I USK 1131/26
PostanowienieIzba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych2026-05-14
Skład orzekający: Jolanta Frańczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji istnienia powiązań kapitałowych i organizacyjnych między dwoma podmiotami gospodarczymi, umowa o pracę zawarta z jednym z nich może być uznana za nieważną na rzecz drugiego podmiotu w kontekście podlegania ubezpieczeniom społecznym?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie wykazała ona oczywistej zasadności ani istnienia istotnego zagadnienia prawnego. Analiza prawna przeprowadzona przez sądy niższych instancji, dotycząca stosunku pracy i podlegania ubezpieczeniom społecznym w kontekście powiązań między spółkami, była prawidłowa. Sąd Najwyższy podkreślił, że ciężar dowodu w sprawach ubezpieczeń społecznych spoczywa na organie rentowym, jeśli ten kwestionuje zgłoszenie do ubezpieczenia, a sama analiza powiązań kapitałowych nie jest wystarczająca do uznania umowy o pracę za nieważną na rzecz innego podmiotu.Stan faktyczny
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) wydał decyzje stwierdzające, że zainteresowani nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym jako pracownicy płatnika składek S. Spółki z o.o. w określonych okresach. Zainteresowani byli zatrudnieni przez S.1. Spółkę z o.o. na podstawie umów o pracę, a jednocześnie posiadali umowy zlecenia z S. Spółką z o.o., która jest wspólnikiem S.1. i oba podmioty należą do tej samej grupy kapitałowej. Sądy niższych instancji zmieniły decyzje ZUS, stwierdzając, że zainteresowani podlegają ubezpieczeniom jako pracownicy S.1. Sąd Apelacyjny oddalił apelację ZUS. ZUS wniósł skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od organu rentowego na rzecz spółek zwrot kosztów zastępstwa procesowego.Pełny tekst orzeczenia
I USK 1131/26
POSTANOWIENIE
Dnia 14 maja 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jolanta Frańczak
w sprawie z odwołania S. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
z siedzibą w W.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie
z udziałem S.1. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą
w W. i ubezpieczonych K.G., S.M.
i M.S.
o podleganie ubezpieczeniom społecznym,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 14 maja 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Warszawie z dnia 8 lipca 2025 r., sygn. akt III AUa 30/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od organu rentowego na rzecz S. Spółki z
ograniczoną odpowiedzialnością w W. oraz S.1. Spółki z
ograniczoną odpowiedzialnością w W. kwoty po 270 (dwieście
siedemdziesiąt) złotych wraz z odsetkami z art. 98 § 11 k.p.c.
tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w
postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
I USK 1131/26 2
Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 lipca 2025 r. oddalił apelację
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie od wyroku Sądu
Okręgowego w Warszawie z dnia 26 października 2023 r., wydanego w sprawie
przy udziale zainteresowanych K.G., S.M., M.S. i S.1. Spółki z o.o. z siedzibą w W.
(dalej jak S.1.), którym zmieniono zaskarżone przez odwołującą się S. Spółkę z o.o.
w W. (dalej jako odwołująca się lub płatnik składek) decyzje organu rentowego z
dnia 15 września 2020 r., w ten sposób, że stwierdzono, iż zainteresowani nie
podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, chorobowemu i
wypadkowemu jako pracownicy płatnika składek w okresach, odpowiednio: K.G. od
dnia 1 grudnia 2015 r. do dnia 15 września 2020 r.; S.M. od dnia 1 maja 2015 r. do
dnia 15 września 2020 r.; M.S. od dnia 1 listopada 2014 r. do dnia 15 września
2020 r. oraz orzekł o kosztach procesu.
