I USK 554/26

I USK 554/26 POSTANOWIENIE Dnia 10 września 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Renata Żywicka w sprawie z odwołania P.C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Białymstoku o wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 10 września 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 6 marca 2025 r., sygn. akt III AUa 415/24, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Białymstoku wyrokiem z 7 sierpnia 2024 r. V U 312/24 oddalił odwołanie P.C. od decyzji z dnia 7 marca 2024 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Białymstoku, odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia podstaw wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne ubezpieczonego (pkt I) oraz zasądził od P.C. na rzecz organu rentowego kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami w przypadku opóźnienia za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty (pkt II). Wyrokiem z dnia 6 marca 2025 r., III AUa 415/24 Sąd Apelacyjny w Białymstoku oddalił apelację ubezpieczonego (pkt I.) oraz zasądził od niego na rzecz organu rentowego kwotę 270 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa I USK 554/26 2 procesowego za drugą instancję z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty (pkt II.). W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku ubezpieczony zarzucił naruszenie: 1. art. 81 ust. 2, ust. 2c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 146 z późn. zm.) w związku z przepisem art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (tj.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2224, z późn. zm.) w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 497) oraz art. 5 pkt 21 ustawy z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych; 2. art. 81 ust. 2 za ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 146, z późn. zm.) w zw. z art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 497 ze zm.) oraz w zw. z art. 81 ust. 2, 2e, 2z, 2 zaa ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki, zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146 z późn. zm.). Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uzasadnił występowaniem istotnych zagadnień prawnych oraz potrzebą wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, co wymaga odpowiedzi na następujące zagadnienie: Czy do ustalenia podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne komornika sądowego ma zastosowanie przepis art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. I . z 2024 r. poz. 146 z późn. zm.), czy też podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne komornika sądowego ustala się na podstawie przepisu art. 81 ust. 2 za wyżej wymienionej ustawy? Skarżący zwrócił uwagę, że na tle analogicznych stanów faktycznych jak w niniejszej sprawie (dotyczących zasad ustalenia składki zdrowotnej ponoszonej przez komornika) zapadają orzeczenia sądów drugiej instancji, z których wynika, że komornicy przy ustalaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne podlegają art. 81 ust. 2 za ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych I USK 554/26 3 ze środków publicznych, co znajduje potwierdzenie m.in. w wyrokach wydanych przez Sąd Apelacyjny w Łodzi III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (tj. w wyroku z dnia 28 września 2023 r., III AUa 230/23); Sąd Apelacyjny w Białymstoku (tj. w wyroku z dnia 18 kwietnia 2024 r., III AUa 15/24); Natomiast przeciwne stanowisko wyrażone zostało przez Sąd Apelacyjny w Białymstoku (tj. w wyroku z dnia 14 czerwca 2024 r., III AUa 1/24); Sąd Apelacyjny w Gdańsku III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (tj. w wyroku z dnia 14 października 2024 r., III AUa 955/24); oraz w sprawie niniejszej rozpoznanej przez Sąd Apelacyjny w Białymstoku III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (tj. w wyroku z dnia 6 marca 2025 r., III AUa 415/24). Rozbieżne orzecznictwo uzasadnia w ocenie skarżącego konieczność zajęcia przez Sąd Najwyższy stanowiska w spornym zakresie i dokonanie stosownej wykładni przepisów. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uwzględnienie, przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjnej i uchylenie wyroku z dnia 6 marca 2025 r. i przekazanie sprawy do Sądu drugiej instancji do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia, w tym rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego oraz o zasądzenie od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz odwołującego kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych - za wszystkie instancje, w tym koszty zastępstwa procesowego w zakresie postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych I USK 554/26 4 w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2016 r., V CSK 143/16, LEX nr 2135552; z dnia 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, LEX nr 2069457; z dnia 1 grudnia 2015 r., I PK 71/15, LEX nr 2021944). Wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej odwołuje się do występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego oraz potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie sądów. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przekonanie Sądu Najwyższego oceniającego na etapie przedsądu o zasadności przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w oparciu o przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga wskazania za pomocą wywodu prawnego, na kanwie jakich norm (przepisów) zagadnienie powstało, jakie są możliwe interpretacje problemu i jakie jego rozstrzygnięcie proponuje skarżący (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2009 r., II PK 66/09, LEX nr 553691). Zagadnienie prawne jest to problem, który wiąże się z określonym przepisem prawa materialnego lub procesowego, którego wyjaśnienie ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw, ale także dla rozstrzygnięcia konkretnej, jednostkowej sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 marca 2012 r., I PK 158/11, LEX nr 1215116). Wskazanie zagadnienia prawnego uzasadniającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno nastąpić przez określenie przepisów prawa, w związku z którymi zostało ono sformułowane, i przytoczenie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Dopiero wówczas Sąd Najwyższy ma podstawę do oceny, czy przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem "prawnym" oraz czy jest to zagadnienie "istotne" (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002 Nr 1, poz. 11; z dnia 13 sierpnia 2002 r., I PKN 649/01, OSNP 2004 Nr 9, I USK 554/26 5 poz. 158; z dnia 14 lutego 2003 r., I PK 306/02, Wokanda 2004 nr 7-8, poz. 51; z dnia 10 stycznia 2012 r., I UK 305/11, LEX nr 1215784; z dnia 23 marca 2012 r., II PK 284/11, LEX nr 1214575; z dnia 10 września 2014 r., I CSK 729/13, LEX nr 1532950; z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, LEX nr 1622307; z dnia 14 kwietnia 2015 r., II PK 217/14, LEX nr 678073; z dnia 28 października 2015 r., I PK 17/15, LEX nr 2021940; z dnia 14 stycznia 2016 r., II CSK 382/15, LEX nr 2090999). Jednocześnie obowiązkiem skarżącego jest wywiedzenie i uzasadnienie występującego w sprawie problemu w sposób zbliżony do tego, jaki przewidziany jest przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, LEX nr 1102817). Sformułowanie zagadnienia powinno zatem odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie podlega jednoznacznej wykładni, a którego wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy przyczyni się do rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego. Rolą Sądu Najwyższego, jako najwyższego organu sądowego w Rzeczypospolitej Polskiej, nie jest bowiem działanie w interesie indywidualnym, lecz powszechnym, przez ochronę obowiązującego porządku prawnego przed dowolnością orzekania i ujednolicanie praktyki stosowania prawa pozytywnego. Nie każde więc orzeczenie, nawet błędnie wydane, zasługuje na kontrolę w postępowaniu kasacyjnym (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000 nr 7-8, poz. 147, z dnia 18 marca 2004 r., I PK 620/03, LEX nr 513011, z dnia 8 lipca 2004 r., II PK 71/04, LEX nr 375715 i z dnia 16 kwietnia 2008 r., I CZ 11/08, LEX nr 393883). Nie spełnia określonego w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymagania sformułowanie istotnego zagadnienia prawnego w sposób ogólny i nieprecyzyjny, a zwłaszcza ograniczenie się do samego postawienia pytania, bez odniesienia się do problemów interpretacyjnych przepisów (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 332/07, LEX nr 452451 i z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538). Ponadto twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione tylko wtedy, kiedy po pierwsze, przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2010 r., II UK I USK 554/26 6 400/09, LEX nr 577468) oraz po drugie, jego wyjaśnienie ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w ustalonym stanie faktycznym (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2009 r., II PK 248/09, LEX nr 736732). W konsekwencji nie można uznać, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), jeśli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii przedstawianej w skardze i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 marca 2010 r., II UK 363/09, LEX nr 577467; z dnia 19 stycznia 2012 r., I UK 328/11, LEX nr 1215423; z dnia 19 marca 2012 r., II PK 294/11, LEX nr 1214578; z dnia 18 lutego 2015 r., II CSK 428/14, LEX nr 1652383; z dnia 17 marca 2015 r., I PK 4/15, LEX nr 1661934). Natomiast oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na twierdzeniu o istnieniu potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania, że chodzi o wykładnię przepisów prawa, których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni, podania na czym polegają wątpliwości związane z jego rozumieniem oraz przedstawienia argumentacji świadczącej, że wątpliwości te mają rzeczywisty i poważny charakter, nie należą do zwykłych wątpliwości, które wiążą się z procesem stosowania prawa. W przypadku, gdy w ramach stosowania tych przepisów powstały już w orzecznictwie sądów określone rozbieżności, skarżący powinien je przedstawić, jak też uzasadnić, że dokonanie wykładni jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy (zob.: postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, LEX nr 424365; z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, LEX nr 315351). Ponadto nie można uznać, że w sprawie zachodzi potrzeba wykładni przepisów prawa, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii prawnej prezentowanej przez skarżącego, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP - wkładka z 2003 r. Nr 13, poz. 5; z dnia 10 marca 2010 r., II UK 363/09, LEX nr 577467; z dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468; z dnia 19 stycznia 2012 r., I UK 328/11, LEX nr 1215423; z dnia 19 marca 2012 r., II PK 294/11, LEX nr 1214578). I USK 554/26 7 Każda z przyczyn wniesienia skargi kasacyjnej określona w 3989 § 1 k.p.c. (a więc także pkt 2 tego przepisu), musi być powiązana z ustalonym w sprawie stanem faktycznym (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2002 r., III CZP 76/01, LEX nr 53308 i postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 9 lipca 2009 r., II PZP 3/09, LEX nr 519963; z dnia 9 kwietnia 2008 r., II PZP 5/08, OSNP 2009 Nr 1516, poz. 203 oraz z dnia 4 kwietnia 2013 r., III UK 98/12, LEX nr 1619123). Dlatego kontrowersje dotyczące dokonanych w sprawie ustaleń, nie stanowią przedmiotu kontroli kasacyjnej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2014 r., I UK 412/13, LEX nr 1646934). W związku z przedstawionymi powyżej wywodami należy stwierdzić, że skarżący nie zdołał wykazać występowania tak rozumianych przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, gdyż podnoszone przez niego kwestie zostały już rozstrzygnięte w wyroku z dnia 1 lipca 2026 r., II USKP 390/26. W wyroku tym Sąd Najwyższy przyjął, że w przypadku, gdy skarżący opłaca podatek dochodowy na zasadach określonych w art. 30c ustawy o podatku dochodowym (podatek liniowy) i jednocześnie uważany jest za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, o której mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy systemowej z uwagi na regulację art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach, do ustalenia podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne będzie miał do niego zastosowanie art. 81 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, a nie art. 81 ust. 2za tej ustawy, który stosuje się do osób prowadzących działalność pozarolniczą wymienionych w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej innych niż wskazane w ust. 2, 2e, 2z i 2zaa. Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy w oparciu o art. 3989 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji. [it] [SOP]