I USK 810/26
PostanowienieIzba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych2026-01-22
Skład orzekający: Jolanta Frańczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga kasacyjna od wyroku sądu drugiej instancji w sprawie o jednorazowe odszkodowanie z tytułu choroby zawodowej po zmarłym powinna zostać przyjęta do rozpoznania, jeśli skarżący zarzuca nieważność postępowania i oczywistą zasadność skargi?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek kwalifikowanych do jej przyjęcia, takich jak nieważność postępowania czy oczywista zasadność. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym rozpatrzenia sprawy na posiedzeniu niejawnym, nie skutkują nieważnością, jeśli strona nie wnioskowała o przeprowadzenie rozprawy. Ponadto, zarzuty dotyczące oceny dowodów i ustaleń faktycznych nie mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej, a skarżący nie wykazał kwalifikowanego charakteru naruszeń prawa, które miałyby prowadzić do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni domagała się jednorazowego odszkodowania z tytułu choroby zawodowej po zmarłym mężu. Sądy obu instancji oddaliły jej odwołanie, uznając, że tylko jedna z dwóch stwierdzonych u męża chorób zawodowych miała związek ze śmiercią i z tego tytułu przyznano odszkodowanie. Druga choroba zawodowa, zdaniem biegłego, nie miała związku przyczynowego ze zgonem. Wnioskodawczyni wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. nieważność postępowania z powodu rozpatrzenia sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 398^9 § 2 k.p.c.Pełny tekst orzeczenia
I USK 810/26
POSTANOWIENIE
Dnia 22 stycznia 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jolanta Frańczak
w sprawie z odwołania E. P.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Wałbrzychu
o jednorazowe odszkodowanie z tytułu choroby zawodowej po zmarłym,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 22 stycznia 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Okręgowego
w Świdnicy z dnia 7 kwietnia 2025 r., sygn. akt VII Ua 6/24,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Świdnicy wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2025 r. oddalił
apelację wnioskodawczyni E. P. od wyroku Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 8
listopada 2023 r., oddalającego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych Oddział w Wałbrzychu z dnia 9 grudnia 2022 r., odmawiającej
wnioskodawczyni wypłaty jednorazowego odszkodowania z tytułu zgonu jej męża w
związku z chorobą zawodową stwierdzoną decyzją z dnia 23 kwietnia 2021 r. (pkt I)
oraz nie obciążył wnioskodawczyni kosztami zastępstwa procesowego organu
rentowego w postępowaniu apelacyjnym (pkt II).
W ocenie Sądów obu instancji okoliczność, że u męża wnioskodawczyni
stwierdzono dwie choroby zawodowe nie powoduje automatycznie ustalenia prawa
do dwóch odszkodowań. Z poczynionych w sprawie ustaleń wynika, że tylko jedna
I USK 810/26 2
z nich - orzeczona decyzją z dnia 17 sierpnia 2021 r. - miała związek z jego
śmiercią i z tego tytułu przyznano wnioskodawczyni jednorazowe odszkodowanie
decyzją organu rentowego z dnia 29 listopada 2022 r. Według opinii biegłego
onkologa nie istnieje natomiast bezpośredni ani pośredni związek przyczynowy
między zgonem męża wnioskodawczyni a jego drugą chorobą zawodową,
stwierdzoną decyzją z dnia 23 kwietnia 2021 r. Opinia ta jest kompleksowa, spójna,
logiczna i jednoznacznie wskazała na brak związku przyczynowego między drugą
chorobą zawodową a zgonem męża wnioskodawczyni. Zastrzeżenia
wnioskodawczyni do tej opinii nie wskazywały na żadne istotne uchybienia, dlatego
nie było przesłanek medycznych uzasadniających sporządzenie opinii
uzupełniającej. Także w apelacji wnioskodawczyni nie przedstawiła merytorycznych
powodów, dla których ocena związku przyczynowego wskazana w opinii powinna
być inna. Podnosiła jedynie ogólną wątpliwość co do tego, czy druga choroba
zawodowa mogła mieć wpływ na zgon jej męża. Sąd Okręgowy nie stwierdził też
żadnych przesłanek nieważności, uzasadniających konieczność uchylenia wyroku
Sądu pierwszej instancji i ponownego rozpoznania sprawy.
