępowaniu apelacyjnym. Sumując, zaskarżonego orzeczenia nie można uznać za oczywiście wadliwe i oceny tej nie zmienia powołany przez skarżącego judykat Sądu Najwyższego (IV CSK 529/17), w którym opisano przesłanki, jakie ma spełnić skarga kasacyjna nawiązująca do podstawy z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł z mocy art. 3989 § 2 i art. 98 § 1 w związku z art. 39821 k.p.c. I PSK 163/23 6 [SOP] [ms]