II BP 3/17

Sygn. akt II BP 3/17 POSTANOWIENIE Dnia 25 stycznia 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Myszka w sprawie z powództwa M. S. przeciwko Przedsiębiorstwu […] Spółce Akcyjnej w L. o odszkodowanie, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 25 stycznia 2018 r., na skutek skargi strony pozwanej o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w L. z dnia 2 czerwca 2016 r., sygn. akt V Pa […], odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania i zasądza od strony skarżącej na rzecz powoda kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w L. - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 2 czerwca 2016 r., po rozpoznaniu apelacji powoda M. S. zmienił w całości wyrok Sądu Rejonowego w L. IV Wydziału Pracy z dnia 2 listopada 2015 r. i zasądził od pozwanego Przedsiębiorstwa […] Spółki Akcyjnej w L. na rzecz powoda kwotę 8.970,93 zł tytułem odszkodowania za rozwiązanie umowy o pracę z naruszeniem przepisów oraz orzekł o kosztach procesu. Skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem tego prawomocnego wyroku 2 wniósł pozwany, zarzucając naruszenie art. 52 § 2 k.p. przez błędne przyjęcie, że rozwiązanie umowy o pracę z powodem nastąpiło z przekroczeniem miesiąca od uzyskania przez pracodawcę wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy, opierając się jedynie na ogólnych pojęciach określających, że postępowanie wyjaśniające ma być przeprowadzone „wnikliwie, sprawnie i szybko”, bez zbadania specyfiki i stopnia skomplikowania danej sprawy, bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego w tym przedmiocie i pomijając całkowicie fakt, że „szybkość” postępowania wyjaśniającego to nie jednostka czasu, a podejmowanie czynności bez zbędnej zwłoki i z zachowaniem zasad należytej staranności, gdy tymczasem z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że głos powoda biorącego udział w audycji radiowej został celowo zniekształcony, co uniemożliwiło ustalenie jego tożsamości i wymagało zdobycia materiału porównawczego. Strona skarżąca w celu ustalenia tożsamości uczestnika audycji radiowej dokonała szeregu czynności wyjaśniających przeprowadzonych w najszybszym możliwie czasie i złożyła oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia od razu po uzyskaniu informacji potwierdzających tożsamość powoda, przeto termin do rozwiązania umowy o pracę nie został przekroczony. Skarżący utrzymywał, że przez wydanie zaskarżonego wyroku została wyrządzona mu szkoda w wysokości 11.776,89 zł, na którą składają się: kwota 8.970,93 zł tytułem zasądzonego odszkodowania za rozwiązanie umowy o pracę z naruszeniem przepisów, oraz kwoty: 60 zł tytułem zwrotu zasądzonych kosztów zastępstwa prawnego, 449 zł tytułem opłaty sądowej, 2.206,96 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych w sprawie oraz 90 zł tytułem zwrotu zasądzonych kosztów postępowania apelacyjnego. Równocześnie zmiana lub uchylenie wyroku w drodze przysługujących stronie skarżącej środków prawnych nie było i nie jest możliwe, dlatego wniosła o stwierdzenie niezgodności z prawem zaskarżonego wyroku oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania skargowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę powód wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi do rozpoznania, a w razie przyjęcia - o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego na rzecz powoda kosztów 3 postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego rozpoznania już dlatego, że skarżący wadliwie uprawdopodobnił wartość poniesionej szkody, która nie może być wyższa niż wartość ostatecznie zasądzonego i kontestowanego roszczenia. Sąd drugiej instancji zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 8.970,93 zł, natomiast pozwany określił wysokość szkody w kwocie 11.776,89 zł, do której bezpodstawnie i bezzasadnie doliczył koszty postępowania zasądzone na rzecz powoda oraz obarczające pozwanego wydatki. Tymczasem judykatura nie uznaje tego rodzaju obciążeń za szkodę poniesioną wskutek wydania niezgodnego z prawem