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego wniosła wnioskodawczyni,
zaskarżając wyrok ten w części, tj. w jego punkcie 1, domagając się jego uchylenia
w zaskarżonej części, zniesienia postępowania przed Sądem Okręgowym w
zakresie obejmującym posiedzenie niejawne w dniu 7 kwietnia 2025 r., a także
przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania oraz
rozstrzygnięcia o kosztach procesu w postępowaniu kasacyjnym.
Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach z art. 3983 § 1 pkt 1 i 2
k.p.c., ponieważ skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów:
1) art. 379 pkt 5 k.p.c. przy uwzględnieniu art. 224 § 1 w związku z
art. 391 § 1 k.p.c., art. 374 k.p.c. i art. 375 k.p.c., a także art 46 ust. 1 Konstytucji
RP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych
wolności (dalej jako KPCZ), w postaci nieważności postępowania z uwagi na
pozbawienie skarżącej możności obrony swoich praw, co polegało na rozpatrzeniu
sprawy na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 kwietnia 2025 r. zamiast na rozprawie,
mimo że: a) nie działała ona przy udziale profesjonalnego pełnomocnika;
b) kwestionowała opinię biegłej, a obowiązkiem Sądu Okręgowego, mając na
I USK 810/26 3
względzie przedmiot sprawy, było uznanie tych zarzutów jako implicite wniosku o
przeprowadzenie rozprawy, a także wyznaczenie rozprawy oraz uzyskanie co
najmniej opinii uzupełniającej; c) Sąd Rejonowy nie mógł wydać wyroku na
posiedzeniu niejawnym w dniu 8 listopada 2023 r. z powołaniem się na art. 15 zzs1
ustawy z dnia 20 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z
zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób
zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w brzmieniu obowiązującym
w dacie wydania wyroku (obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2025 r., poz. 764, dalej
jako ustawa covidowa), gdyż przepis ten od dnia 28 września 2023 r. nie
przewidywał zarządzenia przeprowadzenia posiedzenia niejawnego;
2) art. 378 § 1, art. 382 i art. 387 § 21 pkt 1 i 2 k.p.c., przez niewłaściwe
zastosowanie przepisów prawa materialnego, a to art. 13 ust. 1 ustawy z dnia
30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy
i chorób zawodowych (obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2025 r., poz. 1644, dalej jako
ustawa wypadkowa), do niejednoznacznie ustalonego stanu faktycznego w
istotnym zakresie tego, czy: a) z uwagi na stwierdzone choroby zawodowe męża
skarżącej szkoda (jego śmierć) była następstwem splotu przyczyn równoważnych,
obejmujących wszystkie zdarzenia pozostające w relacji przyczyna-skutek tak
długo, aż hipotetyczne wyeliminowanie jednej z przyczyn doprowadzi do wniosku o
niemożliwości nastąpienia danego skutku; b) choroba zawodowa w postaci
nowotworu złośliwego (rak podstawo-komórkowy powieki dolnej oka lewego)
spowodowała powikłania, a jeżeli tak, to: - czy miała ona wpływ na zaistnienie innej
choroby zawodowej (nowotworu układu krwiotwórczego), - czy bez tych powikłań
zgon by nie nastąpił;
3) art. 381 i art. 382 k.p.c., a także art. 232 zdanie drugie w związku z
art. 391 § 1 k.p.c., art. 278 § 1 i 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 386 w
związku z art. 391 § 1 k.p.c., przez zaniechanie dopuszczenia z urzędu dowodu z
opinii uzupełniającej, zwłaszcza że: a) żądanie ustnego wyjaśnienia opinii staje się
obowiązkiem sądu m.in. gdy strona zgłasza zastrzeżenia do opinii pisemnej, co
skarżąca uczyniła pismem z dnia 30 czerwca 2023 r., b) jeżeli strona zgłasza
