II BP 3/14

Sygn. akt II BP 3/14 POSTANOWIENIE Dnia 20 maja 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jolanta Strusińska-Żukowska w sprawie z powództwa B. sp. z o.o. w K. przeciwko M. N. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 20 maja 2015 r., skargi strony powodowej o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z dnia 30 maja 2014 r., sygn. akt VIII Pa 22/14, odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 30 maja 2014 r. oddalił apelację B. spółki z o.o. w K. od wyroku Sądu Rejonowego w Kartuzach z dnia 30 września 2013 r., którym oddalono powództwo B. spółki z o.o. o zasądzenie od pozwanego M. N. kwoty 6.765,10 zł z ustawowymi odsetkami. Z ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie wynikało, że pozwany był zatrudniony na podstawie umowy o pracę jako kierowca w Spedycji B. spółce z o.o. w K. Warunkiem zatrudnienia było podpisanie przez pozwanego weksla własnego in blanco. Pozwany został poinformowany, że weksel zostanie wypełniony w przypadku spowodowania szkód pod wpływem alkoholu, narkotyków lub związanych z przemytem. Przeciwko pozwanemu toczyło się postępowanie z powództwa Spedycji B. spółki z o.o. w K. o zapłatę kwoty 6.765,10 zł wynikającej z 2 weksla własnego wystawionego przez pozwanego dnia 22 grudnia 2010 r. W sprawie tej (IV Pm 3/11) Sąd Rejonowy w Kartuzach wydał w dniu 19 stycznia 2011 r. nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym. Nakaz zapłaty został uchylony, a powództwo oddalone wyrokiem Sądu Rejonowego w Kartuzach z dnia 14 października 2011 r., od którego apelację powoda oddalił Sąd Okręgowy w Gdańsku. Spedycja B. spółka z o.o. mocą indosu z dnia 30 października 2012 r. przeniosła na rzecz B. spółki z o.o. w K. (powoda w niniejszej sprawie) wierzytelność wynikającą z weksla własnego wystawionego przez M. N. i wypełnionego dnia 22 grudnia 2010 r. na kwotę 6.765,10 zł. Następnie w dniu 31 października 2012 r. powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty wskazanej w wekslu, a weksel zwrócono Spedycji B. spółce z o.o. w K.. Sąd drugiej instancji wskazał, że Sąd Rejonowy, uznając powództwo za niezasadne, trafnie odwołał się do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2011 r., II PK 159/10 (OSNP 2012 nr 7-8, poz. 87), zgodnie z którym przepisy i zasady prawa pracy, w szczególności zawarte w dziale V Kodeksu pracy, wykluczają wystawienie weksla gwarancyjnego jako środka zabezpieczenia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracownika w mieniu pracodawcy, co oznacza, że taki weksel jest nieważny z mocy prawa (art. 18 § 2 k.p. w związku z art. 114-127 k.p. oraz a contrario art. 300 k.p.). Nabywca weksla nie może zatem dochodzić zaspokojenia na jego podstawie. Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest bowiem zbieżny ze stanem faktycznym sprawy, w której orzekał Sąd Najwyższy (ta sprawa również dotyczyła powództwa wniesionego przez osobę, która weszła w posiadanie weksla na podstawie indosu od pracodawcy i której z pozwanymi nie łączył stosunek pracy). Należy zaś podzielić stanowisko Sądu Najwyższego, że dopuszczenie weksli gwarancyjnych, jako dodatkowego, abstrakcyjnego tytułu zabezpieczenia roszczeń pracodawcy o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracownika w mieniu pracodawcy, jest sprzeczne z istotą i właściwościami stosunku pracy, z przepisami i zasadami prawa pracy zawartymi w dziale V Kodeksu pracy, a przeto bezwzględnie nieważne (art. 18 § 2 w związku z art. 114-127 k.p.). Pracodawcom w żadnym razie nie mogą przysługiwać dwa odrębne tytuły dochodzenia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracownika, jeden na podstawie przepisów Kodeksu pracy o 3 odpowiedzialności materialnej pracowników, a drugi na podstawie samodzielnego i abstrakcyjnego weksla, który „odrywa