W wyrokach Sądów meriti przyjęto, iż zainteresowani byli zatrudnieni przez
S.1. na podstawie umów o pracę, odpowiednio: M.S. od dnia 1 listopada 2014 r.,
S.M. od dnia 1 maja 2015 r. i K.G. od dnia 1 grudnia 2015 r. na stanowiskach
Kwalifikowanego Pracownika Ochrony na obiektach chronionych (S.M. i K.G.) oraz
dowódcy zmiany na obiektach chronionych (M.S.). Jednocześnie mieli też umowy
zlecenia zawarte z odwołującą się – M.S. od dnia 9 października 2014 r., S.M. od
maja 2015 r., a K.G. od dnia 1 grudnia 2015 r., na podstawie których wykonywali
oni czynności polegające na zabezpieczeniu mienia przed kradzieżą, włamaniem i
zniszczeniem na terenie obiektu chronionego bądź na realizacji zleceń
krótkoterminowych związanych z ochrona osób i mienia, były to więc czynności
podobne do czynności wykonywanych przez nich w ramach umów o pracę
zawartych z S.1. Odwołująca się jest wspólnikiem S.1., oba podmioty należą do
jednej grupy kapitałowej, mają tego samego prezesa zarządu, w ich organach
zasiadają te same osoby. Obie spółki zatrudniają pracowników na podstawie
umowy o pracę i umowy zlecenia, których zadaniem jest nadzór nad pracownikami i
zleceniobiorcami, przy czym inspektorzy obu spółek zajmują wspólne biuro pod tym
samym adresem. Jednak – zdaniem Sądu Apelacyjnego – okoliczność ta nie
uprawnia jeszcze do wnioskowania w sposób jednoznaczny, że pracodawcą
zainteresowanych nie jest podmiot, z którym byli oni związani umową o pracę (S.1.),
lecz zleceniodawca (odwołująca się), na rzecz którego świadczyli rzekomo pracę w
I USK 1131/26 3
warunkach określonych w art. 22 § 1 k.p., ponieważ obie spółki stanowią odrębne
podmioty. Sama okoliczność ścisłych powiązań podmiotów gospodarczych nie
stanowi autonomicznej przesłanki do uznania, że to spółka właścicielska jest
pracodawcą pracownika zatrudnionego w spółce zależnej, gdyż aspekt ten winien
być rozpatrywany z perspektywy art. 22 § 1 k.p., a kwestia potencjalnego objęcia
ubezpieczeniem z tego tytułu „dodatkowego” zatrudnienia w oparciu o umowy
zlecenia - art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie
ubezpieczeń społecznych (obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2026 r., poz. 199; dalej
jako ustawa systemowa).
Organ rentowy całkowicie pomija, że zainteresowani pozostawali w stosunku
pracy z S.1., a nie z odwołującą się Spółką, z którą równolegle związani byli
umowami zlecenia. Nie przedstawił przy tym okoliczności wskazujących, aby
zainteresowani w rzeczywistości świadczyli pracę w ramach stosunków pracy na
rzecz odwołującej się. Ponadto, uznając, że zachodzą przesłanki do zastosowania
art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, uprawnione byłoby co najwyżej stwierdzenie, że
zainteresowani w spornych okresach podlegali ubezpieczeniom jako pracownicy
S.1. z tytułu umów zlecenia zawartych z odwołującą się. Przedmiotem
zaskarżonych decyzji było jednak stwierdzenie, że zainteresowani podlegali
ubezpieczeniom społecznym jako pracownicy odwołującej się z tytułu umów o
pracę zawartych z S.1., co wskazuje, że organ rentowy założył istnienie stosunku
pracy zainteresowanych z odwołującą się, choć w uzasadnieniu zaskarżonych
decyzji brak jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie, poza szeroką analizą powiązań
między obiema spółkami oraz struktury zatrudniania przez nie pracowników i
zleceniobiorców. Jedną z naczelnych zasad postępowania cywilnego jest zasada
kontradyktoryjności, zgodnie z którą trzon materiału procesowego i podstawę
rozstrzygnięcia stanowią twierdzenia i dowody przedstawione przez strony.
