I UK 282/19

Sygn. akt I UK 282/19 POSTANOWIENIE Dnia 17 listopada 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Staryk w sprawie z odwołania T. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Z. o emeryturę górniczą, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 17 listopada 2020 r., skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. akt III AUa (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. nie obciąża T. K. kosztami zastępstwa procesowego organu rentowego. UZASADNIENIE W wyroku z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. akt III AUa (…), Sąd Apelacyjny w (…) – w sprawie z wniosku T. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Z. – oddalił apelację wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. z dnia 23 lutego 2018 r., sygn. akt V U (…), w którym Sąd Okręgowy oddalił odwołanie T. K. od decyzji organu rentowego z dnia 30 grudnia 2016 r., w której odmówiono wnioskodawcy prawa do emerytury górniczej z uwagi na brak wymaganego 25 letniego okresu pracy górniczej, wymienionej w art. 50c ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. 2 Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego wnioskodawca zaskarżył skargą kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano, że skarga jest oczywiście uzasadniona, ponieważ wydane orzeczenie rażąco narusza przepisy wskazane w petitum, pozbawiając jednocześnie skarżącego prawa do emerytury górniczej. Praca skarżącego była świadczona w zespole ratownictwa medycznego w górniczym pogotowiu ratunkowym na terenie zakładu górniczego K. w R.. W spornym okresie sprawy z zakresu pierwszej pomocy medycznej wobec pracowników K. były zabezpieczane przez przychodnie lekarskie w C. oraz w R.. Przychodnie lekarskie miały do dyspozycji dwie karetki wyposażone w sygnały świetlne. Karetki były samochodami terenowymi wyposażonymi w sprzęt medyczny (defibrylatory, butle z tlenem, nosze, ssaki). Okoliczność, iż K. nie posiadała drużyn ratowniczych sensu stricto nie przesądza o fakcie niewykonywania przez skarżącego pracy jako członka górniczego pogotowia ratunkowego. Czynności takie wnioskodawca miał przecież wykonywać jedynie w połowie wymiaru czasu pracy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o: 1) odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie w przypadku przyjęcia jej do rozpoznania o: 2) oddalenie skargi kasacyjnej w całości; 3) zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego na rzecz ZUS w związku ze sporządzeniem i wniesieniem odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz ewentualnymi innymi czynnościami procesowymi według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna wnioskodawcy nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności 3 wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania uzasadniony twierdzeniem, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Nie można jednak uznać, że skarżący wykazał istnienie przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Wykazanie podnoszonej w skardze oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) – jako przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania – wymagałoby przedstawienia tego, w czym wyraża się „oczywista zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej, że rzeczywiście skarga jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531, z dnia 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX nr 421035, z dnia 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289, z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205, z dnia 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, LEX nr 465859 i z dnia 5 września 2008 r., I CZ 64/08). Podczas, gdy dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania – z uwagi na jej oczywistą zasadność w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. – niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły, czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274, z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616, z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107, z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364, z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134). W judykaturze podkreśla się, że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego 4 orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230, z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743, z dnia 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2013 r., III SK 11/13, LEX nr 1380967). Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia powyższych wymogów; nie wykazuje, aby w sprawie występował stan „oczywistej zasadności” skargi kasacyjnej w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Autor rozpatrywanej skargi kasacyjnej uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania koncentruje na ogólnikowych twierdzeniach, którymi kwestionuje prawidłowość stanowiska zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w [...]. Brakuje odpowiedniego wywodu zawierającego argumentację, którą autor skargi wykazałby walor oczywistej zasadności jego skargi kasacyjnej w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W uzasadnieniu wniosku nie powołano żadnego przepisu prawa, z naruszeniem którego skarżący wiązałby oczywistą zasadność jego skargi kasacyjnej. Poza prostą negacją podstawom zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji, uzasadnienie wniosku nie zawiera w swojej konstrukcji rzeczowej argumentacji polemicznej, którą autor skargi zakwestionowałby prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. W sprawie ustalono, że wnioskodawca nie był kierowcą kierowcą-operatorem samochodowego sprzętu technicznego na odkrywce, gdyż pracował jako kierowca pogotowia ratunkowego, oddelegowany przez pracodawcę do pracy w przychodniach. W Oddziale Eksploatacji Samochodów Lekkich (Rs-2) pełnił on obowiązki kierowcy karetki pogotowia ratunkowego, przy czym pracował nie tylko na odkrywce, ale na terenie całego zakładu górniczego, a nawet jeździł do wypadków drogowych poza odkrywką. Według Sądu drugiej instancji wobec przyjętej w K. „B.” organizacji pomocy medycznej w żadnym razie charakter wykonywanej przez T. K. pracy nie może być kwalifikowany jako praca górnicza. Ani karetka pogotowia nie jest „sprzętem technicznym na odkrywce” będąc 5 terenowym samochodem uprzywilejowanym, ani też wnioskodawca nie pracował jako kierowca „na odkrywce”, ponieważ jeździł karetką pogotowia ratunkowego po terenie całego zakładu górniczego - na odkrywce, na zwałach oraz na zapleczu oddziału górniczego, tj. tam, gdzie znajdowały się budynki i biura, jeździł również karetką do wypadków drogowych poza terenem zakładu. Sąd drugiej instancji stwierdził, że za pracę górniczą w kopalniach węgla brunatnego uważa się wyłącznie zatrudnienie przy pracach wskazanych w ustawie, a więc w przypadku art. 50c ust. 1 pkt 6 ustawy emerytalnej - zatrudnienie w charakterze członków drużyn ratowniczych, mechaników sprzętu ratowniczego tych drużyn oraz w charakterze ratowników zawodowych w stacjach ratownictwa górniczego. Przywołane rozporządzenie z dnia 23 grudnia 1994 r. jedynie doprecyzowuje katalog stanowisk odpowiadających warunkom ustawowym, a zatem według art. 50c ust. 1 pkt 6 ustawy nie może być kwalifikowana praca żadnego kierowcy samochodu na odkrywce, jeśli nie był on jednocześnie członkiem drużyny ratowniczej lub ratownikiem zawodowym w stacji ratownictwa górniczego, a takiego statusu T. K. nigdy nie posiadał. Wnioskodawca nie wykonywał pracy członka drużyn ratowniczych, mechanika sprzętu ratowniczego tych drużyn lub ratownika zawodowego w stacjach ratownictwa górniczego. T. K. pracował jako kierowca i kierowca/mechanik prowadzący stale samochód uprzywilejowany, a od 17 listopada 2006 r. dalej wykonywał te same obowiązki, choć jego stanowisko określono jako kierowca-operator samochodowego sprzętu technicznego na odkrywce. T. K. nie był kierowcą operatorem samochodowego sprzętu technicznego na odkrywce, choć tak określono jego stanowisko, o właściwej kwalifikacji charakteru pracy zadecydowały faktycznie wykonywane przez niego obowiązki. Wypada przypomnieć, że wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie (art. 3984 § 2 k.p.c.) podlegają rozpoznaniu na etapie tzw. „przedsądu”, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione. Sąd Najwyższy w ramach „przedsądu” bada tylko wskazane w skardze okoliczności 6 uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie (postanowienie Sądu Najwyższego z 16 maja 2008 r., I UK 16/08, LexPolonica nr 3058328). Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c. (pkt 1.). Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2. niniejszego postanowienia ma podstawę w art. 102 k.p.c.