się” od pracowniczego stosunku podstawowego, w związku z którym doszło do wystawienia weksla gwarancyjnego w celu „lepszego” zabezpieczenia roszczeń pracodawcy. Nabiera to szczególnie istotnego znaczenia w razie przeniesienia przez pracodawcę uzyskanego od pracownika weksla gwarancyjnego na osobę trzecią, która swoje roszczenia wywodzi już wyłącznie z indosowanego, abstrakcyjnego tytułu wekslowego. Tymczasem pracownik jako wystawca weksla w związku lub z tytułu pracowniczej odpowiedzialności materialnej niewątpliwie mógłby bronić się w sporach z pracodawcą wynikającymi z podstawowego stosunku pracy zarzutami naruszenia zawartych w Kodeksie pracy (art. 114-127) przepisów i zasad ponoszenia pracowniczej odpowiedzialności materialnej. Takie jego zarzuty wobec niebędącego pracodawcą nabywcy weksla nie mogłyby być weryfikowane na gruncie abstrakcyjnego zobowiązania wekslowego. W takiej sytuacji brak jest podstawy prawnej do domagania się przez powoda zapłaty kwoty wynikającej z weksla własnego in blanco. Strona powodowa B. spółka z o.o. w K. wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sądu Okręgowego, zaskarżając go w całości z uwagi na jego niezgodność z art. 10, 11, 16, 17 ustawy – Prawo wekslowe przez ich niezastosowanie, pomimo że są one normami bezwzględnie obowiązującymi, co w rezultacie doprowadziło do odniesienia się Sądów pierwszej i drugiej instancji do stosunku podstawowego związanego z wystawieniem weksla i na tej podstawie oddalenie powództwa w oparciu o przepisy Kodeksu pracy, wbrew zasadom pewności obrotu wekslowego i abstrakcyjności zobowiązania wekslowego. Skarżący podniósł, że wskutek wydania zaskarżonego wyroku poniósł szkodę w związku z nabyciem weksla za kwotę 6.765,10 zł, a ponadto z tytułu utraconych odsetek i poniesionych kosztów sądowych. Wskazał także, że wzruszenie wyroku Sądu Okręgowego w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe, bowiem brak jest ustawowej podstawy do złożenia skargi o wznowienie postępowania, a ponadto z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia wyrok nie podlega zaskarżeniu skargą kasacyjną, nie może też w trybie powództwa przeciwegzekucyjnego zostać pozbawiony wykonalności. 4 Skarżący wniósł o stwierdzenie, że zaskarżony wyrok jest niezgodny z art. 10, 11, 16, 17 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. – Prawo wekslowe (Dz.U. Nr 37, poz. 282 ze zm.) oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania skargowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4249 k.p.c., Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia do rozpoznania skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku, jeśli skarga jest oczywiście bezzasadna. Bezzasadność skargi jest oczywista, gdy już z jej treści, bez głębszej analizy i jurydycznych dociekań, wynika, że nie zostałaby uwzględniona, czyli Sąd Najwyższy oddaliłby ją (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 13 października 2011 r., II BP 10/11 r., niepublikowane; z dnia 26 sierpnia 2008 r., III BP 3/08, OSNP 2010 nr 1-2, poz. 13). Oceny, czy skarga jest „oczywiście bezzasadna”, należy dokonywać w powiązaniu z pojęciem „niezgodności wyroku z prawem” (art. 4245 § 1 pkt 3 i 6 k.p.c.). Wyrok niezgodny z prawem w rozumieniu art. 4241 k.p.c. to orzeczenie, które jest sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami i z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo zostało wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2010 r., I BP 2/10, niepublikowane). Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku, usytuowana wśród nadzwyczajnych środków zaskarżenia, mająca na celu uzyskanie odszkodowania z tytułu niezgodnego z prawem działania władzy publicznej przez wydanie orzeczenia, może więc odnieść zamierzony skutek tylko wówczas, gdy zarzucane w niej naruszenie prawa ma charakter kwalifikowany, elementarny (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 grudnia 2001 r., SK 18/00, Dz.U. Nr 145, poz. 1638). Gdy się zważy, że przy wydawaniu każdego orzeczenia sądowego dokonywana jest wykładnia stosowanego prawa, z istoty swej otwarta na wielość możliwych interpretacji, za niezgodny z prawem można uznać tylko wyrok oczywiście sprzeczny z ogólnie przyjętymi standardami 5 rozstrzygnięć albo taki, który został wydany w wyniku wykładni oczywiście błędnej lub wadliwego zastosowania prawa widocznych bez głębszej analizy prawniczej. W związku z tym nie można stwierdzić niezgodności z prawem wyroku opartego na przepisie prawa, którego treść dopuszcza możliwość różnych interpretacji i gdy za każdą z nich przemawiają uzasadnione argumenty (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia z 18 stycznia 2006 r., II BP 1/05, OSNP 2006 nr 23-24, poz. 351, z dnia 13 grudnia 2005 r., II BP 3/05, OSNP 2006 nr 21-22, poz. 323, czy z dnia 9 marca 2006 r., II BP 6/05, OSNP 2007 nr 3-4, poz. 42). Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 września 2012 r., SK 4/11 (OTK-A 2012 nr 8, poz. 97), art. 4241 § 1 k.p.c., rozumiany w ten sposób, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji przysługuje tylko wtedy, kiedy niezgodność ta jest oczywista, rażąca i przybiera postać kwalifikowaną, jest zgodny z art. 77 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z tym, w sytuacji, gdy z bezpośredniego oglądu sprawy wynika, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku byłaby oddalona, trzeba przyjąć, iż jest ona oczywiście bezzasadna w rozumieniu 4249 k.p.c. (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 22 sierpnia 2013 r., II BP 5/13, niepublikowane; z dnia 26 sierpnia 2008 r., III BP 3/08, OSNP 2010 nr 1-2, poz. 13 i z dnia 9 stycznia 2014 r., I BP 10/13, LEX nr 1646038). Taka sytuacja występuje zaś w sprawie niniejszej, bowiem kwestia zabezpieczania roszczeń pracodawcy o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracownika wekslem gwarancyjnym i przenoszenia wierzytelności z takiego weksla na osobę trzecią jest zagadnieniem złożonym. Sąd Najwyższy w powołanym przez Sąd Okręgowy wyroku z dnia 26 stycznia 2011 r., II PK 159/10, przyjął, że przepisy i zasady prawa pracy, w szczególności zawarte w dziale V Kodeksu pracy, wykluczają wystawienie weksla gwarancyjnego jako środka zabezpieczenia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracownika w mieniu pracodawcy, co oznacza, że taki weksel jest nieważny z mocy prawa (art. 18 § 2 k.p. w związku z art. 114-127 k.p. oraz a contrario art. 300 k.p.), wobec czego nabywca weksla nie może dochodzić zaspokojenia na jego podstawie. Skoro zaś Sąd drugiej instancji dokonał takiej samej jak Sąd Najwyższy interpretacji 6 przepisów prawa, to takiej wykładni nie sposób uznać za oczywiście błędną. Ewentualna możliwość innej interpretacji przepisów dotyczących zobowiązań wekslowych w stosunkach pracy, w szczególności w odniesieniu do nabywcy weksla, na co powołuje się skarżący w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sądu Okręgowego, nie może doprowadzić do przyjęcia, że wyrok ten jest niezgodny z prawem w powyżej omówionym rozumieniu, bo nie można go uznać ani za sprzeczny z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami i z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć, ani też stwierdzić, że został wydany w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej Biorąc to pod uwagę należało przyjąć, że już z samego oglądu sprawy wynika, że skarga powoda podlegałaby oddaleniu, czego skutkiem jest stwierdzenie jej oczywistej bezzasadności, prowadzącej do odmowy przyjęcia skargi do rozpoznania. Z tych względów na zasadzie art. 4249 k.p.c. orzeczono jak w sentencji. l.n