zastrzeżenia do pisemnej opinii biegłego i wnosi o jego wezwanie na rozprawę
celem uzyskania ustnych wyjaśnień w zakresie zgłoszonych zastrzeżeń,
I USK 810/26 4
nieuwzględnienie tego wniosku stanowi uchybienie procesowe, mogące prowadzić
do sprzeczności między zebranym materiałem a stanem rzeczywistym, przez co
wpłynąć na wynik sprawy,
4) art. 378 § 1, art. 379 pkt 5 i art. 386 § 2 k.p.c. przy uwzględnieniu
art. 1481 § 1 i § 3, art. 224 § 1 i art. 316 § 1 k.p.c., a także art. 45 ust. 1 Konstytucji
RP oraz art. 6 ust. 1 KPCZ, przez: a) zaniechanie wzięcia z urzędu pod uwagę
nieważności postępowania w związku z wydaniem w pierwszej instancji wyroku na
posiedzeniu niejawnym, mimo że w tym czasie art. 15 zzs1 ustawy covidowej tego
nie przewidywał, zwłaszcza jeżeli uwzględnić, że skarżąca nie działała przy udziale
profesjonalnego pełnomocnika i kwestionowała opinię biegłej onkolog, a
obowiązkiem Sądu Rejonowego było uznanie tych zarzutów jako implicite wniosku
o przeprowadzenie rozprawy, wyznaczenie rozprawy i uzyskanie co najmniej opinii
uzupełniającej; b) zaniechanie uchylenia wyroku Sądu Rejonowego, zniesienia
postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazania sprawy do
ponownego rozpoznania;
5) art. 13 ust. 1 ustawy wypadkowej, przez błędną wykładnię i
pominięcie, że w przypadku spraw o przyznanie prawa do jednorazowego
odszkodowania w zakresie prawa ubezpieczeń społecznych teoria adekwatnego
związku przyczynowego nie ma zastosowania i uzasadnione jest przyjęcie teorii
równowartości warunków (teorii warunku koniecznego sine qua non), według której
w razie wielości przyczyn wywołujących szkodę należy wyróżnić przypadek, gdy
każda z nich mogła szkodę wywołać albo będąc ogniwem łańcucha przyczyn, albo
gdy zadziałały one równocześnie; a gdy dochodzi do zbiegu przyczyń
odpowiedzialność za skutek zachodzi w takim zakresie, w jakim szkoda jest
niepodzielnym następstwem ich wszystkich, choć stopień efektywności działania
konkretnej przyczyny był mniej lub bardziej znaczący; określenie „wskutek" zawarte
w ustawie wypadkowej odnoszące się do związku przyczynowego należy rozumieć
jako obiektywnie istniejące następstwo faktów i zależność tego rodzaju, że jeden
poprzedza drugi i zdolny jest go wywołać nie jest zatem konieczne, aby choroba
zawodowa była wyłączną przyczyną zgonu, wystarczy, że jest przyczyną istotną, co
oznacza, że bez wywołanych nią powikłań zgon nie nastąpiłby, ponieważ pozostałe
schorzenia nie wystarczyłyby do jego zaistnienia.
I USK 810/26 5
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano na
nieważność postępowania wynikającą z art. 379 pkt 5 k.p.c., przez pozbawienie
skarżącej możności obrony swoich praw, co miało polegać na rozpatrzeniu sprawy
na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 kwietnia 2025 r. zamiast na rozprawie,
zwłaszcza jeżeli uwzględnić, że: a) skarżąca nie działała przy udziale
pełnomocnika, b) kwestionowała opinię biegłej onkolog, a obowiązkiem Sądu
Okręgowego, mając na względzie przedmiot sprawy, było uznanie tych zarzutów
jako implicite wniosku o przeprowadzenie rozprawy, a także wyznaczenie rozprawy
oraz uzyskanie co najmniej opinii uzupełniającej; c) Sąd Rejonowy nie mógł wydać
wyroku na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 listopada 2023 r. na podstawie
art. 15zzs1 ustawy covidowej, gdyż przepis ten od dnia 28 września 2023 r. nie
przewidywał zarządzenia przeprowadzenia posiedzenia niejawnego.
