II PSK 105/22

II PSK 105/22 POSTANOWIENIE Dnia 25 kwietnia 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Romualda Spyt w sprawie z powództwa M. D. przeciwko P. z siedzibą w W. o zapłatę pozostałej części odprawy pieniężnej wynikającej z porozumienia o rozwiązaniu umowy o pracę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 25 kwietnia 2023 r., skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 1 marca 2022 r., sygn. akt XIII Pa 93/21, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od P. z siedzibą w W. na rzecz M. D. kwotę 1350 (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 8 stycznia 2021 r. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie zasądził od pozwanego P. w W. na rzecz powódki M. D. kwotę 13.796,64 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 1 lipca 2014 r. do dnia zapłaty tytułem pozostałej części odprawy pieniężnej wynikającej z porozumienia o rozwiązaniu umowy o pracę i rozstrzygnął o kosztach postępowania. Sąd Okręgowy w Warszawie, wyrokiem z dnia 1 marca 2022 r., zmienił wyrok Sądu Okręgowego w zakresie odsetek ustawowych i oddalił apelację strony pozwanej w pozostałej części oraz orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego. II PSK 105/22 2 Sąd Okręgowy stwierdził, że spór w sprawie dotyczył sposobu wyliczenia odprawy przysługującej na podstawie § 2 ust. 1 lit. b porozumienia z dnia 26 maja 2014 r. zawartego między stronami sporu o rozwiązaniu umowy o pracę za porozumieniem stron z przyczyn niedotyczących pracownika. Zgodnie ze stanowiskiem powódki, które podzielił Sąd drugiej instancji, wysokość jej odprawy powinna być ograniczona do trzydziestosześciokrotności przeciętnego wynagrodzenia u pozwanej liczonego jako wynik podzielenia funduszu wynagrodzeń osobowych wypłaconych w maju 2014 r. przez przeciętną liczbę zatrudnionych w przeliczeniu na etaty, czyli do trzydziestosześciokrotności kwoty 8.985,82 zł. Natomiast pozwana uważa, że przeciętne wynagrodzenia u pozwanej w maju 2014 r. to kwota 8.776,66 zł – liczona „według metodologii GUS”. W tym zakresie z podstawy faktycznej zaskarżonego wyroku wynika, że Załącznik nr 2 do Regulaminu Programu Dobrowolnych Odejść (PDO) stanowił pisemny wzorzec zawarcia porozumienia z programu PDO między przedsiębiorstwem (stroną pozwaną) a pracownikiem i określał w § 2 ust. 1 lit. b, że w związku z rozwiązaniem umowy o pracę w ramach PDO, pracodawca wypłaci na rzecz pracownika odprawę w kwocie (tu wolne miejsce) zł brutto, o której mowa w art. 245 ust. 2 pkt Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy (ZUZP) z dnia 6 września 1999 r. Zgodnie z art. 245 ust. 2 pkt 3 lit. c ZUZP, pracownikowi, z którym rozwiązano stosunek pracy w wyniku restrukturyzacji, podziału, likwidacji, restrukturyzacji powodującej zwolnienie pracowników lub innej zmiany struktury przedsiębiorstwa polegającej na powstaniu w jej wyniku odrębnych podmiotów prawnych, przysługuje odprawa w wysokości trzydziestosześciomiesięcznego wynagrodzenia pracownika brutto, nie większego jednak niż trzydziestosześciokrotność przeciętnej płacy brutto w PPL (za miesiąc poprzedzający miesiąc, w którym następuje wypłata), jeżeli staż pracy w PPL wynosi ponad 10 lat. Taki właśnie staż posiadała powódka. Z tytułu świadczenia wymienionego w § 2 ust. 1 lit. b. porozumienia wypłacono powódce kwotę 309.692,88 zł, natomiast wedle stanowiska Sądu należała jej się kwota 323.489,52 zł (36 x 8985,82 zł). Sąd drugiej instancji stwierdził, że strona pozwana w piśmie z dnia 3 grudnia 2020 r. wskazała, że średnie miesięczne wynagrodzenie w PPL w maju 2014 r. liczone wg. metodologii GUS wynosiło 8.776,66 zł, a także, że wynik podzielenia funduszu wynagrodzeń osobowych II PSK 105/22 3 wypłaconych w maju 2014 r. przez przeciętną liczbę zatrudnionych w przeliczeniu na etaty wyniósł kwotę 8.985,82 zł oraz że algorytm operacji matematycznej dotyczący wyliczenia indywidualnej płacy „ekwiwalentowej” jest „zszyty” w systemie i był wyliczany automatycznie. W ocenie Sądu, pozwana nie