I USK 712/26

I USK 712/26 POSTANOWIENIE Dnia 15 września 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Renata Żywicka w sprawie z odwołania M.D. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Poznaniu o zasiłek chorobowy i jego zwrot, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 15 września 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 9 maja 2025 r., sygn. akt VIII Ua 18/24, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. [it] UZASADNIENIE Decyzją z dnia 6 sierpnia 2018 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Poznaniu odmówił M.D. prawa do zasiłku chorobowego za okres od dnia 1 stycznia do dnia 26 stycznia 2015 r., od dnia 6 marca do dnia 31 lipca 2017 r., od dnia 2 sierpnia 2017 r. do dnia 25 maja 2018 r., z tytułu zatrudnienia w P. sp. z o.o. oraz zobowiązał odwołującą do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego za okres od dnia 1 stycznia do dnia 26 stycznia 2015 r., od dnia 6 marca do dnia 31 lipca 2017 r., od dnia 2 sierpnia 2017 r. do dnia 30 stycznia 2018 r. w kwocie 32.766,24 zł tytułem należności głównej, wraz z odsetkami naliczonymi do dnia wydania tej decyzji na kwotę 2.518,58 zł. Odwołująca w całości zaskarżyła powyższą decyzję. I USK 712/26 2 W odpowiedzi na odwołanie pozwany wniósł o oddalenie odwołania i zasądzenie od odwołującego na rzecz pozwanego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wyrokiem z dnia 30 listopada 2023 r., V U 2497/18 Sąd Rejonowy Poznań- Grunwald i Jeżyce w Poznaniu zmienił zaskarżoną decyzję jedynie w taki sposób, że stwierdził, iż odwołująca nie jest obowiązana do zapłaty określonych w tej decyzji odsetek w kwocie 2.518,58 zł (pkt 1.); w pozostałym zakresie oddalił odwołanie (pkt 2.); zasądził od odwołującej na rzecz pozwanego organu kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się tego wyroku do dnia zapłaty (pkt 3.). Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 9 maja 2025 r., VIII Ua 18/24 oddalił apelację odwołującej się. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku odwołująca się zarzuciła naruszenie art. 84 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 365 § 1 k.p.c.. Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca uzasadniła występowaniem istotnego zagadnienia prawnego, tj. w zakresie tego, czy mając na uwadze treść przepisu art. 365 § 1 k.p.c., uprawnionym jest przyjęcie mocy wiążącej uzasadnienia wyroku innego sądu, tj. sądu wydającego wyrok w sprawie podlegania ubezpieczeniom społecznym, w sprawie o zwrot nienależnie pobranego świadczenia i przyjęcie ad hoc na podstawie tego wyroku obowiązku zwrotu pobranego świadczenia. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji - Sądowi Okręgowemu w Poznaniu oraz zasądzenie od organu na rzecz odwołującej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna skarżącego nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania. I USK 712/26 3 W pierwszej kolejności należy przypomnieć należy, że Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest sądem powszechnym zwykłej, trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna (podobnie jak uprzednio kasacja) nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze skargi kasacyjnej element interesu publicznego. Zgodnie z takim modelem skargi kasacyjnej, jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. W konsekwencji tego w art. 3984 § 2 k.p.c. wśród istotnych wymagań skargi kasacyjnej ustawodawca wymienił obowiązek złożenia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie. Wymóg ten wiąże się z tzw. przedsądem, polegającym m.in. na możliwości odmowy przez Sąd Najwyższy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.), a jego spełnienie powinno przybrać postać wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym skarżący wykaże, jakie występujące w sprawie okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie uzasadnieniu, dlaczego odpowiadają one ustawowemu katalogowi przesłanek. Ustawodawca nieprzypadkowo, konstruując wymagania skargi kasacyjnej, wyodrębnił w oddzielnych przepisach art. 3984 k.p.c. obowiązek przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (§ 1) i obowiązek przedstawienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienia (§ 2). Chodzi zatem o dwa odrębne, kreatywne elementy skargi kasacyjnej, które spełniają określone cele i podlegają ocenie Sądu Najwyższego, na różnych etapach postępowania kasacyjnego. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione, a dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, bo choć dla obu tych przesłanek argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana i skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi ani tym bardziej się ich domyślać. Skarga I USK 712/26 4 kasacyjna jest wszak szczególnym środkiem zaskarżenia, realizującym przede wszystkim interes publiczny, polegający na usuwaniu rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych oraz na wspomaganiu rozwoju prawa, zatem uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno koncentrować się na wykazaniu, iż takie okoliczności w sprawie zachodzą (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 31 stycznia 2008 r., II UK 246/07, LEX nr 449007, z dnia 10 marca 2008 r., III UK 4/08, LEX nr 459291, z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134 i z dnia 19 czerwca 2008 r., II UZ 18/08, LEX nr 496392). Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie (1) występuje istotne zagadnienie prawne, (2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, (3) zachodzi nieważność postępowania lub (4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne polega na sformułowaniu samego zagadnienia wraz ze wskazaniem konkretnego przepisu prawa, na tle którego to zagadnienie występuje oraz wskazaniu argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, w tym także na sformułowaniu własnego stanowiska przez skarżącego. Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, LEX nr 1102817). Analogicznie należy traktować wymogi konstrukcyjne samego zagadnienia prawnego, formułowanego w ramach przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. oraz jego związek ze sprawą i skargą kasacyjną, która miałaby zostać rozpoznana przez Sąd I USK 712/26 5 Najwyższy. Zagadnienie prawne powinno, przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571), a jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr 57240; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179) i pozostawać w związku z rozpoznawaną sprawą, co oznacza, że sformułowane zagadnienie prawne musi mieć wpływ na rozstrzygnięcie danej sprawy (postanowienia Sądu Najwyższego z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, LEX nr 864002; z 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07, LEX nr 560504), a w końcu, dotyczyć zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne (poważne) wątpliwości. Przedłożona skarga kasacyjna nie zawiera odrębnie wydzielonego uzasadnienia wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania, a jak wskazywano powyżej nie jest rzeczą Sądu Najwyższego poszukiwanie w uzasadnieniu podstaw skargi kasacyjnej pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi. Skarżąca nie wskazała żadnych argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych w kwestii powoływanego zagadnienia oraz nie wskazała w tym temacie własnego stanowiska. Powyższe nie pozwala na ocenę, że skarżąca skutecznie przywołała podstawę przedsądu wynikającą z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy w oparciu o art. 3989 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji. [it] [SOP]