Ponadto według skarżącej skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w
zakresie naruszenia: 1) art. 381 i art. 382 k.p.c., art. 232 zdanie drugie w związku z
art. 391 § 1 k.p.c., art. 278 § 1 i 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 386 w
związku z art. 391 § 1 k.p.c., przez zaniechanie dopuszczenia z urzędu dowodu z
opinii uzupełniającej, zwłaszcza że: a) żądanie ustnego wyjaśnienia opinii staje się
obowiązkiem sądu m.in. gdy strona zgłasza zastrzeżenia do opinii pisemnej, co
skarżąca uczyniła pismem z dnia 30 czerwca 2023 r., b) jeżeli strona zgłasza
zastrzeżenia do pisemnej opinii biegłego i w związku z tym wnosi o jego wezwanie
na rozprawę celem uzyskania ustnych wyjaśnień w zakresie zgłoszonych
zastrżeżeń, nieuwzględnienie tego wniosku stanowi uchybienie procesowe
uzasadniające zaskarżenie wyroku, gdyż może ono prowadzić do sprzeczności
między zebranym materiałem a stanem rzeczywistym, przez co wpłynąć na wynik
sprawy, 2) art. 378 § 1, art. 379 pkt 5 i art. 386 § 2 k.p.c., przy uwzględnieniu
art. 1481 § 1 i § 3, art. 224 § 1 i art. 316 § 1 k.p.c., a także art. 45 ust. 1 Konstytucji
RP oraz art. 6 ust. 1 KPCZ, przez: a) zaniechanie wzięcia z urzędu pod uwagę
nieważności postępowania w związku z wydaniem w pierwszej instancji wyroku na
posiedzeniu niejawnym, mimo że w tym czasie art. 15zzs1 ustawy covidowej nie
przewidywał takiej możliwości, zwłaszcza jeżeli uwzględnić, że skarżąca nie
działała przy udziale profesjonalnego pełnomocnika i kwestionowała opinię biegłej
onkolog, a obowiązkiem Sądu było uznanie tych zarzutów jako implicite wniosku o
I USK 810/26 6
przeprowadzenie rozprawy, wyznaczenie rozprawy i uzyskanie co najmniej opinii
uzupełniającej; b) zaniechanie uchylenia wyroku Sądu Rejonowego, zniesienia
postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazania sprawy do
ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do merytorycznego jej rozpoznania.
Instytucja skargi kasacyjnej ma charakter nadzwyczajnego środka
zaskarżenia, czego wyrazem jest m.in. istotne ograniczenie dostępności tegoż
środka pod względem dopuszczalnych jego podstaw. Pomimo pozostawienia w
art. 3983 § 1 k.p.c. możliwości zaskarżenia orzeczenia z powodu naruszenia prawa
materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz z
powodu naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć
istotny wpływ na wynik sprawy, zakres tych zarzutów w odniesieniu do wszystkich
podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi został ograniczony. Zgodnie bowiem
z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia
faktów lub oceny dowodów. Oznacza to jednoznaczne określenie funkcji Sądu
Najwyższego, który jako sąd kasacyjny nie jest sądem powszechnym zwykłej,
trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna (podobnie jak uprzednio kasacja) nie jest
środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej
instancji kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w
charakterze skargi kasacyjnej element interesu publicznego. Służy ona kontroli
prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności
ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2008 r., III UK 6/08, LEX nr
469183). Zgodnie z takim modelem skargi kasacyjnej jej rozpoznanie następuje
tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c., tj. wówczas,
gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania
(pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).
I USK 810/26 7
Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż
tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2
k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności
powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca powołała
się na przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 3 i 4 k.p.c., tj. nieważność postępowania oraz
na oczywistą zasadność skargi.
Jeżeli chodzi o nieważność postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.), którą
skarżąca wiąże z pozbawieniem jej możności obrony swoich praw (art. 379 pkt 5
k.p.c.), co miało polegać na rozpatrzeniu sprawy przez Sąd Okręgowy na
posiedzeniu niejawnym w dniu 7 kwietnia 2025 r. zamiast na rozprawie, to wskazać
należy, że zgodnie z art. 374 k.p.c. sąd drugiej instancji może rozpoznać sprawę na
posiedzeniu niejawnym, jeżeli przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne.
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest jednak niedopuszczalne, jeżeli
strona w apelacji lub odpowiedzi na apelację złożyła wniosek o przeprowadzenie
rozprawy, chyba że cofnięto pozew lub apelację albo zachodzi nieważność
postępowania. Przepis ten dopuszcza możliwość rozpoznania sprawy w
postępowaniu odwoławczym na posiedzeniu niejawnym, ale tylko wówczas, gdy
przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. Decyzja co do tego, czy sprawa
nadaje się do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, należy do sądu
odwoławczego. Niemniej jednak ustawodawca, nowelizując art. 374 k.p.c. z dniem
7 listopada 2019 r. ńa podstawie ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy -
Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1469),
pozostawił stronie decyzję, czy jej sprawa zostanie rozpoznana przez sąd drugiej
instancji na rozprawie, czy też nie. Wniosek strony co do rozpoznania sprawy na
rozprawie jest dla sądu wiążący i nie podlega merytorycznej ocenie. Podkreślenia
jednak wymaga, że wniosek o wyznaczenie rozprawy musi być kategoryczny i
wyrażony w sposób precyzyjny. Nie może być odczytywany w sposób
rozszerzający, zwłaszcza gdy okoliczności konkretnego ciągu zdarzeń
procesowych nie uwypuklają jakichkolwiek przesłanek do udziału strony w
I USK 810/26 8
rozprawie. Tym samym art. 374 zdanie drugie k.p.c. musi być wykładany ściśle, to
znaczy, że uprawniony podmiot winien zamieścić w jednym z wymienionych w tym
przepisie pism procesowych, że „wnosi o przeprowadzenie rozprawy” (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2023 r., II USK 231/22, LEX nr
3568160). Skarżąca tymczasem takiego wniosku w postępowaniu tym nie złożyła.