wykazała, dlaczego nie można utożsamiać przeciętnej miesięcznej płacy brutto w PPL z wynagrodzeniem określonym jako wynik podzielenia funduszu wynagrodzeń osobowych wypłaconych w maju 2014 r. przez przeciętną liczbę zatrudnionych w przeliczeniu na etaty i tę metodę uznał za uprawnioną, podkreślając przy tym, że zmiana metodologii liczenia, o której wspominała świadek I. J., nastąpiła pod koniec czerwca 2014 r., a zatem już po podpisaniu przez powódkę porozumienia, co nie mogło wpływać na wysokość wypłaconej jej odprawy. Zauważył, że zaświadczenie z dnia 17 sierpnia 2017 r. nie wskazuje sposobu wyliczenia przeciętnej miesięcznej płacy brutto w PPL za maj 2014 r. Skarga kasacyjna strony pozwanej oparta została na podstawach: 1. naruszenia prawa procesowego, które miało wpływ na wynik postępowania, a mianowicie art. 232 zdanie pierwsze k.p.c. w związku z art. 6 k.c., przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że to na pozwanej ciążył ciężar wykazania podstawy obliczenia należnej powódce odprawy w sytuacji, gdy obowiązek ten obciążał powódkę, 2. naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 245 ust. 2 pkt 3 lit. c ZUZP w związku z art. 9 § 1 k.p., przez jego błędną wykładnię i utożsamienie przez Sąd przeciętnej miesięcznej płacy brutto w PPL za miesiąc poprzedzający miesiąc, w którym następuje wypłata, z wysokością wynagrodzenia określonego w wyniku podzielenia funduszu wynagrodzeń osobowych wypłaconych w maju 2014 r. przez przeciętną liczbę zatrudnionych w przeliczeniu na etaty w sytuacji, gdy są to dwa zupełnie odrębne rodzaje wynagrodzeń, zaś odprawa powinna być obliczona na podstawie przeciętnej miesięcznej płacy brutto w PPL za miesiąc poprzedzający miesiąc, w którym następuje wypłata. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca wskazała, że w sprawie występuje potrzeba wykładni przepisów wywołujących rozbieżności w II PSK 105/22 4 orzecznictwie sądów, tj. art. 245 ust. 2 pkt 3 lit. c ZUZP. Podkreśliła, że sprawy o zapłatę odprawy (jej brakującej części) dotychczas toczyły się przed sądami powszechnymi oraz przed Sądem Najwyższym (wyroki Sądu Okręgowego w Warszawie: z dnia 25 czerwca 2020 r., XXI Pa 377/19; z dnia 18 grudnia 2018 r., XXI Pa 550/18; z dnia 28 marca 2019 r., XXI Pa 512/18; z dnia 6 grudnia 2018 r., XXI Pa 373/18; z dnia 29 listopada 2018 r., XXI Pa 332/18; z dnia 6 września 2018 r., XXI Pa 221/18; z dnia 6 września 2018 r., XXI Pa 222/18; z dnia 10 lipca 2018 r., XXI Pa 117/18; z dnia 6 maja 2019 r., XXI P 117/17; z dnia 11 kwietnia 2018 r., XXI P 104/17). W analogicznej sprawie wypowiadał się także Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29 stycznia 2019 r. (III APa 38/18). We wszystkich powyższych wyrokach oddalano apelacje byłych pracowników pozwanej o uzupełnienie odprawy albo też zmieniano wyroki sądów pierwszej instancji zasądzające te odprawy lub też oddalano powództwo w pierwszej instancji. Ponadto w sprawach odprawy uzupełniającej wypowiadał się także Sąd Najwyższy, który oddalił skargi kasacyjne byłych pracowników pozwanej wniesione od niekorzystnych dla nich wyroków Sądu Okręgowego w Warszawie (wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 13 października 2020 r., II PK 12/19, z dnia 21 kwietnia 2021 r., II PSKP 29/21 oraz z dnia 21 kwietnia 2021 r., II PSKP 23/21). Wszystkie powołane powyżej sprawy oparte były na tożsamym stanie faktycznym i prawnym co niniejsza sprawa - dotyczyły żądania zapłaty części odprawy przez byłych pracowników pozwanej z związku z ustaniem zatrudnienia w ramach PDO. Zaskarżony wyrok jest więc pierwszym prawomocnym wyrokiem, który uznał w części zasadność roszczenia byłego pracownika o uzupełniającą odprawę, tym samym wyłamując się z jednolitej dotychczasowej linii orzeczniczej sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego dotyczącej art. 245 ust. 2 pkt 3 lit. c ZUZP. Powódka, w odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniosła o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Przypomnieć