Tymczasem zaprezentowany przez organ rentowy materiał dowodowy w postaci
bardzo obszernych akt kontroli zawartych na płycie CD, bez wskazania
jednocześnie, o przeprowadzenie dowodu z których dokumentów na tej płycie
wnosi, nie dawał podstaw do przyjęcia prawidłowości zaskarżonej decyzji. Zasadnie
zatem Sąd Okręgowy stwierdził, że w realiach niniejszej sprawy nie doszło do
ziszczenia się przesłanek pozwalających na zastosowanie art. 8 ust. 2a ustawy
I USK 1131/26 4
systemowej w sposób wynikający z treści rozstrzygnięcia zaskarżonych decyzji. Z
podobnych przyczyn niezasadny był zarzut naruszenia art. 58 § 1 k.c. w związku z
art. 18 ust. 1 ustawy systemowej. To na organie rentowym spoczywał obowiązek
wykazania, że strony ustaliły między sobą stosunki prawne w sposób sprzeczny z
prawem bądź zmierzający do obejścia przepisów regulujących podstawę wymiaru
na ubezpieczenia społeczne, czemu jednak nie podołał.
Wyrok Sądu Apelacyjnego w całości zaskarżył skargą kasacyjną organ
rentowy, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania
sprawy do ponownego rozpoznania, alternatywnie w sytuacji uznania przez Sąd
Najwyższy, że podstawa naruszenia prawa materialnego jest oczywiście
uzasadniona uchylenia zaskarżonego wyroku i orzeczenia co do istoty sprawy
przez oddalenie odwołania, a także zasądzenia od odwołującej się na rzecz
skarżącego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa procesowego oraz prawa
materialnego, a mianowicie: 1) art. 3271 § 1 k.p.c., przez brak wskazania w
uzasadnieniu przyczyn nieuwzględnienia argumentacji dowodów wskazanych przez
skarżącego; 2) art. 232 w związku z art. 477 k.p.c., przez wydanie orzeczenia bez
przeprowadzenia merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji; 3) art. 6 ust. 1 pkt 1
ustawy systemowej w związku z art. 22 § 1 k.p., przez uznanie, iż pracodawcą dla
zainteresowanych jest S.1., mimo że jej właścicielem jest odwołująca się, 4) art. 6
k.c. w związku z art. 232 k.p.c., przez przyjęcie, że skarżący nie udowodnił, że
rzeczywistym pracodawcą dla zainteresowanych była odwołująca się, mimo że Sąd
pominął materiał zgromadzony w aktach rentowych/składkowych oraz nie dokonał
wykładni art. 3 w związku z art. 22 § 1 k.p. z uwzględnieniem koncepcji „przebicia
zasłony korporacyjnej”; 5) art. 8 ust. 1 ustawy systemowej w związku z art. 3 w
związku z art. 22 § 1 k.p., przez uznanie, że pracodawcą dla zainteresowanych jest
S.1., mimo iż z dokumentacji załączonej do akt sprawy wynika, że ich rzeczywistym
pracodawcą była odwołująca się („przebicie zasłony korporacyjnej”), 6) art. 3 w
związku z art. 22 § 1 k. p., przez niedokonanie ich wykładni z uwzględnieniem
koncepcji „przebicia zasłony korporacyjnej”, 7) art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 4 pkt
2a w związku z art. 8 ust. 2a oraz art. 17 ust. 1 ustawy systemowej, przez jego
niezastosowanie, mimo że z akt rentowych/składkowych wynika, iż w sprawie
I USK 1131/26 5
doszło do tzw. „przebicia zasłony korporacyjnej”, a tym samym umowy o pracę
zawarte z S.1.