Nie można także pominąć, że o nieważności postępowania nie świadczą
uchybienia sądu z zakresu postępowania dowodowego, w szczególności
polegające na pominięciu zgłaszanych wniosków dowodowych lub na
przeprowadzeniu dowodów w sposób wadliwy (zob. postanowienia Sądu
Najwyższego z dnia 9 lipca 2020 r., II CSK 228/20, LEX nr 3153495 i z dnia
20 września 2022 r., I USK 525/21, LEX nr 3486964). Zaniechanie powtórzenia
dowodów ćzy uzupełnienia postępowania dowodowego przez sąd drugiej instancji
nie jest okolicznością wskazującą na nieważność postępowania. Przyjmuje się, że
strona zostaje pozbawiona możności działania w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c.
tylko w sytuacji, gdy doszło do całkowitego pozbawienia jej możności obrony jej
praw, a zatem w przypadku, gdy znalazła się w sytuacji uniemożliwiającej, a nie
tylko utrudniającej lub ograniczającej popieranie przed sądem dochodzonych żądań
(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2025 r., I CSK 1165/25,
LEX nr 3910746 czy z dnia 25 lipca 2013 r., II CZ 19/13, LEX nr 1343967).
Ponadto w orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że
przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie stanowi ewentualna
nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji, a jedynie przed sądem
drugiej instancji (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2009 r.,
II CSK 80/09, LEX nr 1214331). Nieważność postępowania przed sądem pierwszej
instancji może jedynie wpływać na wynik sprawy.
Ustosunkowując się natomiast do przesłanki oczywistej zasadności skargi
kasacyjnej (z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) należy stwierdzić, że w świetle utrwalonego
orzecznictwa Sądu Najwyższego przesłanka ta wynika zwykle z oczywistego,
widocznego prima facie naruszenia przepisów prawa polegającego na sprzeczności
wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem lub powszechnie przyjętymi
regułami interpretacji. Nie chodzi zatem o takie naruszenie prawa, które może
stanowić podstawę skargi w rozumieniu art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c., lecz o naruszenie
I USK 810/26 9
kwalifikowane (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 lutego 2008 r.,
II UK 317/07, LEX nr 453107; z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109;
z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 494; z dnia
17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 nr 18, poz. 437; z dnia 8 marca
2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 nr 6, poz. 100, czy wyrok Sądu Najwyższego z
dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616). Przy czym przesłanką
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie
konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja; w której
naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam
zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie
prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (por.
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr
494133 czy z dnia 17 maja 2018 r., IV CSK 599/17, LEX nr 2499804).
Skarżący musi więc wykazać, że następstwa wytkniętej w skardze
wadliwości postępowania i orzekania były tego rodzaju (bądź skali), że kształtowały
one lub współkształtowały ’ treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 573/17,
LEX nr 249707,czy wyroki: z dnia 17 marca 2006 r., I CSK 63/05, LEX nr 179971;
z dnia 5 grudnia 2007 r., II PK 103/07, LEX nr 863973; z dnia 16 czerwca 2011 r.,
III UK 213/10, LEX nr 950436), a ponadto ma to być zasadność łatwo dostrzegalna
już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z
dnia 19 marca 2012 r., II PK 294/11, LEX nr 1214578). Oczywiste naruszenie prawa
powinno być zatem rozumiane jako widoczna natychmiast, bez potrzeby
dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania
prawa z brzmieniem przepisów albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji.
Skarżący jest w tym zakresie zobowiązany do sformułowania w uzasadnieniu
wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania odpowiednich wywodów
potwierdzających tę okoliczność, a należy pamiętać, że o oczywistości naruszenia
prawa możemy mówić jedynie, gdy w rozpoznawanej sprawie doszło do
sprzeczności wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem albo powszechnie
przyjętymi regułami interpretacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego: z dnia
I USK 810/26 10
4 kwietnia 2013 r., III SK 43/12, LEX nr 1331343; z dnia 8 października 2015 r.,
IV CSK 189/15, LEX nr 1844092 oraz powołane tam orzecznictwo).
