I USK 112/21

Sygn. akt I USK 112/21 POSTANOWIENIE Dnia 18 maja 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Rączka w sprawie z odwołania A. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w C. o umorzenie składek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 18 maja 2021 r., skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 17 stycznia 2020 r., sygn. akt III AUa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Wyrokiem z 17 stycznia 2020 r., sygn. akt III AUa (…) Sąd Apelacyjny w (…) oddalił apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. od wyroku Sądu Okręgowego w K. z 17 stycznia 2019 r., sygn. akt X U (…), którym Sąd ten uwzględnił odwołanie A.P. od decyzji organu rentowego z 6 sierpnia 2018 r. Decyzją z 6 sierpnia 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. powołując się na art. 1 ust. 13 pkt 2 ustawy z 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą (Dz.U. z 2012 r., poz. 1551) odmówił A.P. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy w łącznej kwocie 32.099,85 zł. W uzasadnieniu podano, iż ubezpieczony do 18 lipca 2018 r. nie uregulował niepodlegających umorzeniu 2 należności do czego został zobowiązany decyzją o warunkach umorzenia z 9 czerwca 2017 r. W odwołaniu A.P. zakwestionował decyzję podnosząc, iż należności niepodlegające abolicji uregulował z niewielkim opóźnieniem 6 sierpnia 2018 r. jeszcze przed otrzymaniem zaskarżonej decyzji, co nastąpiło 15 sierpnia 2018 r. Opóźnienie było spowodowane koniecznością zebrania kwoty około 42 tys. zł, co było trudnym zadaniem. Wniósł o uchylenie decyzji i ponowne rozpoznanie sprawy, gdyż umorzenie zaległości składkowych umożliwi mu powrót na rynek pracy. W odpowiedzi na odwołanie pełnomocnik organu rentowego podtrzymał treść zaskarżonej decyzji domagając się oddalenia odwołania. Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2019 r., sygn. akt X U (…) Sąd Okręgowy w K. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że umorzył odwołującemu A.P. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od października 2006 r. do sierpnia 2008 r. oraz od stycznia 2009 r. do lutego 2009 r. w łącznej kwocie z odsetkami 24.820,86 zł; ubezpieczenie zdrowotne za okres od września 2007 r. do sierpnia 2008 r. oraz od stycznia 2009 r. do lutego 2009 r. w łącznej kwocie z odsetkami i kosztami upomnienia 5.294,90 zł; Fundusz Pracy za okres od października 2006 r. do sierpnia 2008 r. oraz od stycznia 2009 r. do lutego 2009 r. w łącznej kwocie z odsetkami 1.984,09 zł. Apelację od tego wyroku wniósł organ rentowy, zarzucając mu naruszenie art. 1 ust. 11 i 12 ustawy o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą; art. 1 ust. 13 pkt 1 w zw. z art. 1 ust. 11 ustawy o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą oraz art. 1 ust. 13 pkt 2 w zw. z art. art. 1 ust. 11 ustawy o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolnicza działalność gospodarczą. Sąd Apelacyjny oddalił apelację jako nieuzasadnioną. Sąd drugiej instancji wskazał, że poza sporem w niniejszej sprawie pozostawało, że ubezpieczony wpłacił całość należności niepodlegających umorzeniu i w dacie wydawania przez organ rentowy decyzji o odmowie, czyli 6 3 sierpnia 2018 r. nie posiadał zaległości z tytułu składek. Spłata należności nie podlegających umorzeniu nastąpiła jednak w tej sytuacji po upływie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji o warunkach umorzenia, tj. po 18 lipca 2018 r., wobec czego organ rentowy uznał, że nie było podstaw prawnych do umorzenia należności objętych decyzją o warunkach umorzenia. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sporu jest zależne od wykładni przepisu art. 1 ustawy o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą. Przepis ten bowiem w ust. 11 wyznacza 12 miesięczny termin, w ciągu którego winny zostać uregulowane należności składkowe nie podlegające umorzeniu, ustalając moment początkowy tego terminu na datę uprawomocnienia się decyzji o warunkach umorzenia a w ust. 10 określa warunek umorzenia. Sąd Apelacyjny podzielił zaprezentowane w motywach zaskarżonego orzeczenia Sądu pierwszej instancji w tej kwestii uznając, że wykładnia językowa art. 1 ust. 10 ustawy nie pozostawia wątpliwości co do tego, że warunkiem umorzenia należności, o których mowa w ust. 1 i 6, jest nieposiadanie na dzień wydania decyzji, o której mowa w ust. 13 pkt 1, niepodlegających umorzeniu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 stycznia 1999 r., do opłacenia których zobowiązana jest osoba prowadząca pozarolniczą działalność lub płatnik składek, o którym mowa w ust. 2. Sąd Apelacyjny podzielił też pogląd, zaprezentowany przez Sąd Najwyższy w wyroku w sprawie I UK 290/17, że przepis ten jako lex specialis powinien być interpretowany w sposób ścisły, uwzględniający przede wszystkim wykładnię semantyczną, mając również na uwadze konsekwencje umorzenia dla wnoszących o nie. Skoro zatem wspomniany warunek ubezpieczony spełnił, bo w dacie wydania decyzji nie zalegał z żadną płatnością, to zasadnie uznał Sąd pierwszej instancji, że decyzja odmawiająca umorzenia była wadliwa. Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżył skargą kasacyjną organ rentowy w całości. 4 Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oparto na podstawie przyjęcia skargi do rozpoznania określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 (oczywista zasadność skargi kasacyjnej) k.p.c. Strona skarżąca wskazała, że Sąd Apelacyjny dokonał błędnej wykładni przepisów art. 1 ust. 13 pkt 1 w związku z ust. 10 i ust. 11 ustawy o umorzeniu należności z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, poprzez uznanie, że wystarczającą przesłanką do wydania decyzji o umorzeniu należności jest nieposiadanie na dzień wydania tej decyzji, niepodlegających umorzeniu składek, bez względu na to, czy zostały one spłacone w terminie określonym w art. 1 ust. 11 ustawy i wynoszącym 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji określającej warunki umorzenia. Natomiast właściwa wykładnia przepisów art. 1 ust. 13 pkt 1 w związku z ust. 10 i ust. 11 ww. ustawy, prowadzi do konkluzji, że warunkiem wydania decyzji o umorzeniu należności jest po pierwsze, nieposiadanie na dzień wydania tej decyzji, niepodlegających umorzeniu składek (ust. 10) i po drugie, spłata tych należności niepodlegających umorzeniu w terminie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji ustalającej warunki umorzenia (ust. 11). Ze względu na fakt, że ubezpieczony nie spłacił należności niepodlegających umorzeniu w terminie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji określającej warunki umorzenia, to organ rentowy nie mógł wydać decyzji o umorzeniu należności, a był zobligowany na podstawie art. 1 ust. 13 pkt 2 ww. ustawy, wydać decyzję o odmowie umorzenia należności, o których mowa w art. 1 ust. 1 i 6 - w przypadku niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, z uwzględnieniem ust. 7, 11 i 12 ww. ustawy, co też 6 sierpnia 2018 r. uczynił. Konkluzje powyższego wydają się być oczywiste w przedstawionym wyżej stanie faktycznym i prawnym analizowanej sprawy. Nie leży przy tym w interesie publicznym utrzymywanie w obrocie prawnym orzeczeń, które są w sposób oczywisty błędne, co uzasadnia wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie wskazanej w przepisie art. 3989 § 2 pkt 4 k.p.c. Ubezpieczony nie składał odpowiedzi na skargę kasacyjną. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 5 Skarga kasacyjna organu rentowego nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie (1) występuje istotne zagadnienie prawne, (2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, (3) zachodzi nieważność postępowania lub (4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania uzasadniony w ten sposób, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona prawne (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Nie można jednak uznać, że skarżący wykazał istnienie przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) spełniona jest wówczas, gdy zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 nr 6, poz. 100; z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004 nr 3, poz. 49). Musi być zatem oczywiste, że ma miejsce kwalifikowana postać naruszenia prawa, zauważalna prima facie przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, która przesądza o wadliwości zaskarżonego orzeczenia w stopniu nakazującym uwzględnienie skargi (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 24 lutego 2012 r., II CSK 225/11, niepubl.; z 23 listopada 2011 r., III PK 44/11, niepubl.). Powołanie się na przesłankę zawartą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. zobowiązuje przy tym skarżącego do przedstawienia wywodu prawnego, uzasadniającego jego pogląd, że skarga jest oczywiście uzasadniona, przy czym, o ile dla uwzględnienia skargi kasacyjnej wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla jej przyjęcia do rozpoznania konieczne jest wykazanie 6 kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274). Strona skarżąca nie wykazała, aby Sąd drugiej instancji dopuścił się rażącego naruszenia prawa, które doprowadziłoby do wydania oczywiście niesłusznego rozstrzygnięcia. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że w myśl art. 1 ust. 10 ustawy z 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz.U. z 2012 r., poz. 1551) warunkiem umorzenia należności, o których mowa w ust. 1 i 6, jest nieposiadanie na dzień wydania decyzji, o której mowa w ust. 13 pkt 1, niepodlegających umorzeniu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia wydania decyzji (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 6 listopada 2018 r., I UK 290/17, LEX nr 2574444). Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c.