I USK 901/26

I USK 901/26 POSTANOWIENIE Dnia 16 września 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Prusinowski w sprawie z odwołania J.Z. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Legnicy o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 16 września 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 24 czerwca 2025 r., sygn. akt III AUa 74/25, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. [A.P.] UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 24 czerwca 2025 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu przy ponownym rozpoznaniu sprawy oddalił apelację J.Z. od wyroku Sądu Okręgowego w Legnicy z dnia 15 lutego 2021 r., którym oddalono jego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Legnicy z dnia 17 maja 2019 r. W ocenie Sądu Apelacyjnego w przedmiotowej sprawie zasadnie Sąd pierwszej instancji podzielił wnioski z opinii zespołu lekarzy z zakresu chorób wewnętrznych i gastroenterologii, neurologii i ortopedii oraz lekarza specjalisty z zakresu medycyny pracy. Opinie te są bowiem spójne w zakresie oceny występującej niezdolności do pracy wnioskodawcy. W ocenie biegłych stopień zaawansowania schorzeń nie czyni odwołującego się osobą niezdolną do pracy zgodnie z poziomem posiadanych kwalifikacji wynikających z wykształcenia średniego - technika mechanika i I USK 901/26 2 wykształcenia wyższego informatyka oraz zdobytych umiejętności w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej od 2001 r. Stwierdzone u wnioskodawcy schorzenia nie powodują w ocenie biegłych utraty w znacznym sposób zdolności do wykonywania pracy umysłowej. Stan zdrowia wnioskodawcy czyni jego osobę częściowo niezdolną do pracy jedynie w zawodzie tokarza (wykształcenie zawodowe), szlifierza, palacza, czyli pracownika fizycznego w wymienionych zawodach - z powodu braku pełnej sprawności obu rąk oraz zdolności noszenia i przenoszenia ciężarów. Zdaniem Sądu Apelacyjnego opinie zostały sporządzone przez niezależnych biegłych, specjalistów w swoich dziedzinach o wysokich kwalifikacjach medycznych i doświadczeniu zawodowym. Opinie są spójne, logiczne, jednoznaczne, oparte o przeprowadzone badanie podmiotowe i dokumentację lekarską w myśl art. 285 k.p.c. Znajdują one również odzwierciedlenie w pozostałym materiale dowodowym. Skargę kasacyjną oparto na naruszeniu prawa materialnego: art. 12 ust. 1 w zw. z ust. 2 i 3 oraz art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a także na naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: art. 382 k.p.c. w zw. z art. 286 k.p.c. oraz art. 391 § 1 k.p.c. Skarżący wniósł przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne wymagające dokonania wykładni prawa materialnego, a to, stanowiącej podstawę wyrokowania sądów obu instancji, normy art. 12 ust. 1 w zw. z ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Sądy obu instancji, powielając w tym względzie w sposób literalny i bezrefleksyjny tezy opinii biegłego sądowego z zakresu medycyny pracy złożonej w dniu 25 listopada 2020 r., stwierdziły, iż sam tylko fakt ukończenia przez ubezpieczonego szkoły powszechnej danego stopnia bądź rodzaju, co do zasady przesądza o nabyciu przez niego kwalifikacji do wykonywania każdej pracy umysłowej lub koncepcyjnej zgodnej z kierunkiem rzeczonego wykształcenia, całkowicie niezależnie od pozostałych okoliczności sprawy, w tym w szczególności dotychczasowego doświadczenia zawodowego ubezpieczonego. Powyższa konstatacja sądu ad quem wynika wprost z treści uzasadnienia skarżonego wyroku, w którym sąd powołuje się w sposób bezpośredni na adekwatne ustalenia i konkluzje wyżej wymienionej opinii biegłego specjalisty, a I USK 901/26 3 nadto przyjmuje za własne wszelkie ustalenia faktyczne oraz zapatrywania prawne dokonane przez sąd pierwszej instancji. Niezależnie od powyższego skarżący, stosownie do dyspozycji art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 3984 § 2 k.p.c., wskazał na oczywistą zasadność skargi z uwagi choćby na podniesione w jej petitum zarzuty naruszenia prawa procesowego. Mianowicie, w toku postępowania odwoławczego Sąd Apelacyjny