na gruncie przepisów prawa ubezpieczeń społecznych należy traktować jako
nieważne.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniono oczywistą
zasadnością skargi (mimo iż jako podstawę wskazano art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.),
ponieważ „Sąd powinien poddać zaskarżoną decyzję kontroli merytorycznej, a
zatem zbadać czy organ rentowy prawidłowo zastosował przepisy prawa przy
ustalonym stanie faktycznym, co w przedmiotowej sprawie sprowadza się do
ustalenia, czy faktycznie nastąpiło tzw. przebicie zasłony korporacyjnej prowadzące
do obejścia art. 8 ust. 2a ustawy systemowej”. Zdaniem skarżącego, Sąd
orzekający ograniczając się do badania powiązań osobowo-kapitałowych między
tymi podmiotami wyłącznie z perspektywy art. 22 § 1 k.p. nie jest w stanie poddać
decyzji organu rentowego merytorycznej kontroli wskazującej na tzw. „uniesienie
zasłony korporacyjnej” bez wykładni art. 3 i art. 22 § 1 k.p. z uwzględnieniem
koncepcji „przebicia zasłony korporacyjnej”, ponieważ w świetle art. 22 § 1 k.p.
spółka zależna, jako odrębny podmiot istniejący w obrocie gospodarczym, będzie w
sposób oczywisty traktowana jako pracodawca dla ubezpieczonego z uwagi na
konieczność wykonania szeregu formalnych czynności mających na celu
urealnienie „nieważnego” (na gruncie przepisów prawa ubezpieczeń społecznych)
w swej istocie stosunku pracy (np. zawarcie umowy o pracę, obsługa kadrowo-
płacowa itp.).
W odpowiedzi na skargę kasacyjną odwołująca się oraz zainteresowana
Spółka wniosły o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania oraz o zasądzenie od
skarżącego na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm
przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia w celu jej merytorycznego
rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę
kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne
I USK 1131/26 6
(pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi
nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).
Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż tylko
wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c.
Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności
powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c.
Ponadto dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest
uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje
publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której
rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,
skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest
trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w
zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2016 r., V CSK 143/16, LEX
nr 2135552; z dnia 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, LEX nr 2069457; z dnia 1
grudnia 2015 r., I PK 71/15, LEX nr 2021944).
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał
się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., tj. oczywistą zasadność skargi, ale
brak podstaw do przyjęcia, iż przesłanka ta w rozpoznawanej sprawie ma miejsce.
Jeżeli skarżący powołuje się na oczywistą zasadność skargi, to powinien
zawrzeć w niej wywód prawny, z którego ta oczywista zasadność będzie wynikała.
Ma to być przy tym zasadność łatwo dostrzegalna już nawet przy pobieżnej
lekturze skargi (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 2012 r., II
PK 294/11, LEX nr 1214578). Ponadto z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wynika
konieczność nie tylko powołania się na okoliczność, że skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona, ale również wykazania, że przesłanka ta rzeczywiście
zachodzi. Oznacza to, że skarżący musi wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża
się „oczywistość” zasadności skargi oraz podać argumenty wykazujące, że
rzeczywiście skarga jest oczywiście uzasadniona. Sam zarzut naruszenia (nawet
I USK 1131/26 7
oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do
oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżący powinien więc
w wywodzie prawnym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa
materialnego lub procesowego polegającą na jego oczywistości, widocznej prima
facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienia
Sądu Najwyższego: z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 nr 4, poz. 75;
z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z dnia 9 marca 2012 r., I
UK 370/11, LEX nr 1215126; z dnia 1 stycznia 2012 r., I PK 104/11, LEX nr
1215774). Ponadto przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej w ujęciu art. 3989
§ 1 pkt 4 k.p.c. rozumie się sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej
instancji w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. Oczywiste
naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna natychmiast, bez
potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub
stosowania prawa z brzmieniem przepisów albo powszechnie przyjętymi regułami
interpretacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 lutego 2008 r., II UK
317/07, LEX nr 453107; z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109; z
dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 494; z dnia 17
października 2001 r., I PKN 157/01, OSNAPiUS 2003 nr 18, poz. 437; z dnia 8
marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 nr 6, poz. 100 oraz wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616). Oznacza to,
że we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak i w jego
uzasadnieniu, niezbędne jest powołanie konkretnych przepisów prawa, z którymi
wyrok sądu drugiej instancji jest w oczywisty sposób sprzeczny (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr
1675171). Przyjmuje się, że nie spełnia tych wymagań odwołanie się do podstaw
kasacyjnych i opatrzenie zawartego tam zarzutu dodatkowo określeniem
„rażącego”, „ewidentnego”, „kwalifikowanego” lub „oczywistego”, jeżeli nie zostanie
wykazane, w czym przejawia się oczywistość wydania wadliwego orzeczenia (por.
postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 5 lutego 2014 r., III PK 86/13, LEX nr
1644571; z dnia 20 sierpnia 2014 r., II CSK 77/14, LEX nr 1511117; z dnia 11
kwietnia 2018 r., III UK 98/17, LEX nr 2497587). Chodzi zatem o taką sytuację, gdy
nie tylko zgłoszony zarzut naruszenia przepisu prawa jest słuszny, ale także
I USK 1131/26 8
stwierdzona nieprawidłowość jest tego rodzaju, że powoduje jaskrawą wadliwość
zaskarżonego orzeczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13
kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, LEX nr 2057365).
Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania nie spełnia wyżej wymienionych
przesłanek, a jego uzasadnienie w istocie zmierza do zakwestionowania przyjętych
w sprawie ustaleń faktycznych i zanegowania możliwości zastosowania art. 8 ust.
2a ustawy systemowej w konfiguracji wskazanej przez skarżącego.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii rozkładu ciężaru dowodu w
sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, w której skarżący upatruje
oczywistej zasadności skargi, to w wyroku z dnia 10 maja 2017 r., I UK 184/16
(LEX nr 2305920), Sąd Najwyższy wyjaśnił, iż ciężar udowodnienia (onus probandi)
wchodzi w rachubę dopiero wówczas, gdy pewne twierdzenia okażą się
nieudowodnione, a nie już wtedy, gdy strona nie przedstawiła środków
dowodowych na potwierdzenie lub zaprzeczenie danej okoliczności. Oznacza to, że
rozkład ciężaru dowodu stanowi regułę wskazującą stronę, która ma ponieść
negatywne skutki nieudowodnienia określonych twierdzeń. Na tym polega funkcja
ciężaru dowodowego. Pozwala rozstrzygnąć sprawę merytorycznie, także wówczas,
gdy sąd nie zdołał w ogóle albo w pewnej części wyjaśnić stanu faktycznego
sprawy. Czym innym jest natomiast sytuacja, w której sąd oceniał materiał
dowodowy, kierując się metodą kognitywną z art. 233 § 1 k.p.c. i na tej podstawie
dokonał wiążących ustaleń stanu faktycznego. W tym wypadku nie dochodzi do
właściwego lub niewłaściwego rozłożenia ciężaru dowodowego. W wyroku z dnia 9
listopada 2021 r., I USKP 57/21 (OSNP 2022 nr 10, poz. 101), Sąd Najwyższy
zwrócił uwagę, że wyrażonej w art. 6 k.c. reguły rozkładu ciężaru dowodu nie
można rozumieć w ten sposób, że zawsze, bez względu na okoliczności sprawy,
obowiązek dowodzenia wszelkich faktów o zasadniczym dla rozstrzygnięcia sporu
znaczeniu spoczywa na stronie powodowej (w sprawie z zakresu ubezpieczeń
społecznych - na osobie odwołującej się od decyzji organu rentowego). Jeżeli jedna
ze stron wykazała wystąpienie faktów przemawiających za słusznością jej
stanowiska, to wówczas na drugiej stronie procesu spoczywa ciężar udowodnienia
okoliczności podważających ten wniosek (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 19
grudnia 2013 r., II PK 70/13, LEX nr 1424850; z dnia 12 maja 2011 r., I PK 228/10,
I USK 1131/26 9
LEX nr 896458; z dnia 10 czerwca 2013 r., LEX nr 1341274; z dnia 20 kwietnia
1982 r., I CR 79/82, LEX nr 8416). Postępowanie w sprawach z zakresu
ubezpieczeń społecznych toczy się generalnie według zasady kontradyktoryjnego
postępowania, a w nim o rodzaju i zakresie roszczenia decyduje odwołujący się.
