II PRN 2/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN S. Perestaj (spr.).Sędziowie SN: W. Dębicka, Z. Zaziemski.Protokolant: A. Mroczek.Prokurator Prokuratury Generalnej PRL: Z. Paczyński.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 1982 r. sprawy z wniosku Stefana K. z udziałem spadkobierców Marii K., Małgorzaty K. i Romany K. reprezentowanych przez matkę M.K. przeciwko Radzie Adwokackiej w K. o zmianę treści protokołu powypadkowego, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych PP-502-U-408/81 od orzeczenia Terenowej Komisji Rozjemczej w C. z dnia 10 września 1980 r.,uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. do rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneStefan K. pracujący jako adwokat w Zespole Adwokackim w G. we wniosku złożonym w Terenowej Komisji Rozjemczej żądał zmiany treści protokołu powypadkowego przez uznanie, że zdarzenie mające miejsce w dniu 5 maja 1979 r. było wypadkiem przy pracy.Pozwana Rada Adwokacka wniosła o oddalenie wniosku.Terenowa Komisja Rozjemcza orzeczeniem z dnia 10 września 1980 r. ustaliła, że zawał mięśnia sercowego podwsierdziowego stwierdzony u wnioskodawcy w dniu 7 maja 1979 r. jest wypadkiem przy pracy. W uzasadnieniu orzeczenia Komisja powołała się na dowód z opinii dwóch biegłych, dopuszczonych w sprawie. Żadna ze stron nie wniosła odwołania. Orzeczenie więc uprawomocniło się.Jeszcze przed wszczęciem postępowania przed Terenową Komisją Rozjemczą, a mianowicie w dniu 12 października 1979 r. wnioskodawca wystąpił do ZUS - Oddział w Zabrzu - o rentę inwalidzką. Obwodowa Komisja Lekarska do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w Z. orzeczeniem z dnia 30 października 1979 r. zaliczyła skarżącego do II grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia, a organ rentowy decyzją z dnia 3 listopada 1979 r. przyznał mu odpowiedniej wysokości rentę z przyczyn ogólnych.Orzeczenie Terenowej Komisji Rozjemczej zostało zaskarżone rewizją nadzwyczajną wniesioną z urzędu przez Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych.Skarżący zarzuca wymienionemu orzeczeniu rażące naruszenie prawa oraz interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, a w szczególności przepisu art. 55 ustawy o o.s.p. i. u.s. oraz art. 6 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 20, poz. 105), i na podstawie art. 419 § 2, art. 421 § 2 i art. 422 § 1 k.p.c. wnosi o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i oddalenie wniosku Stefana K.W toku postępowania rewizyjnego okazało się, iż Stefan K. zmarł w dniu 26 marca 1981 r., pozostawiając żonę Marię G. oraz córki Małgorzatę K. i Romanę K. Z udziałem tych osób Sąd Najwyższy w myśl art. 73 ustawy o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników oraz ich rodzin w stosunku z art. 29 ustawy o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych rozpoznał rewizję nadzwyczajną wniesioną przez Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych.Jak wynika z ustaleń Terenowej Komisji Rozjemczej to S.K. w dniu 7 maja 1979 r. w gmachu Sądu Rejonowego, będąc zdenerwowany po ostrej wymianie zdań z klientem, doznał bólu w okolicach klatki piersiowej. Wykonane następnie badanie EKG wykazało zawał mięśnia sercowego podwsierdziowego.Na podstawie opinii biegłych lekarzy Komisja ustaliła istnienie ścisłego związku pomiędzy scysją z klientem a doznanym przez S.K. zawałem serca. Mając powyższe na względzie, Komisja uznała zaistniały wypadek za wypadek przy pracy.Skarżący zasadnie podniósł w rewizji nadzwyczajnej, że zawał mięśnia sercowego występuje na ogół jako schorzenie samoistne. Tylko w przypadku wystąpienia zawału mięśnia sercowego w szczególnych okolicznościach prowadzi więc do uznania go za następstwo wypadku przy pracy.W szczególności taka ocena zawału mięśnia sercowego ma miejsce wówczas, gdy wystąpienie zawału poprzedza nadmierny wysiłek pracownika związany z wykonywaną pracą, bądź wykonywaniem pracy w niekorzystnych warunkach pracy mających wpływ na intensywność wysiłku pracownika albo inne okoliczności, które bezpośrednio przyczyniają się do wystąpienia tego schorzenia.Dla przyjęcia więc, że zawał mięśnia sercowego jest następstwem wypadku przy pracy, konieczne jest dokładne wyjaśnienie okoliczności i przyczyn oraz mementu wystąpienia tego schorzenia u pracownika. W tym przedmiocie okoliczności sprawy nie zostały należycie wyjaśnione.Przede wszystkim Terenowa Komisja Rozjemcza nie przesłuchała świadków rozmowy Stefana K. z bliżej nieustalonym mężczyzną, wobec czego nie zostało dokonane ustalenie, czego ta rozmowa dotyczyła oraz jaki faktycznie był przebieg tej rozmowy. Z oświadczeń złożonych przez sędziego Jana S. oraz adw. Zbigniewa K. nie wynika, aby rozmowa ta odbiegała w zasadniczy sposób od rozmów przeprowadzanych przez adwokatów z klientami (nie wiadomo zresztą czy wspomniany mężczyzna był klientem Stefana K.).Poza tym zasadnie podnosi skarżący, że w dotychczasowym postępowaniu nie zostało wyjaśnione, w jakiej dacie wystąpił zawał mięśnia sercowego u Stefana K.Opinie biegłych lekarzy złożone w tej sprawie nie uwzględniły w należny sposób zapisów znajdujących się w karcie wypisowej.Dla umożliwienia biegłym właściwego ustosunkowania się do kwestii, co było przyczyną wystąpienia zawału mięśnia sercowego u Stefana K., niezbędne było zażądanie ze szpitala i udostępnienie biegłym historii choroby.Biegli przy wydawaniu opinii muszą uwzględnić, że prowadzenie przez adwokatów rozmów z klientami należy do normalnych czynności wykonywania zawodu, a także ustosunkowania się do oświadczenia Stefana K. w szpitalu, że od roku cierpiał na dolegliwości serca po wysiłkach. Nie może także ujść uwadze biegłych okoliczność pomocy ze strony Stefana K. w niesieniu wózka z dzieckiem (oświadczenie adw. K.), co nie miało żadnego związku ze sprawą.Sąd Najwyższy podkreśla także, że stwierdzenie biegłych lekarzy, iż zawał mógł być następstwem zdenerwowania, nie wystarcza do wymienienia w tej mierze tak kategorycznych ustaleń, jakich dokonała Terenowa Komisja Rozjemcza.Dopiero stwierdzenie, iż z przeważającym prawdopodobieństwem zawał ten był następstwem rozmowy z klientem mogłoby stanowić podstawę do takich ustaleń. Tymczasem biegły lekarz dr K. stwierdził, że nie można wykluczyć, iż zawał serca u Stefana K. wystąpiłby także, gdyby nie zdenerwował się rozmową z klientem.Powyższe uchybienia skutkują uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy, zgodnie z art. 277 § 2 Kodeksu pracy Okręgowemu Sądowi do rozpoznania.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak sentencji.