orzeczenia, choćby były zasądzone w takim kontestowanym prawomocnym wyroku (por. postanowienia Sądu Najwyższego z: 19 lutego 2014 r., IV CNP 52/13 lub z 13 marca 2014 r., II CNP 64/13). Równocześnie i zgodnie z art. 4249 k.p.c., Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania, jeżeli jest ona oczywiście bezzasadna. Sformułowane podstawy zaskarżenia już prima facie dyskwalifikowały skargę z przyczyn prawidłowo wyłożonych w kontestowanych orzeczeniach Sądów meriti. W szczególności podniesiony w skardze jedyny zarzut naruszenia art. 52 § 2 k.p. był ewidentnie bezpodstawny i oczywiście bezzasadny, gdyż z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że postępowanie wyjaśniające w przedmiocie sprawdzenia uzyskanej przez pracodawcę informacji o niewłaściwym zachowaniu pracownika, powinno zostać wszczęte niezwłocznie oraz zostać sprawnie przeprowadzone (por. wyroki Sądu Najwyższego z 16 marca 1998 r., I PKN 5/98, OSNAPiUS 1999 nr 6, poz. 201 oraz z 22 marca 2016 r., II PK 37/15, LEX nr 2026396). Tymczasem z ustalonego w przedmiotowej sprawie stanu faktycznego wynika, że pozwany pracodawca dopiero w listopadzie 2014 r. podjął stosowne działania celem wyjaśnienia, czy to powód brał udział w audycji radiowej w marcu 2014 r., w której anonimowo wypowiadał się na temat korzystania przez prezesa pozwanej spółki z samochodu służbowego do celów prywatnych. 4 Wprawdzie skarżący pracodawca podejrzewał, że tym pracownikiem był powód, ale ze zleceniem przeprowadzenia ekspertyzy fonoskopijnej niezbędnej do potwierdzenia takiego przypuszczenia bezpodstawnie zwlekał niemal 8 miesięcy, przez co ewidentnie uchybił terminowi z art. 52 § 2 k.p. Ponadto należy podkreślić, że zarówno w doktrynie prawa pracy, jak i w orzecznictwie Sądu Najwyższego panuje zgoda co do tego, że pracownik, a zwłaszcza działacz związkowy ma prawo do krytyki pracodawcy, która powinna być wyrażana w stosownej formie i z zachowaniem określonych granic (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2014 r., I PK 187/13, LEX nr 1475152). Nawet anonimowa lub „ukryta” forma krytyki pracodawcy nie może przesądzać o rażącym przekroczeniu jej granic w stopniu uzasadniającym zarzut ciężkiego naruszenia podstawowego obowiązku dbałości o dobro zakładu pracy, w tym naruszenia dobrego imienia organu zarządzającego organu, który przecież może odpowiedzieć na związkową krytykę bez stosowania najdalej idących represyjnych sankcji prawa pracy wobec swoich oponentów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2017 r., II PK 18/16, LEX nr 2281254). Dopiero zatem kwalifikowane naruszenie reguł niedopuszczalnej krytyki pracodawcy może uzasadniać zastosowanie ewentualnych sankcji wobec pracownika, przy czym w razie rozwiązania niezwłocznego z winy pracownika stwierdzone naruszenie musi mieć charakter ciężki, a przekroczenie dopuszczalnych granic krytyki pracodawcy powinno być bezzasadnie rażące. Tymczasem prima facie takich sankcyjnych kwalifikantów (cech) nie miały zacytowane w apelacji pozwanego „zastrzeżenia przedstawicieli związków zawodowych co do sposobu i intensywności eksploatowania pojazdy służbowego przez prezesa spółki”. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia oczywiście bezzasadnej skargi do rozpoznania na podstawie art. 4249 k.p.c., zasądzając od skarżącego na rzecz powoda kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym w zgodzie z art. 98 k.p.c. Równocześnie Sąd Najwyższy nie orzekł o wniosku powoda o zwrot kwoty 17 zł nienależnej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa udzielonego jego pełnomocnikowi procesowemu, ponieważ w przedmiotowej sprawie związanej ze stosunkiem pracy nie było obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. f 5 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, jednolity tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 1827 ze zm.), przeto nienależnie uiszczona opłata skarbowa nie była kosztem niezbędnym do celowego dochodzenia praw lub celowej obrony w postępowaniu skargowym rozumieniu art. 98 § 1 i 3 k.p.c. aw