Utrwalony jest także pogląd, że skoro zgodnie z art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2
k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów
i oceny dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi
stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia, to i o oczywistej zasadności
skargi nie można wnioskować na podstawie zakwestionowania podstawy faktycznej
rozstrzygnięcia (zob, np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 września
2012 r., V CSK 529/11, LEX nr 1222170 i z dnia 13 lutego 2014 r., I UK 408/13,
LEX nr 1646932). Stąd w razie powoływania się na przyczynę określoną w art. 3989
§ 1 pkt 4 k.p.c. skarżący powinien wykazać kwalifikowany charakter tego
naruszenia. Nie jest dopuszczalne przenoszenie argumentacji służącej wykazaniu
przyczyny kasacyjnej do uzasadnienia podstaw kasacyjnych ani odwoływanie się
do tego uzasadnienia, podstawy skargi bowiem są badane dopiero przy
rozpoznawaniu skargi, po jej przyjęciu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z
dnia 20 kwietnia 2018 r., III CSK 337/17, LEX nr 2483656 czy z dnia 11 kwietnia
2018 r., II UK 277/17, LEX nr 2490632).
Wymienionych wyżej wymogów co do przesłanki oczywistego uzasadnienia
skargi (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) nie spełnia wniosek skarżącej, ponieważ nie
zdołała ona wykazać, aby naruszenie wskazanych we wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania przepisów postępowania (art. 378 § 1, art. 382, art. 381,
art. 232, art. 278 § 1 i 2 art. 386 i art. 379 pkt 5 k.p.c. oraz art. 1481 § 1 i § 3,
art. 224 § 1 i art. 316 § 1 k.p.c., a także art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6
ust. 1 KPCZ) miało walor naruszenia kwalifikowanego, widocznego na pierwszy
rzut oka. Podniesione w skardze zarzuty naruszenie prawa procesowego (art. 378
§ 1 k.p.c. i art. 382 k.p.c.) zmierzają w istocie do próby wykazania, że do śmierci
męża skarżącej przyczyniła się także druga choroba zawodowa, stwierdzona
decyzją organu rentowego z dnia 23 kwietnia 2021 r. W ten sposób skarżąca
przedstawia własną alternatywną ocenę materiału dowodowego i odmienną ocenę
ustaleń faktycznych sprawy, według której istnieje związek przyczynowy między
zgonem jej męża a chorobą zawodową stwierdzoną decyzją z dnia 23 kwietnia
2021 r.
I USK 810/26 11
Twierdzenia skargi w tym zakresie stanowią wyłącznie polemikę z ustalonym
i wiążącym w sprawie stanem faktycznym (art. 39813 § 2 k.p.c.) i jest to de facto
niedopuszczalna dyskusja z poczynionymi już i wiążącymi Sąd Najwyższy
ustaleniami faktycznymi (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.) oraz przeprowadzana
własna ocena sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia
2014 r., II UK 158/14, LEX nr 1768887 i powołane tam orzeczenia). Godzi się przy
tym nadmienić, że Sąd Okręgowy odniósł się do zarzucanych Sądowi pierwszej
instancji przez skarżącą naruszeń przepisów postępowania, w tym do zarzutów
dotyczących nieuwzględnienia jej zastrzeżeń do opinii biegłej onkolog oraz odmowy
sporządzenia opinii uzupełniającej na okoliczność wypływu drugiej choroby
zawodowej na śmierć jej męża. Stwierdził w szczególności, że „zebrany w sprawie
materiał dowodowy, w zakresie objętym przedmiotem zaskarżonej decyzji pozwalał
na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, a zatem Sąd pierwszej instancji mógł
pominąć wskazane w apelacji wnioski dowodowe”. Ponadto „opinia biegłej nie
budziła wątpliwości, zarówno pod kątem treści, jak i zgodności z zasadami
medycznej oceny skutków choroby zawodowej. Nie było zatem podstaw do
odmówienia jej waloru wiarygodności, a tym samym - do przeprowadzenia
dodatkowej ekspertyzy". Słusznie też zauważył Sąd Okręgowy, że sąd nie ma
obowiązku powtarzania dowodu z opinii biegłego tak długo, aż strona będzie
usatysfakcjonowana jej treścią. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, nie
można przyjąć, że sąd zobowiązany jest dopuścić dowód z kolejnych biegłych w
każdym przypadku, gdy złożona opinia jest niekorzystna dla strony zob. (zob.
