I USKP 172/24

I USKP 172/24 POSTANOWIENIE Dnia 25 listopada 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Renata Żywicka (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Leszek Bielecki SSN Robert Stefanicki w sprawie z odwołania O. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zabrzu z udziałem zainteresowanego I.S. o podleganie ubezpieczeniom społecznym, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 25 listopada 2025 r., skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt III AUa 585/22, odrzuca skargę kasacyjną. [I.T.]i UZASADNIENIE Decyzją z 6 sierpnia 2021 r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zabrzu stwierdził, że I.S. osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek O. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 1 czerwca 2020 r. do 31 lipca 2020r . i od 1 kwietnia 2021 r. do 31 maja 2021 r. Wyrokiem z dnia 21 lutego 2022r. Sąd Okręgowy w Gliwicach zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż stwierdził, że zainteresowany I.S. jako osoba I USKP 172/24 2 wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek odwołującej – O. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu w okresach od 1 czerwca 2020 r. do 31 lipca 2020 r. oraz od1 kwietnia 2021 r. do 31 maja 2021 r., a także zasądził od organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zabrzu na rzecz odwołującej O. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Zabrzu kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Wyrokiem z dnia 5 września 2023 r., III AUa 585/22 Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił apelację organu rentowego (pkt 1.) oraz zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zabrzu na rzecz odwołującej O. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. kwotę 240 zł wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty - tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt III AUa 355/22 wniósł organ rentowy, zaskarżając powyższy wyrok w całości. W skardze kasacyjnej organ rentowy zarzucił naruszenie art. 6 ust. 1 pkt. 4, art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 58 § 1 i 3 k.c., poprzez uznanie, że zainteresowany podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu w spornym okresie, jako zleceniobiorca u płatnika składek, podczas gdy w ustalonym stanie faktycznym bezsporne jest, że ubezpieczony nie świadczył w spornym okresie pracy na podstawie umowy zlecenia, a jedynie pozostawał w gotowości do świadczenia pracy. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku, w ten sposób, że sąd oddali odwołanie od decyzji ZUS Oddział w Zabrzu nr […] z dnia 6 sierpnia 2021 r. oraz zasądzenie na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 39813 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach jej podstaw. Skarga kasacyjna organu I USKP 172/24 3 rentowego sporządzona i wniesiona przez pełnomocnika procesowego została skonstruowana w sposób uniemożliwiający nadanie jej biegu, także jej merytoryczne rozpoznanie. Postępowanie kasacyjne jest w ramach postępowania cywilnego postępowaniem nader sformalizowanym, co wymaga od jego uczestników spełnienia określonych warunków, by doszło do rozpoznania tego środka zaskarżenia. Jednym z nich są elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej, które podlegają badaniu na każdym etapie, w tym również po przyjęciu jej do rozpoznania. Zgodnie z art. 3984 § 1 pkt 1 i 3 k.p.c. skarga kasacyjna powinna zawierać oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części (pkt 1) oraz wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia i zmiany (pkt 3). Skarżący musi zatem jasno i jednoznacznie wskazać, czy zaskarża orzeczenie w całości, czy w części, a jeżeli w części, to jaką część tego orzeczenia obejmuje skargą kasacyjną. Określenie to powinno być precyzyjne i nie może budzić wątpliwości, ponieważ Sąd Najwyższy nie może uchylić ani uchylić i zmienić niezaskarżonej części orzeczenia sądu drugiej instancji, nawet jeżeli zapadło ono z pogwałceniem istotnych przepisów prawa, gdyż jest związany granicami zaskarżenia, a więc zakresem zaskarżenia i jego wnioskami (art. 39813 § 1 k.p.c.). W zgodzie z zakresem zaskarżenia winien być sformułowany wniosek kasacyjny, o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia w całości, lub w części. Ponadto w zgodzie z podanym zakresem zaskarżenia, w sprawach o prawa majątkowe, pozostawać musi wskazana przez skarżącego wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 3984 § 3 