we Wrocławiu oddalił w całości wniosek dowodowy ubezpieczonego o dopuszczenie dowodów z opinii innych biegłych lekarza z zakresu ortopedii, neurologii, medycyny pracy oraz rehabilitacji medycznej: (vide: postanowienie z dnia 10 stycznia 2022 r.). Jednocześnie Sąd ad quem w żaden sposób nie wyjaśnił ubezpieczonemu swojego stanowiska w przytoczonej materii, ograniczając się jedynie do przytoczenia, w niezrozumiałej skądinąd dla laika formie, obowiązujących przepisów prawa. Tymczasem, zdaniem skarżącego, konieczność powołania przez sąd odwoławczy wzmiankowanych dowodów wynikała zarówno z treści podnoszonych przez skarżącego zarzutów, jak również z oczywistej oraz widocznej prima facie wadliwości tychże opinii specjalistycznych. Skarżący wskazał, że łączna opinia biegłych specjalistów z dnia 14 marca 2020 r. została sporządzona przez ten sam zespół biegłych, który już uprzednio opiniował stan zdrowia ubezpieczonego na potrzeby innego postępowania sądowego. W konsekwencji powyższego, sąd pierwszej instancji zlecił sporządzenie stosownej opinii właściwemu biegłemu w osobie R.S., wpisanego na listę biegłych sądowym prowadzoną przez Prezesa Sądu Okręgowego w Gliwicach. Niemniej jednak biegły ten wydał swoją opinię w sposób zaoczny bez przeprowadzenia wywiadu z ubezpieczonym oraz obowiązkowego badania fizykalnego, które to czynności stanowią obligatoryjne elementy kanonu opiniowania przez biegłych sądowych z zakresu medycyny. Sąd Najwyższy zważył: Brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. W myśl art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub I USK 901/26 4 wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sformułowanie istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. powinno przybrać postać porównywalną z formułowaniem zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, o którym stanowi na przykład art. 390 § 1 k.p.c. Chodzi więc o przedstawienie wyraźnych wątpliwości co do określonego przepisu (normy) lub zespołu przepisów (norm), albo szerzej i bardziej ogólnie - wątpliwości co do pewnego uregulowania prawnego (instytucji prawnej). Sformułowane zagadnienie winno odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie podlega jednoznacznej wykładni, a którego wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy przyczyni się do rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2015 r., I PK 19/15, LEX nr 2021941). Istotne zagadnienie prawne może odnosić się zarówno do prawa procesowego, jak i materialnego. Zagadnienie prawne powinno wyrażać problem prawny, którego wyjaśnienie ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w ustalonym stanie faktycznym (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2012 r., III SK 10/12, LEX nr 1228616; z dnia 18 września 2012 r., II CSK 180/12, LEX nr 1230170; z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109). Zauważyć należy, że problem prawny ujęty jako istotne zagadnienie prawne występuje w sprawie tylko wtedy, gdy ocena prawna Sądu Najwyższego będzie miała wpływ na rozstrzygnięcie skargi kasacyjnej (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2015 r., I PK 23/15, LEX nr 2021942; z dnia 29 kwietnia 2015 r., II CSK 592/14, LEX nr 1678067). Skarżący istotne zagadnienie prawne odniósł do art. 12 ust. 1 w zw. z ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i nieuwzględnienia przez sądy obu instancji dotychczasowego doświadczenia zawodowego ubezpieczonego. Jego zdaniem sądy ograniczyły się do przesądzenia o nabyciu kwalifikacji do wykonywania każdej pracy umysłowej lub koncepcyjnej w oparciu o fakt ukończenia szkoły powszechnej danego stopnia bądź rodzaju. Tymczasem Sąd Apelacyjny w zaskarżonym wyroku wyraźnie wskazał na doświadczenie zawodowe ubezpieczonego, powołując się na prowadzoną od 2001 r. działalność gospodarczą. Okoliczność ta została całkowicie przemilczana w skardze kasacyjnej. Sprawia to, że zagadnienie, które chce wyjaśniać odwołujący się I USK 901/26 5 nie jest osadzone w realiach sprawy. Oznacza to, że nie występują przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Ujęta w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka ma miejsce wtedy, gdy zasadność podniesionych w niej zarzutów wynika prima facie, bez głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji, o charakterze elementarnym polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał, względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2015 r., IV CSK 263/15, LEX nr 1940571). Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy, czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą zatem mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne w sposób oczywisty dla przeciętnego prawnika (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000, V CKN 1780/00, OSNC 2001 nr 3, poz. 52; z dnia z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156). W przyczynie kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie chodzi o wskazanie naruszenia prawa przez sąd meriti, choćby oczywistego, co dotyczy zwłaszcza uchybień w sferze prawa procesowego, lecz o to, aby wykazane uchybienia sądu skutkowały wydaniem oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743; z dnia 28 lutego 2012 r., I PK 157/11, LEX nr 1215115). W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowane jest stanowisko, że w wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentację prawną, wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2018 r., I CSK 36/18, LEX nr 2508116; z dnia 29 maja 2018 r., I CSK 42/18, LEX nr 2508120). Wywód prawny wskazujący, w czym wyraża się ta „oczywistość" winien znaleźć się w uzasadnieniu wniosku (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 2018 r., III UK 127/17, LEX nr 2496323). O tym, że skarga jest oczywiście uzasadniona, nie może decydować argumentacja zawarta w uzasadnieniu jej podstaw (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2018 r., II UK 277/17, LEX nr 2490632). I USK 901/26 6 Wskazane przez skarżącego okoliczności mające uzasadniać oczywistą zasadność skargi nie dotyczą postępowania toczącego się przed Sądem Apelacyjnym przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Skarżący wskazał na oddalenie przez Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 10 stycznia 2022 r. wniosku dowodowego o dopuszczenie dowodów z opinii innych biegłych oraz na łączną opinię biegłych specjalistów z dnia 14 marca 2020 r. wydaną na etapie postępowania przed Sądem Okręgowym, a także na opinię wydaną na etapie tego postępowania przez lekarza medycyny pracy w sposób zaoczny bez przeprowadzenia wywiadu z ubezpieczonym oraz obowiązkowego badania fizykalnego. Sąd Najwyższy zauważa, że zarzucane przez skarżącego wadliwości dotyczące postępowania przed Sądem Okręgowym nie zostały podniesione w apelacji, przez co pozostawały poza kontrola Sądu Apelacyjnego. Odnosząc się do wniosków o dopuszczenie dowodów z opinii innych biegłych należy zauważyć, że specyfika dowodu z opinii biegłego polega między innymi na tym, że jeżeli taki dowód już został przez sąd dopuszczony, to stosownie do treści art. 286 k.p.c., opinii dodatkowego biegłego można żądać jedynie „w razie potrzeby". Nie można przyjąć, iż sąd zobowiązany jest dopuścić dowód z kolejnych biegłych w każdym przypadku, gdy złożona opinia jest niekorzystna dla strony (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 1974 r., II CR 817/73, LEX nr 7404; z dnia 18 lutego 1974 r., II CR 5/74, LEX nr 7407; z dnia 15 listopada 2001 r., II UKN 604/00, PPiPS 2003, nr 9, poz. 67). Potrzeba powołania innego biegłego powinna zatem wynikać z okoliczności sprawy, a nie z samego niezadowolenia strony z dotychczasowej złożonej opinii (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1974 r., I CR 562/74, LEX nr 7607). Przy czym potrzebą taką nie może być przeświadczenie strony, że dalsze opinie pozwolą na udowodnienie korzystnej dla strony tezy (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2001 r., II UKN 446/00, OSNAPiUS 2003, nr 7, poz. 182; z dnia 29 listopada 2016 r., II PK 242/15, LEX nr 2202494). Powyższe nie może zatem świadczyć o oczywistej zasadności skargi. Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji. [A.P.] [SOP]