wyroki: z dnia 15 lutego 1974 r., II CR 817/73, LEX nr 7404; z dnia 18 lutego
1974 r., II CR 5/74, LEX nr 7407; z dnia 15 listopada 2001 r., II UKN 604/00, PPiPS
2003 nr 9, poz. 67). Potrzeba powołania innego biegłego powinna zatem wynikać z
okoliczności sprawy, a nie z samego niezadowolenia strony z dotychczas złożonej
opinii (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1974 r., I CR 562/74, LEX
nr 7607). Przy czym potrzebą taką nie może być przeświadczenie strony, że dalsze
opinie pozwolą na udowodnienie korzystnej dla niej tezy (zob. wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 27 czerwca 2001 r., II UKN 446/00, OS NP 2003 nr 7, poz. 182
czy z dnia 29 listopada 2016 r., II PK 242/15, LEX nr 2202494).
I USK 810/26 12
W konsekwencji zgodne z prawem było dokonanie przez Sąd drugiej
instancji oceny związku przyczynowego między zgonem a chorobą zawodową w
oparciu o wiadomości specjalne zawarte w opinii biegłej i uznanie, że Wobec
stwierdzenia przez biegłą braku związku przyczynowego między śmiercią męża
skarżącej a jego drugą chorobą zawodową - zaskarżona decyzja jest prawidłowa.
Skarżąca nie wykazała przy tym, aby pozostałe powołane przez nią w
zakresie omawianej przesłanki (z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) przepisy postępowania
miały charakter naruszenia kwalifikowanego, które spowodowałoby wydanie
oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Ponadto kluczowe w tej sprawie jest to, co
dostrzegły Sądy obu instancji, że organ rentowy przyznał już skarżącej
jednorazowe odszkodowanie z uwagi na zgon jej męża wskutek choroby
zawodowej decyzją z dnia 29 Iistopada2022 r. (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z
dnia 18 maja 1979 r., III PZP 2/79, OSNC 1979 nr 10, poz. 191).
Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2
k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
[a.ł]
Powiązane orzeczenia
- III UK 474/18 2019-11-27Czy skarga kasacyjna w sprawie o jednorazowe odszkodowanie z tytułu choroby zawodowej po zmarłym, która nie spełnia wymogów formalnych wniosku o przyjęcie do rozpoznania, powinna zostać przyjęta do merytorycznego rozpozn…
- II UK 583/13 2014-04-25Czy skarga kasacyjna od wyroku sądu drugiej instancji w sprawie o jednorazowe odszkodowanie z tytułu choroby zawodowej może zostać przyjęta do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, jeśli wnioskodawczyni podnosi zarzuty dotycz…
- II UK 607/16/1 2017-10-10Czy skarga kasacyjna dotycząca jednorazowego odszkodowania z tytułu choroby zawodowej po zmarłym może zostać przyjęta do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, jeśli jej uzasadnienie nie spełnia wymogów formalnych określonych…
- I USK 107/22 2023-03-21Czy wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, oparty na zarzucie oczywistej zasadności, musi zawierać wywód prawny wskazujący na kwalifikowane naruszenie prawa, widoczne prima facie?
- III USK 423/22 2023-08-03Czy skarga kasacyjna dotycząca odmowy przyznania jednorazowego odszkodowania z tytułu rolniczej choroby zawodowej po zmarłej osobie, która nie wykazała istnienia kwalifikowanej przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania,…
Powołane przepisy
art. 3983 § 1 pkt 1art. 379 pkt 5 KPCart. 224 § 1art. 391 § 1 KPCart. 374 KPCart. 375 KPCart 46 ust. 1art. 6 ust. 1art. 15art. 378 § 1art. 382art. 387 § 21 pkt 1
Źródło: Sąd Najwyższy, repozytorium https://repozytorium2.sn.pl, pozyskano 29.10.2026. Treść przetworzona przez legal-ai.pl (konwersja tekstu, podział na fragmenty, analiza AI, powiązania z innymi danymi); Sąd Najwyższy nie zatwierdza tych materiałów ani nie ponosi za nie odpowiedzialności. · PDF źródłowy