k.p.c.; postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 października 2007 r., V CSK 309/07, OSNC-ZD 2008 nr 3, poz. 81; z 23 sierpnia 2012 r., III CSK 161/12, LEX nr 1222166; z 10 kwietnia 2013 r., III CSK 64/13, LEX nr 1331309; z 24 sierpnia 2016 r., V CSK 112/16, LEX nr 2095811; z 9 marca 2021 r., II CSK 406/20, LEX nr 3219998; 15 stycznia 2025 r., III USKP 70/24, LEX nr 3822410). Nie ulega wątpliwości, że w logicznym związku z zakresem zaskarżenia muszą pozostawać podstawy kasacyjne wraz ze sformułowanymi w nich zarzutami naruszenia prawa oraz ich uzasadnienie (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.). I USKP 172/24 4 Skarga kasacyjna pełnomocnika organu rentowego nie spełnia powyższych wymagań. Pozwany określając w skardze zakres zaskarżenia wskazał, że zaskarża wyrok Sądu Apelacyjnego w całości, ale wniósł tylko o „zmianę zaskarżonego wyroku, w ten sposób, że Sąd oddali odwołanie”, a więc w zakresie, który nie podlegał rozpoznaniu i nie mógł zostać uwzględniony a faktycznie w tym przedmiocie rozstrzygnięty. W skardze brak zatem podstawowej korelacji między zakresem zaskarżenia a zakresem wniosku kasacyjnego, co musi skutkować odrzuceniem skargi a limine. Bezwzględnym wymogiem formalnym skargi kasacyjnej jest, aby zakres zaskarżenia i wniosek o uchylenie lub o uchylenie i zmianę orzeczenia były ze sobą ściśle skorelowane, przy czym brak tej korelacji skutkuje odrzuceniem skargi (zob.m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 października 2007 r., V CSK 309/07; z 23 sierpnia 2012 r., III CSK 161/12; z 10 kwietnia 2013 r., III CSK 64/13; z 24 kwietnia 2013 r., III CSK 77/13; z 24 sierpnia 2016 r., V CSK 112/16; z dnia 22 września 2022 r., I CSK 3819/22, z 10 stycznia 2024 r., III USK 46/23, LEX nr 3652231). Zwiększony stopień formalizmu procesowego koresponduje z przewidzianym w postępowaniu kasacyjnym obowiązkowym zastępstwem stron przez adwokatów lub radców prawnych (art. 871 k.p.c.) oraz charakterem prawnym skargi kasacyjnej jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia o publicznoprawnych funkcjach. Sposób sporządzenia analizowanej skargi kasacyjnej nie realizuje wymogów zawartych w art. 3984 § 1 pkt 1 i 3 k.p.c., czyli wymagań konstrukcyjnych, bez których spełnienia środek taki nie jest skargą i z tego względu braki te nie podlegają uzupełnieniu (wyrok Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2024 r., I USKP 42/23, Legalis nr 3040527; postanowienie Sądu Najwyższego z: 18 stycznia 2006 r., II CSK 161/05, Legalis nr 173915; 23 sierpnia 2012 r., III CSK 161/12, Legalis nr 544671; 13 stycznia 2012 r., I CSK 210/11, Legalis nr 480463). Prawidłowo skonstruowana skarga kasacyjna powinna obejmować całkowicie jasne, jednoznaczne i zrozumiałe określenie elementów wskazanych w art. 3984 § 1 i 3 k.p.c. Skarga kasacyjna powinna być sporządzona tak, by nie stwarzała żadnych wątpliwości interpretacyjnych dla Sądu Najwyższego. Wskazane wyżej elementy I USKP 172/24 5 skargi mają dla tego środka istotny, konstrukcyjny sens. Stabilność orzeczeń sądowych stanowi istotną dla systemu prawa wartość, a zatem konieczne jest, by organ dokonujący ingerencji, miał jasno i precyzyjnie wyznaczone pole działania. Uznanie skargi kasacyjnej niespełniającej wspomnianych wymagań za dopuszczalną prowadziłoby do konieczności autonomicznego ustalania przez Sąd Najwyższy granic, w jakich może ona ingerować w prawomocne orzeczenia (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2022 r., I CSK 1563/22, Legalis nr 2728182). Zakres zaskarżenia nie może być uzupełniany założeniem sądu, że odpowiada on wskazanemu przez stronę we wniosku zakresowi uchylenia orzeczenia. Określenie zakresu zaskarżenia oraz wniosku o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia stanowi bowiem przedmiot odrębnych wymogów formalnych skargi kasacyjnej, co oznacza, że strona powinna w obu tych kwestiach odrębnie sformułować własne stanowisko (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 grudnia 2021 r., II CSK 405/21, Legalis nr 2671682). Skarga kasacyjna organu rentowego nie spełnia zatem podstawowego wymogu korelacji między zakresem zaskarżenia a zakresem wniosku kasacyjnego. Z tych względów Sąd Najwyższy uznał, że skarga kasacyjna nie spełnia konstrukcyjnych wymagań przewidzianych w art. 398 § 1 pkt 1 i 3 k.p.c., co prowadziło do jej odrzucenia na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. w zw. z art. 3984 § 1 pkt 1 i 3 k.p., o czym orzeczono, jak w sentencji. [i.t.] [a.ł]