Ciężar udowodnienia twierdzeń spoczywa na tej stronie, która je zgłasza (art. 232
zdanie pierwsze k.p.c.). W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi zatem
wątpliwości, że w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych rozkład
ciężaru dowodów będzie zależał od rodzaju decyzji. Jeżeli jest to decyzja, w której
organ zmienia sytuację prawną ubezpieczonego, to powinien wykazać
uzasadniające ją przesłanki faktyczne. Już w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15
lutego 2007 r., I UK 269/06 (OSNP 2008 nr 5-6, poz. 78), wskazano, że na organie
rentowym, który przyjął zgłoszenie do ubezpieczenia pracowniczego i nie
kwestionował tytułu tego zgłoszenia oraz przyjmował składki, spoczywa ciężar
dowodu, że strony umowy o pracę złożyły fikcyjne oświadczenia woli. Wydanie
decyzji przez organ rentowy w postępowaniu administracyjnym nie zwalnia go
zatem od udowodnienia przed sądem podstawy faktycznej decyzji, zgodnie zasadą
rozkładu ciężaru dowodu wynikającą z art. 6 k.c. (por. wyroki Sądu Najwyższego z
dnia 7 stycznia 2010 r., II UK 148/09, LEX nr 577847 czy z dnia 9 grudnia 2008 r., I
UK 151/08, LEX nr 518057).
Tymczasem w niniejszej sprawie Sądy obu instancji szczegółowo odniosły się
do środków dowodowych przedstawionych przez skarżącego i trafnie przyjęły, że
nie jest możliwe uprawdopodobnienie, aby między zainteresowanymi a spółką
zależną nie istniał stosunek pracy, który w rzeczywistości był wykonywany.
Przeprowadzona została szczegółowa analiza w oparciu o zaoferowane dowody
mająca na celu weryfikację prawidłowości twierdzeń skarżącego wynikających z
wydanej decyzji. Nie sposób więc stwierdzić na czym rzeczywiście miałoby polegać
naruszenie reguły rozkładu ciężaru dowodu, skoro korzystna dla odwołującej się
okoliczność (wykonywanie pracy dla spółki zależnej) została udowodniona, zaś
okoliczność wykazana przez skarżącego (zależność spółki będącej pracodawcą od
odwołującej się) nie wpływała na konkluzję co do tego, że pracodawcą
zainteresowanych faktycznie powinna być odwołująca się. Sąd Najwyższy
wielokrotnie wskazywał, że w orzecznictwie utrwalona jest wykładnia negująca
I USK 1131/26 10
możliwość skutecznego podnoszenia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art.
6 k.c., gdy faktycznie zmierza on do zakwestionowania poczynionych ustaleń
faktycznych (por. wyroki: z dnia 13 czerwca 2000 r., V CKN 64/00, OSNC 2000 nr
12, poz. 232; z dnia 15 października 2004 r., II CK 62/04, LEX nr 197635; z dnia 8
listopada 2005 r., I CK 178/05, LEX nr 220844 oraz z dnia 15 lutego 2008 r., I CSK
426/07, LEX nr 465919).
O oczywistej zasadności skargi nie świadczy też wyrażany przez skarżącego
pogląd, iż „Sąd powinien poddać decyzję organu kontroli merytorycznej, a zatem
zbadać czy organ rentowy prawidłowo zastosował przepisy prawa przy ustalonym
stanie faktycznym, co w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia czy
faktycznie nastąpiło tzw. przebicie zasłony korporacyjnej prowadzące do obejścia
art. 8 ust. 2a ustawy systemowej”.