należy, że Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest sądem powszechnym zwykłej, trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna (podobnie jak II PSK 105/22 5 uprzednio kasacja) nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze skargi kasacyjnej element interesu publicznego. Zgodnie z takim modelem skargi kasacyjnej, jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c., tj. wówczas, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1) bądź istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2) czy też zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub gdy skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania, że określony przepis prawa, będący źródłem poważnych wątpliwości interpretacyjnych, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych. Wątpliwości te i rozbieżności należy przytoczyć, przedstawiając ich doktrynalne lub orzecznicze źródła (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, LEX nr 424365; z dnia 18 lutego 2015 r., II CSK 428/14, LEX nr 1652383). Konieczne jest wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 grudnia 2007 r., I PK 233/07, OSNP 2009 nr 3-4, poz. 43). Powołanie się na omawianą przesłankę wymaga również wykazania, że chodzi o wykładnię przepisów prawa, których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni, podania na czym polegają wątpliwości związane z jego rozumieniem oraz przedstawienia argumentacji świadczącej, że wątpliwości te mają rzeczywisty i poważny charakter, nie należą do zwykłych wątpliwości, które wiążą się z procesem stosowania prawa. W przypadku, gdy w ramach stosowania tych przepisów powstały już w orzecznictwie sądów określone rozbieżności, skarżący powinien je przedstawić, jak też uzasadnić, że dokonanie wykładni jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, LEX nr 315351; z dnia II PSK 105/22 6 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205; z dnia 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08, LEX nr 523522; z dnia 20 maja 2016 r., V CSK 692/15, LEX nr 2054493). Skarżąca stwierdziła, że potrzeba dokonania wykładni art. 245 ust. 2 pkt 3 lit. c ZUZP wynika z rozbieżności w orzecznictwie i przytoczyła szereg orzeczeń. Należy jednakże zauważyć, że powołane wyroki nie potwierdzają rozbieżności w orzecznictwie w kwestii objętej sporem w niniejszej sprawie. W sprawach: II PSKP 23/21 (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2021 r., II PSKP 23/21, LEX nr 3232216) II PSKP 29/21 (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2021 r., II PSKP 29/21, LEX nr 3232177) oraz II PK 12/19 (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2020 r., II PK 12/19, LEX nr 3080094) spór dotyczył tego, czy odprawa wynikająca § 2 ust. 1 lit. b indywidualnego porozumienia (zawartego z pracownikiem) powinna zostać zmniejszona do trzydziestosześciokrotności średniego wynagrodzenia w przedsiębiorstwie czy stanowić po prostu trzydziestosześciokrotność wynagrodzenia pracownika wnoszącego powództwo. Podobnie rzecz się ma z przytoczonymi wyrokami sądów powszechnych. O ile zatem powołane orzeczenia dotyczyły żądania zapłaty części odprawy przez byłych pracowników pozwanej w ramach PDO w związku z ustaniem zatrudnienia, to spór nie dotyczył sposobu obliczenia przeciętnej płacy brutto w PPL, o której mowa w art. 245 ust. 2 pkt 3 lit. c ZUZP. Być może w sprawach tych pozwana zastosowała metodę, która w tej sprawie uważa za właściwą (choć jej w ogóle nie wyjaśnia), ale nie wokół tego problemu toczył się spór. Nieuprawnione jest zatem twierdzenie, że Sąd drugiej instancji wyłamał się z jednolitej dotychczasowej linii orzeczniczej sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego. Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na mocy art. 108 § 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w związku art. 39821 k.p.c. w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 w związku z § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2018 r., poz. 1800 ze zm.). [SOP] [ł.n] II PSK 105/22 7