Tak sformułowana kwastia w żaden sposób nie przemawia „prima facie”, że
skarga jest oczywiście uzasadniona i zostanie rozstrzygnięta na korzyść
skarżącego, aby wyeliminować z obrotu prawnego wadliwe orzeczenie, tym
bardziej, że taka kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji została
przeprowadzona. Ponadto trafnie uwypuklił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia
20 lutego 2024 r., II USK 336/23 (LEX nr 3687155), odmawiając przyjęcia skargi
kasacyjnej skarżącego w sprawie o tym samym stanie faktycznym i prawnym
odnośnie do innego zainteresowanego, że „zastosowanie art. 8 ust. 2a nie budzi
wątpliwości. Wykonując umowę zlecenia zawartą z odwołującą się, zainteresowany
jako pracownik spółki zależnej z tytułu tejże umowy cywilnej podlega
ubezpieczeniom jako pracownik. Nawet gdyby zgodnie z oczekiwaniem organu
(niepopartym dostatecznym materiałem dowodowym) uznać, że stosunek pracy
wynikający z umowy zawartej ze spółką zależną w rzeczywistości łączyłby
zainteresowanego z odwołującą się, to nie miałaby wpływu na zastosowanie w
sprawie art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Tylko gdyby uznać, że zawarte z
odwołującą się umowy cywilne w swojej istocie skrywają stosunek pracy, art. 8 ust.
2a nie miałby zastosowania, lecz wówczas również istniałby tytuł pracowniczy, choć
z art. 8 ust. 1 ustawy”. Powyższy pogląd wyraził Sąd Najwyższy w sprawach tego
samego skarżącego odnośnie do innych zainteresowanych pracowników (zob.
postanowienia: z dnia 5 czerwca 2024 r., II USK 226/23, LEX nr 3723325; z dnia 24
I USK 1131/26 11
kwietnia 2024 r., II USK 179/23, LEX nr 3715417; z dnia 11 kwietnia 2024 r., II USK
154/23, LEX nr 3703679; z dnia 20 marca 2023 r., II USK 219/23, LEX nr 3695251
czy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 2025 r., II USKP 32/24, LEX nr
3844526), a zatem można uznać go za utrwalony,
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, orzekając o kosztach
postępowania kasacyjnego stosownie do art. 98 § 1 w związku z art. 39821 k.p.c.
(J.C.)
[SOP]
Powiązane orzeczenia
- I USK 997/26 2026-07-14Czy umowa o pracę zawarta przez wspólnika i członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, który nie podlegał tradycyjnemu podporządkowaniu pracowniczemu, może stanowić ważny tytuł do ubezpieczeń społecznych?
- II USK 390/24 2025-12-05Czy w przypadku powiązań kapitałowych i zarządczych między spółkami, można uznać, że pracodawcą dla pracowników zatrudnionych przez jedną spółkę jest faktycznie druga spółka, mimo formalnego istnienia stosunku pracy z pi…
- II USK 278/25 2025-12-02Czy w sprawie o podleganie ubezpieczeniom społecznym, gdy organ rentowy zarzuca tzw. „przebicie zasłony korporacyjnej” i próbuje uznać inny podmiot za pracodawcę, sąd drugiej instancji prawidłowo ocenił ciężar dowodu i z…
- II USK 112/25 2025-07-01Czy w sprawie o podleganie ubezpieczeniom społecznym, w której organ rentowy zarzuca istnienie stosunku pracy między pracownikiem a spółką dominującą (odwołującą się) zamiast spółki zależnej, która formalnie go zatrudnia…
- II USK 244/23 2024-03-20Czy organ rentowy, kwestionując stosunek pracy między pracownikiem a spółką zależną i twierdząc, że pracodawcą jest spółka dominująca, prawidłowo zastosował art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jeśli…
Powołane przepisy
art. 98 § 11 KPCart. 22 § 1 KPart. 8 ust. 2art. 58 § 1 KCart. 18 ust. 1art. 3271 § 1 KPCart. 232art. 477 KPCart. 6 ust. 1art. 6
KCart. 232 KPCart. 3
Źródło: Sąd Najwyższy, repozytorium https://repozytorium2.sn.pl, pozyskano 29.10.2026. Treść przetworzona przez legal-ai.pl (konwersja tekstu, podział na fragmenty, analiza AI, powiązania z innymi danymi); Sąd Najwyższy nie zatwierdza tych materiałów ani nie ponosi za nie odpowiedzialności. · PDF źródłowy